Кіріспе

Балық түрлері

Түрлер қоры
| атауы = Жалпы теңіз айдаһары
| статусы = LC
| статус жүйесі = IUCN3.1
| статус анықтамасы =
| суреті = Phyllopteryx taeniolatus1.jpg
| сурет сипаттамасы = Phyllopteryx taeniolatus, Австралия, Сидней, Cabbage Tree Bay шығанағында
| таксоны = Phyllopteryx taeniolatus
| авторы = (Lacepède, 1804)
| ареал картасы = Phyllopteryx tæniolatus ареал картасы.PNG
| ареал картасы сипаттамасы = Phyllopteryx taeniolatus ареалы
| синонимдері = *Syngnatus taeniolatus Lacepède, 1804
Syngnathus foliatus Shaw, 1804
Phyllopteryx foliatus (Shaw, 1804)
| синонимдері анықтамасы = Теңіз жылқылары және басқа сингатидтер сияқты, теңіз айдаһары да түтікшелі мұрынға және тісі жоқ, біріккен жаққа ие, оның көмегімен кішкентай омыртқасыз жәндіктерді молшылықпен аулайды. Аталықтарының денесі аналықтарына қарағанда тар және қараңғырақ болады. Су өсімдіктеріне араласқан теңіз айдаһарларының ұзындығы шамамен 2 метрге жетеді. Теңіз айдаһары – Австралияның Виктория штатының теңіз символы.

Аумағы мен тіршілік ету ортасы

Жалпы теңіз айдаһарлары Австралия және Үнді мұхитының шығыс жағалауындағы, Солтүстік мұхиттың оңтүстігіндегі және Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы аралдық суларда ғана кездеседі. Олар көбінесе Австралия құрлығының оңтүстік жағалауында, соның ішінде Тасмания және басқа да жағалау аралдарында таралған. Жаңа Оңтүстік Уэльстің Порт-Стифенс аймағынан Батыс Австралияның Джералдтон қаласына дейін, сондай-ақ Оңтүстік Австралия және Ұлы Австралия шығанағының жағалауында оларды жиі кездестіруге болады. Теңіз айдаһарлары жағалау суларында, шамамен тереңдікке дейін мекендейді. Олар тасты рифтермен, теңіз балдырының төсектермен, теңіз шөптерінің шалғындарымен және балдырлармен жабысқан құрылыстармен байланысты.

Биология

Теңіз аждаһалары баяу қозғалады және көптеген туыстары сияқты, өте жақсы камуфляжға – осы жағдайда, теңіз балдырларын еліктеуге – жыртқыштардан қорғану үшін сенеді. Олар көптеген теңіз жылқылары мен құбыр балықтарында кездесетін, тұтқалап ұстауға және денені тұрақтандыруға арналған икемді құйрықтарынан айырылған; керісінше, теңіз аждаһалары кельп пен теңіз балдырлары арасында суда қалқып жүзеді, жапырақ тәрізді мүшелері арқылы олармен үйлеседі. Жалпы теңіз аждаһалары жыныстық жарамдылыққа шамамен 28 айда жетеді және 6 жылға дейін өмір сүре алады. Тұтқында жұптасу сирек кездеседі, себебі зерттеушілер олардың көбеюіне түрткі болатын биологиялық немесе қоршаған орта факторларын әлі толық түсінбеді. Жабайы табиғатта жас теңіз аждаһаларының тірі қалу деңгейі төмен, бірақ тұтқында ол шамамен 60% құрайды. Тынық мұхитының аквариумы (Лонг-Бич, Калифорния), Теннесси аквариумы (Чаттануга, Теннесси), АҚШ және Мельбурн аквариумы (Мельбурн, Австралия) – тұтқында жалпы теңіз аждаһаларын сәтті өсірген әлемдегі аздаған мекемелердің қатарында. Басқалары да кейде жұмыртқа салу туралы хабарлайды. 2012 жылдың наурыз айында Джорджия аквариумы (Атланта) жалпы теңіз аждаһаларының сәтті көбейгенін жариялады. Сол жылдың шілде айында Калифорнияның орталық жағалауындағы Монтерей шығанағының аквариумы жалпы теңіз аждаһаларын өсіріп, ұрықтандырып, көрмеге қойды. Соңғы кезде Бёрч аквариумы (Ла-Холла, Сан-Диего, Калифорния) 2023 жылдың басында жалпы теңіз аждаһаларының шабақтарын сәтті өсіріп, ұрықтандырды.

Қауіптер

Жалпы теңіз айдаһары IUCN Қызыл тізімінде «Ең төменгі қауіп» (LC) санатында тіркелген. Бірақ, жақындағы зерттеулер климаттың өзгеруінен туындаған Ұлы Оңтүстік рифіндегі теңіздің қызу толқындары салдарынан бұршақ теңіз айдаһарының күйі бастапқыда болжағаннан гөрі нашарлауы мүмкін екенін көрсетеді. Эдгар және авторлар (2023) 2011 мен 2021 жылдар аралығында 59% қысқаруды, жиі және кең ауқымды теңіздің қызу толқындары кезеңін анықтады. Бұл оны IUCN Қызыл тізімінде «Қауіптің астындағы түр» ретінде жіктеуге жеткілікті.

Қорғау

Бұл түрлерді ұстау немесе экспорттау олардың таралған көптеген штаттарында заңсыз. Аждаһаны тұтқында өсіру қиын болды, алайда 2015 жылы оларды жабайы табиғатта бақылап, тұтқындағы жағдайларды қайта жасай беруге тырысқан зерттеушілер жарық, су температурасы және су ағынының маңызды екенін анықтады. 2015 жылдың желтоқсан айында Мельбурн аквариумы жұмыртқаларды шайқады және аквариумдағы су өсімдіктерімен жарасымды теңіз аждаһарларының саны айтарлықтай артты. 2016 жылдың наурыз айында аквариум 45 шабақтың әлі де тірі екенін және 95% тірі қалу көрсеткіші бар екенін хабарлады.

Туысқан түрлері

Қара теңіз айдаһарлары Syngnathinae кіші тұқымдасына жатады, онда барлық құбырбалықтар (pipefish) қамтылған. Ол ең жақын туысқандары – рубин теңіз айдаһары (Phyllopteryx dewysea) және жапырақты теңіз айдаһары (Phycodurus eques). Haliichthys taeniophorus, кейде "лента тәрізді теңіз айдаһары" деп аталатын, тығыз байланысты емес (ол шөптесін және жапырақты теңіз айдаһарларымен нағыз монофилетикалық топты құрамайды). Бұрын қарапайым теңіз айдаһары өзінің туысқандарының жалғыз өкілі болған, бірақ 2015 жылы рубин теңіз айдаһары сипатталғаннан кейін жағдай өзгерді.

Ағымдағы зерттеулер

2006 жылғы қараша айындағы «National Geographic» журналында теңіз биологы Грег Рауз теңіз аттарының екі түрінің таралған аймақтарындағы ДНК вариациясын зерттегені хабарланды.