Нил МакГрегор: Британдық тарихшы және музей директоры

Кіріспе

Британдық өнер тарихшысы (1946 жылы туған), музей директоры Нил Макгрегор.

Роберт Нил Макгрегор (16 маусым 1946 жылы туған) – британдық өнер тарихшысы және бұрынғы музей директоры. Ол 1981 жылдан 1987 жылға дейін «Берлингтон журналының» редакторы, кейін 1987 жылдан 2002 жылға дейін Лондонның Ұлттық галереясының директоры, 2003 жылдан 2015 жылға дейін Британ мұражайының директоры, ал 2018 жылға дейін Берлиндегі Гумбольдт форумының негізін қалаушы директоры болды.

Өмірбаян

Нил Макгрегор Глазго қаласында екі дәрігер, Александр мен Анна Макгрегордың отбасында дүниеге келді. Ол Глазго академиясында білім алып, Оксфордтың Нью-колледжінде қазіргі заманғы тілдерді оқыды, қазір құрметті мүшесі. Содан кейін Париждегі École Normale Supérieure-де философияны оқыды (бұл 1968 жылғы мамыр оқиғаларымен бірге болды), содан кейін Эдинбург университетінде заң студенті болып оқыды, онда ол Green Prize сыйлығын жеңіп алды. 1972 жылы адвокаттыққа қабылданғанына қарамастан, Макгрегор өнер тарихы бакалаврлік дәрежесін алуға шешім қабылдады. Келесі жылы Бавариядағы Куртольд институтының (Лондон университеті) жазғы мектебінде Куртольдтың директоры Энтони Блант Макгрегорды байқап, оны өзінің жетекшілігімен магистрлік дәреже алуға көндірді. Блант кейіннен Макгрегорды "өзі оқытқан ең дарынды шәкірті" деп есептеді. 1975 жылдан 1981 жылға дейін Макгрегор Рединг университетінде өнер және сәулет тарихын оқытты. Ол "Бёрлингтон" журналының редакторы лауазымына тағайындалды. Журналдың Томсон корпорациясынан тәуелсіз, коммерциялық емес және қайырымдылық мәртебесі бар компанияға өтуін қадағалады.

Ұлттық галереяның директоры

1987 жылы Макгрегор Лондонның Ұлттық галереясының директоры болды. Директорлық қызметінің кезеңінде Макгрегор өнерге арналған үш BBC телесериалын ұсынды: 1995 жылы «Painting the World», 1997 жылы Ұлттық галереяның ішкі әлемі туралы «Making Masterpieces» және 2000 жылы батыс өнеріндегі Иса бейнесін зерттейтін «Seeing Salvation». 1999 жылы ол рыцарлық атақтан бас тартты, Ұлттық галереяның директоры арасынан алғаш рет осы қадамды жасаған адам болды. Оның қызметі кезеңінде мұражай бұрынғыдан гөрі көбірек дау тудыратын көрмелерді ұсынды, соның ішінде мұсылман қажылығы туралы жоба да бар болды, бұл бұрынғыға қарағанда еуроцентризмнен алыс көзқарастарды ұсынды. Ол ежелгі Парсы империясы ежелгі Грекиядан күшті болды деген пікірін айтып, пікір қақтығысын тудырды. 2010 жылы Макгрегор BBC Radio 4 және World Service арналарында «100 нысан арқылы әлем тарихы» атты серияны ұсынды, ол Британ мұражайының коллекциясындағы жүздей артефактқа негізделген. 2010 жылдың қыркүйегінен 2011 жылдың қаңтарына дейін Британ мұражайы ежелгі парсы Кир цилиндрін Тегерандағы көрмеге жіберді. Мұражайдың бағалауынша, бұл көрмені кем дегенде миллионнан астам адам көрді, бұл 1972 жылы өткен Тутанхамон қазыналары көрмесінен кейін Ұлыбританияға келген кез келген көрмеден көп адамды қамтыды. Афинадағы Акрополь мұражайы аяқталған кезде Макгрегор бұрынғы директорлардың Парфеноннан мүсіндерді («Эльгин мәрмәрлері») Грекияға қайтаруға қарсы пікірін қолдады. 2014 жылы өткізілген сауалнама көрсеткендей, британдықтардың 37 пайызы мәрмәрлерді Грекияға қайтаруды қолдады, ал 23 пайызы қарсы болды. Макгрегор Британ мұражайының «мәрмәрлердің жалпыламалығын сақтау және оларды ұлтшылдық саяси символ ретінде пайдаланудан қорғау» міндеті бар екенін, сондай-ақ «[Британ мұражайының] жұмыстарға заңды құқығын күдікке түсіретін Еуропада заң жүйесі жоқ» деді. Британ мұражайы мүсіндерге меншік құқығын дәлелдеу үшін дәстүрлі түрде жүгінетін, қазір жоғалған түрлі Османдық құжаттардың заңдық негізі күмәнді. Макгрегор басшылығымен мұражай ЮНЕСКО-ның делдалдық ұсынысын қабылдамады. 2008 жылдың қаңтар айында Макгрегор Ұлыбритания музейлеріндегі халықаралық кураторларды оқытуға арналған Дүниежүзілік коллекциялар бағдарламасының төрағасы болып тағайындалды. «Бірінші император» көрмесі 2008 жылы Британ мұражайының оқу залында Цинь Ши Хуанның терракота әскерлерінің бірнеше данасын көрсетті. Сол жылы Макгрегор Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайының директоры лауазымына Филипп де Монтебеллоның орнына келуге шақырылды. Ол бұл ұсыныстан бас тартты, себебі Метрополитен келушілерден кіру үшін ақы алады және сондықтан «қоғамдық мекеме емес». Макгрегор 2015 жылдың желтоқсанында лауазымынан кетті, ал 2016 жылдың көктемінде оның орнына Дрездендегі Мемлекеттік өнер жинақтарының директоры Хартвиг Фишер келді.

In 1987 MacGregor became director of the National Gallery in London. During his directorship, MacGregor presented three BBC television series on art: Painting the World in 1995, Making Masterpieces, a behind the scenes tour of the National Gallery, in 1997 and Seeing Salvation, on the representation of Jesus in western art, in 2000. He declined the offer of a knighthood in 1999, the first director of the National Gallery to do so. His tenure included exhibitions that were more provocative than the museum had previously shown and some told stories from perspectives that were less Eurocentric than previously, including a project about the Muslim Hajj. He sparked debate with his claim that the ancient Persian empire was greater than Ancient Greece. In 2010, MacGregor presented a series on BBC Radio 4 and the World Service entitled A History of the World in 100 Objects, based on one hundred artefacts held in the British Museum's collection. From September 2010 to January 2011 the British Museum lent the ancient Persian Cyrus Cylinder to an exhibition in Tehran, Iran. This was seen by at least a million visitors on the Museum's estimation, more than any loan exhibition to the United Kingdom had attracted since the Treasures of Tutankhamun exhibition in 1972. Holding tenure when the Acropolis Museum in Athens was completed, MacGregor followed previous Directors in arguing against returning the sculptures from the Parthenon (the "Elgin Marbles") to Greece. A poll in 2014 suggested that more British people (37%) supported the marbles' restoration to Greece than opposed it (23%). MacGregor argued that it is the British Museum's duty to "preserve the universality of the marbles, and to protect them from being appropriated as a nationalistic political symbol", and that "there is no legal system in Europe that would challenge the [British Museum's] legal title" to the works. The legal basis of various Ottoman documents, now lost, to which the British Museum has traditionally appealed in order to claim ownership of the sculptures is disputed. Under the directorship of MacGregor, the Museum rejected UNESCO mediation. In January 2008, MacGregor was appointed chairman of the World Collections programme, for training international curators at British museums. The exhibition The First Emperor, focussing on Qin Shi Huang and including a small number of his Terracotta Warriors, was mounted in 2008 in the British Museum Reading Room. That year MacGregor was invited to succeed Philippe de Montebello as the Director of the Metropolitan Museum of Art in New York. He declined the offer as the Metropolitan charges its visitors for entry and is thus "not a public institution". MacGregor retired from the post in December 2015 and was succeeded in spring 2016 by Hartwig Fischer, till then the director of the Staatliche Kunstsammlungen Dresden ("Dresden State Art Collections").

Гумбольдт форумының директорлығы

2015 жылдың 8 сәуірінде Макгрегор Британ мұражайының директоры лауазымынан кеткенін мәлімдеді. Макгрегор Берлиндегі Гумбольдт форумының құрылтайшы директоры және басқару комитетінің төрағасы болатыны, сондай-ақ болашақ мұражайдың Берлин коллекцияларының ресурстарын пайдаланып, әлемдік мәдениеттердің әртүрлі түсіндірмелерін зерттеу және талқылау үшін неміс үкіметіне ұсынымдар беретіні хабарланды. Археолог Герман Парзингер және өнер тарихшысы Хорст Бредекамп басқару комитетінің бірлескен директорлары болды. Макгрегордың ұсыныстарының бірі – Британ мұражайының үлгісінде мұражайға кірудің тегін болуы. 2018 жылы Макгрегор бұл қызметтен кетті. 2014 жылдың қыркүйегінде оның Германия: Ұлт естеліктері атты, ұқсас форматтағы сериясы Ұлыбританияда BBC Radio 4 арнасында көрсетіле бастады, Британ мұражайында осы серияға арналған ірі көрме де ұйымдастырылды. Бұл серия физикалық заттармен ғана шектелмей, естелік орындарына, мысалы, орманға да назар аударды. 2017 жылы Макгрегор BBC Radio Four арнасында "Құдайлармен бірге өмір сүру" атты серияны жүргізді, ол діни сенімнің түрлеріне арналған, Мумбаидегі Чхатрапати Шиваджи Махараджа Васту Санграхалая мұражайының директоры Сабясачи Мукерджимен әлемдік мәдениеттерді ұсыну мәселелері талқыланды. 2019 жылдың басында Макгрегор BBC Radio Four арнасында "Бізді басқалар қалай көреді" бағдарламасын ұсынды. Бұл бағдарламада оның туған елі – Ұлыбритания басқа елдерде қалай көрінетіні зерттелді. 2021 жылы ол Париждегі "Лювр кафедрасында" лекциялар оқыды. Келесі жылы Макгрегор BBC Radio 4 арнасында The Museums That Make Us атты серияны ұсынды, онда ол Ұлыбританияның жергілікті, аймақтық және қалалық мұражайларын аралады.

Жеке өмір

Макгрегор 2007 жылы The Independent газетінің "ең ықпалды гей адамдар" тізіміне енді және үйленбеген болды. 4 қараша 2010 жылы Макгрегорды Елизавета II патшайым Ардагерлік орденімен марапаттады. 25 наурыз 2013 жылы Австралияның генерал-губернаторы Квентин Брайс Макгрегорды "Ұлыбританияда Австралия мен австралиялық өнерді насихаттағаны үшін" Австралия орденінің құрметті офицері (AO) етіп тағайындады. 2023 жылдың сәуір айында Макгрегор Берлиндегі Белльвью сарайында өткен салтанатта бұрынғы Германия канцлері Ангела Меркельге Президент Франк Вальтер Штайнмайердің қолынан ерекше жетістіктері үшін Ардагерлік орденінің үлкен крестін табын дастарқанға ұсынған 22 шақырылған қонақтың бірі болды.