Кіріспе
Замбия провинциясы. Батыс провинциясы – Замбияның 10 провинциясының бірі және бұрын Баротсленд деп белгілі болған аумақтың көп бөлігін қамтиды. Астанасы – Монгу, және көршілес Лимуланга қаласымен бірге Монгу Баротслендтың астанасы ретінде қарастырылады.
Western Province is one of the 10 provinces in Zambia and encompasses most of the area formerly known as Barotseland. The capital is Mongu, and together with the neighbouring town of Limulunga, Mongu is treated as the capital of Barotseland.
География
Облыстың географиясына Замбези өзенінің Бароце су тасқыны жазығы басымдық құрайды. Ол провинцияның солтүстік шекарасында Замбезидің Лунгвебунгу және Кабомпо өзендерімен қосылатын жерден басталып, оңтүстікте Сенангадан төмен, Нгонье шарлауынан жоғары орналасқан. Бұл жазық желтоқсаннан маусымға дейін суға толады, оны басқа өзендер мен олардың су тасқыны жазықтарынан су алады және Замбези суларын сақтайтын үлкен су қоймасы болып табылады. Маусымдық су тасқыны облыстың ауыл шаруашылығы үшін маңызды, себебі ол ірі қара малдың жайылымына қажетті шөптесін жерлерді табиғи түрде суарады және жазықтың жиегіндегі елді мекендерге су жеткізеді. Замбезиден және оның салаларынан алыс жерлердегі ландшафттың көп бөлігі бұрынғы Калахари шөлінің кеңеюінен пайда болған, жұмсақ бедерлі, қазба құмды төбелерден тұрады. Олардың арасында көптеген лагуналар, тұзды көлдер және маусымдық батпақтар кездеседі. Құрғақ шөптесін жазықтар, терек тоғайлары, миомбо ормандары және мәңгі жасыл Cryptosepalum ормандары жерді жабады.
Ұлты
Лозилер провинцияның басты этникалық тобы болып табылады. Лозилер дәстүрлі түрде мал өсірушілер. Олар 24 кіші топтан тұрады және Литунга басқаратын, жақсы қалыптасқан дәстүрлі билеушілер жүйесіне ие. Литунгаға Сешеке, Сенанга және Калабодағы кіші басшылар көмектеседі. Литунга мен оның сарайының құрғақ маусымдағы астанасы Лялуиден, Замбези су тасқыны жазығынан, Лимулангаға маусымдық көшіп-қонуы – маңызды мәдени және қазір Куомбока рәсімі деп аталатын туристік шара. Каома (бұрын Манкоя деп аталған) ауданында өздерінің басшылығымен шоғырланған нкоя этникалық азшылығы бар. Нкояның басты дәстүрлі басшылары – Мвене (бас) Мутондо және оның теңдесі Мвене (бас) Кахаре, олардың үлестік аймақтары Каома ауданы және оның төңірегі. Нкоя халқы маусым мен тамыз аралығында Каома ауданында Казанга немесе Катанга деп аталатын жылдық дәстүрлі рәсімді тойлайды.
Өнеркәсіп
Облыстың оңтүстігінде жабайы өсетін Замбия тегі үшін ағаш кесу маңызды болды, нәтижесінде Ливингстоннан Мулобезиге дейінгі Оңтүстік Африкадағы ең ұзын жеке темір жол салынды. Алайда, бұл саланың дамуы тегінің өте баяу жаңаруы және теміржол ұйықтарына деген сұраныстың азаюына байланысты төмендеді. Облыс аумағында кен өндіру жүргізілмейді, бірақ алмаз бен мұнайды іздеуге қатысты кең ауқымды іздестіру жұмыстары жүргізілген.
Туризм
Негізгі туристік тартымдар – Замбези өзенінде су спорты мен балық аулау, жыл сайынғы Куомбока рәсімі және Каома ауданында өткізілетін жыл сайынғы Казаңга рәсімі.
Әкімшілік
Кәсіптер Жұмыс істейтін халықтың %-ы Ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және балық аулау (өндірістер бойынша) 9.50 Қоғамдық, әлеуметтік және кадрлық 4.50 Құрылыс 4.50 Электр, газ және су 3.10 Қаржы және сақтандыру 2.40 Қонақүйлер мен мейрамханалар 1.50 Өңдеу өнеркәсібі 14.10 Тау-кен және карьерлер 0.70 Көлік және сақтау 2.90 Көтерме және бөлшек сауда 3.80 Орталық үкімет Облыстық әкімшілік тек әкімшілік мақсаттар үшін құрылған. Провинцияны Президент тағайындайтын Провинциялық министр басқарады және әрбір провинция үшін орталық үкімет министрліктері бар. Облыстың әкімшілік басшысы – Президент тағайындаған Тұрақты хатшы. Тұрақты хатшылардың орынбасарлары, аудандық комиссарлар, мемлекеттік ведомстволардың басшылары және провинциялық деңгейдегі мемлекеттік қызметкерлер бар. Батыс провинциясы он алты ауданға бөлінеді, атап айтқанда: Калабо ауданы, Каома ауданы, Лимуланга ауданы, Луампа ауданы, Лукулу ауданы, Митете ауданы, Монгу ауданы, Мулобези ауданы, Мванди ауданы, Налоло ауданы, Нкейма ауданы, Сенанга ауданы, Сешеке ауданы, Шангомбо ауданы, Сиконго ауданы және Сиома ауданы. Барлық аудан орталықтары аудан атауларымен бірдей. Облыста әр аудан бойынша он алты кеңес бар, саяси басшылары Монгу ауданының мэрі және басқа аудандар үшін кеңес төрағалары болып табылады. Кеңестердің әкімшілік басшылары Монгу ауданында қалалық хатшы, ал басқа аудандарда кеңес хатшылары болып табылады. Әрбір мэр/кеңес төрағасы Замбияның сайлау циклына сәйкес бес жылдық мерзімге сайланады. Кеңестің әкімшілік қызметкерлері ауданның ішінде немесе сыртында Жергілікті мемлекеттік қызмет комиссиясы арқылы таңдалады. Облыстық үкімет кеңсесі әр аудан орталығында орналасқан және провинциялық жергілікті мемлекеттік органдардың қызметкерлері мен аудиторлары бар. Әр кеңес жергілікті салықтарды жинауға және бюджетін жыл сайынғы бюджеттен кейін тексеріп, ұсынуға жауапты. Кеңес мүшелері жалақы алмайды, бірақ кеңестен жәрдемақы алады. Батыс провинциясы негізінен ауылдық аймақ болғандықтан, қалалық немесе муниципалитет кеңестері жоқ. Үкімет кеңестерге 63 түрлі функцияны бекітеді, олардың көпшілігі инфрақұрылымды басқару және жергілікті басқару болып табылады. Кеңестер өздерінің қоғамдық орталықтарын, зообақтарын, жергілікті саябақтарды, дренаж жүйелерін, ойын алаңдарын, зираттарды, тұрақтарды, кітапханаларды, мұражайларды және галереяларды күтіп ұстауға міндетті. Олар сонымен қатар ауыл шаруашылығына, табиғи ресурстарды сақтауға, пошта қызметіне, ауруханалар, мектептер мен колледждерді құруға және ұстауға көмектесу үшін белгілі бір мемлекеттік ведомстволармен бірлесе жұмыс істейді. Кеңестер қоғамдық қатысуды ынталандыратын жобаларды дайындайды.
Central Government Provincial administration is set up purely for administrative purposes. The province is headed by a Provincial Minister appointed by the President and there are ministries of central government for each province. The administrative head of the province is the Permanent Secretary, appointed by the President. There are Deputy Permanent Secretaries, District Commissioners, heads of government departments and civil servants at the provincial level. Western Province is divided into sixteen districts, namely, Kalabo District, Kaoma District, Limulunga District, Luampa District, Lukulu District, Mitete District, Mongu District, Mulobezi District, Mwandi District, Nalolo District, Nkeyema District, Senanga District, Sesheke District, Shangombo District, Sikongo District and Sioma District. All the district headquarters are the same as the district names. There are sixteen councils in the province for each district with political heads who are the Mayor in the case of Mongu District and Council Chairpersons for the other districts. the administrative heads of the councils are the Town Clerk in the case of Mongu District and Council Secretaries for the other districts. Each Mayor/ Council Chairperson holds office for a term of five years in accordance with the Zambian electoral cycle. The administrative staff of the council is selected based on Local Government Service Commission from within or outside the district. The office of the provincial government is located in each of the district headquarters and has provincial local government officers and auditors. Each council is responsible for raising and collecting local taxes and the budgets of the council are audited and submitted every year after the annual budget. The elected members of the council do not draw salaries, but are paid allowances from the council. Western is a predominantly rural province and hence there are no city or municipal councils. The government stipulates 63 different functions for the councils with the majority of them being infrastructure management and local administration. Councils are mandated to maintain each of their community centres, zoos, local parks, drainage system, playgrounds, cemeteries, caravan sites, libraries, museums and art galleries. They also work along with specific government departments for helping in agriculture, conservation of natural resources, postal service, establishing and maintaining hospitals, schools and colleges. The councils prepare schemes that encourage community participation.