Кіріспе
Американдық футболшы және жаттықтырушы (1960 жылы туған)
Марк Аллан Рихт (18 ақпан 1960 жылы туған) – зейнеткер американдық футбол жаттықтырушысы, бұрынғы ойыншы және теледидар сарапшысы. Ол 15 жыл бойы Джорджия университетінің және 3 жыл бойы өзі бітірген Майами университетінің бас футбол жаттықтырушысы болды. Оның командалары екі Оңтүстік-Шығыс конференциясы (SEC) чемпионатында, бес SEC дивизионында және бір Атлантикалық жағалау конференциясы (ACC) дивизионында жеңіске жетті. Ол екі рет SEC жыл жаттықтырушысы (2002, 2005) атанды, 2017 жылы ACC жыл жаттықтырушысы және 2017 жылғы Ұлттық Уолтер Кэмп жыл жаттықтырушысы сыйлығының иегері болды. 2023 жылдың 10 қаңтарында ол 2023 жылғы топтың құрамында Колледж футбол даңқы залына енгізілді. Рихт Майамидегі университеттерде квотербек ретінде футбол ойнады. Көмекші жаттықтырушы ретінде ол 14 жыл Флорида штаты университетінде жұмыс істеді, онда Бобби Боуден басшылығымен шабуылдық үйлестіруші және квотербектер жаттықтырушысы болды, ал бір жыл Шығыс Каролина университетінде шабуылдық үйлестіруші қызметін атқарды.
Ерте жылдары және ойыншы карьерасы
Рихт жұмысшы отбасында өскен, бес баланың екіншісі. Ол Небраска штатының Омаха қаласында Лу мен Хелен Рихттің ұлы болып дүниеге келген. Лу "Вестерн Электрик" компаниясында құрал жасаушы болып жұмыс істеді. 1967 жылы Рихттер отбасы Лудың жаңа жұмысының арқасында Боулдер қаласына (Колорадо штаты) көшіп келді. 1973 жылы Лу Оңтүстік Флоридаға ауыстырылды, сол жерде Марк орта мектепті бітірді. Рихт Бока-Ратон орта мектебінде көзге түсетін спортшы болды және Флорида штатындағы түрлі сыйлықтары үшін "All Turnpike" деп аталды. Орта мектептегі квотербек ретінде оны Майами университеті, Флорида мемлекеттік университеті және Браун университеті қабылдауға тырысты. Ол отбасынан бір сағат оңтүстікке орналасқан Майами университетіне оқуға түсті.
Колледж және кәсіби мансап
Рихт 1978 жылдан 1982 жылға дейін Майами университетінде ойнады. Бапкер Хауард Шнелленбергердің жетекшілігімен Рихт болашақ Футбол Даңқы залының ойыншысы Джим Келлидің екінші нөмірлі ойыншысы болды. Майамидегі кейінгі жылдары ол Берни Косар және Хейсман Трофейінің иегері Винни Теставердеден кейін ойнады. Оған квотербектер жаттықтырушысы Эрл Морралл тәлімгерлік жасады. Ойынға шығу уақыты шектеулі болғанына қарамастан, Рихт шамамен 1500 ярдқа жуық пас берді. 1981 жылғы Майами "Ураган" командасы 9-2 есебімен аяқтады және елде 8-орынға ие болды, ал 1980 жылғы команда 9-3 есебімен аяқтады және елде 18-орынға ие болды. Рихт бірнеше NFL командаларының қызығушылығын тудырды және Джон Элвейдің артында "Денвер Бронкос" командасында қысқа уақыт өткізді.
Шығыс Каролина (1989)
29 жасында Рихт Шығыс Каролина университетінің шабуылдық үйлестірушісі лауазымына қабылданды. Рихтті бұрын Джорджия университетінің қорғаныс үйлестірушісі болған Билл Льюис жұмысқа алған. Льюис Рихтті Флорида штатынан жалдаудың бір себебі, жастарды тартуға көмектесу болды.
Флорида штаты (1990-2000)
Бір жылдан кейін Шығыс Каролинада Боуден Рихтті Флорида штатына Семинолз командасының квотербектер жаттықтырушысы ретінде қайтарды. 1994 жылы Брэд Скотт кеткен соң Рихт шабуылдық үйлестіруші болып тағайындалды. Рихттің басшылығымен Флорида штатының командасы студенттер футболындағы ең нәтижелі шабуылдардың бірін көрсетті. Оның шабуылдық үйлестіруші ретіндегі жеті жылында Семинолз бес маусым бойы ұлттық деңгейде ең көп ұпай жинаған бес команданың қатарында болды, бес маусым жалпы шабуыл бойынша алғашқы он екі команданың ішінде, және бес маусым пастың арқылы шабуыл бойынша алғашқы он екі команданың қатарында болды. Рихт екі Гейсман Трофейін жеңіп алған квотербектер – Чарли Уорд пен Крис Вайнкеге жаттықтырды. Рихт жалпы алты FSU квотербегін NFL-ге дайындады, олардың ішінде Уорд, Вайнке, Брэд Джонсон («Тампа Бей Буканерс»), Дэнни Канелл («Нью-Йорк Гигантс»), Дэнни Макманус («Канзас Сити Чифс») және Питер Том Уиллис («Чикаго Беарс») бар. Осы кезеңде FSU жеті рет АСС титулын және екі ұлттық чемпионатты (1993 және 1999) жеңіп алды.
Грузия (2001-2015 жж.)
Рихт 2001 жылғы маусым алдында «Джорджия Булдогс» командасының бас бапкері болып тағайындалды, Джим Доннанды алмастырды. Рихттың командалары екі рет Оңтүстік-Шығыс конференциясы (SEC) чемпионатында (2002 және 2005), алты рет SEC Шығыс дивизионында (2002, 2003, 2005, 2007, 2011 және 2012) жеңіске жетті, сондай-ақ тоғыз боулл ойынында жеңіс тойлады. 2002 жылғы маусым Грузия үшін 1982 жылдан бергі алғашқы конференция чемпионаты болды, ал лигада дивизиондық ойындар мен чемпионат ойындары 1992 жылы басталғаннан бергі алғашқы SEC Шығыс дивизионы чемпионаты мен SEC Чемпионат ойынына қатысуы болды. Рихттың командалары SEC-ті үш Bowl Championship Series ойынында (барлығы Sugar Bowl-да) өкілдік етті, нәтижесі 2–1 болды, және AP Poll соңғы тоқсанында жеті рет үздік ондыққа кірді (2002–2005, 2007, 2012, 2014). Сонымен қатар, оның 2008 жылғы командасы бапкерлердің тоқсанында үздік ондыққа кірді, бірақ AP Poll-де кірген жоқ. Рихт Грузиядағы карьерасын 145 жеңіс және 51 жеңіліспен аяқтады, бұл оны Грузия тарихындағы ең көп жеңіске жеткен екінші бапкер етті (Винс Дулидің 201 жеңісінен кейін). Ол мектепте 29 ойыннан астам өткізген кез келген бапкердің арасындағы ең жоғары жеңіс көрсеткішімен кетті.
Майами (2015 2018)
Джорджиядан кеткеннен кейін Рихт өзінің альма-матері - Майами университетінің "Харрикенз" командасының бас бапкері болып тағайындалды. Рихт бұл туралы 2015 жылдың 4 желтоқсанында хабарлады. Ол Грузиядағы үйінен кетіп бара жатқанын айтудың орнына, үйіне оралып келе жатқанын айтты: "Мен және әйелім осыны айта аламыз: Бұл біздің үйіміз. Біз оны жақсы көреміз". "Менің Маямидегі бапкерлік мансабымды аяқтаудан басқа ниетім жоқ". Рихт Палм-Бич округінің орта мектебін бітірген, ол университеттен бір сағаттық жерде орналасқан. Жанкүйерлер Рихттің келуін зор қуанышпен қарсы алды. Бірінші маусымның ашылу ойынына дейін "Харрикенз" 40,000 маусымдық билет сатылым рекордтысын көрсетті, бұл 2008 жылы "Хард Рок" стадионында ойнай бастағаннан бергі ең жоғары көрсеткіш. UM Athletics-тің қолдау клубы "Hurricane Club" да мүшелер саны және қайырымдалық бойынша рекордтық деңгейге жетті. Хауард Шнеленбергер Рихттің келісімін "көктемде гүл ашқан махаббат" деп атады. "Джорджия оны жібергеніне мен таң қалдым. Бірақ олардың зияны - Маямидің пайдасы".
Қаражатты жинаудың сәттілігі
Майамиге келгеннен кейін көп ұзамай Рихт жаңа жабық жаттығу кешеніне қаражат жинау науқанын бастады. 2016 жылдың мамыр айында ол Чикагодағы Майами университетінің демеушілеріне өзінің жеке қаржысынан 1 миллион доллар сыйға тартатынын мәлімдеді. "Мен Майамиді дамытуға қатысты тек сөз басында ғана емес, шынымен сенемін және өмірімді, сондай-ақ біздің ресурстарымызды да осы мақсатқа жұмсауға дайынмын", - деді ол. Төрт айдан кейін спорт директоры Блейк Джеймс жаңа 34 миллион долларлық жаттығу кешені 2018 жылы ашылатынын хабарлады. Кешенге 80 000 шаршы фут жабық жаттығу алаңы және 20 000 шаршы фут футбол операциялық орталығы кіреді. Операциялық орталықта жаттықтырушылардың кеңселерi (мезонин қабатында), команда отырыстар бөлмелері, позициялық отырыстар бөлмелері және рекрутинг бөлмесі орналасады, сонымен қатар ол "Харрикейнз" салмақ көтеру залымен және киім ауыстыру бөлмесімен тікелей байланысты болады.
Қоғамдастық қатынастар
Футбол маусымында әр бейсенбі сайын Рихт жергілікті жастар футбол командаларымен кездесетін. Ол Майами-Дейд, Бровард және Палм-Бич округтеріндегі барлық саябақтардағы командаларды аралауды қалағандығын айтты. Рихт сондай-ақ Америка жастар футбол лигасымен серіктестік құрып, аймақтық семинарлар арқылы жас жаттықтырушылар мен ойыншыларды оқытуды ұйымдастырды. Бұл серіктестік AYFL жаттықтырушыларына UHealth Sports Medicine компаниясымен бірлесе жасалған, контузияға қарсы арнайы хаттаманы ұсынды, ол жаттықтырушыларға жалпы қауіпсіздікті қамтамасыз етуге көмектеседі. 1987 жылғы ұлттық чемпион командасының негізгі ойыншысы Толберт Бэйн Оңтүстік Флорида жастар лигаларымен үнемі жұмыс істеді және Рихтке осы бағытты дамытуға көмектесті. Рихт ESPN-ге: "Мен бұл жұмысты кез келген жағдайда істеуге дайынмын, бірақ менің ойымша, бұл UM-ның болашағын дамітуға септігін тигізеді. Мен Маямидегі жаттықтырушылық мансабымды аяқтауды жоспарлап отырмын", - деді. 2017 жылдың көктемінде команда I дивизион FBS футбол командалары арасында ең көп қоғамдық қызмет сағатын өткізді.
"U" Майами университетінің футбол түлектері үшін желісі
2016 жылдың шілдесінде Рихт пен оның әйелі Кэтрин «The U Network» желісін құратынын хабарлады. «The U Network» желісі ойыншылардың колледжді бітіргеннен кейін немесе кәсіби спорттан кейін жұмыс табуына көмектесу үшін жасалған. Әйелімнің міндеті – барлық қажетті құжаттарды рәсімдеу, адамдарды шаралармен, ал ойыншыларды жұмыс берушілермен байланыстыру. Бұл желі кездесулер мен байланыстарды да қамтиды, бірақ басты мақсаты – осы жігіттерге жұмыс табу, және мен жұмыс істегісі келетін жігіттер туралы айтып отырмын. Біз ешкімге жайдан бірдеңе бермейміз. Олар өздерінің үлесін салуы керек, бірақ кейде оларға аз ғана көмек, басшылық, байланыс және желілік қолдау қажет болады.
2015-18 маусымдары
Рихттің Майамидегі алғашқы маусымында команда 9–4 есебімен аяқтады, соның ішінде 2016 жылғы Расселл Атлетик Боулда Батыс Вирджинияны жеңді. Команда AP колледж футболы бойынша 20-шы орынды иеленді. 2017 жылы Рихт Уолтер Кэмп Жыл жаттықтырушысы сыйлығын алды, себебі «Харрикейнз» 16 қатарынан жеңіс алып, ұлттық деңгейде 2-орынға көтеріліп, АТК жағалаулық дивизионының титулын жеңіп алды. Маями 1–0 есебімен бастады, бірақ «Ирма» дауылынан кейін үш апта бойы ойындар тоқтатылды. 9 қыркүйекте Арканзас штатына қарсы ойын, ал 16 қыркүйекте Флорида штатына қарсы дерби 7 қазанға дейін кейінге шегерілді. Дауылдан кейін кампус уақытша жабылды, ал «Харрикейнз» Флорида штатының Орландо қаласындағы ESPN Wide World of Sports Complex-те жаттықты. Флорида штатына қарсы дербиде «Харрикейнз» соңғы минутта гол соғып жеңіске жетіп, AP колледж футбол тізімінде 11-орынға көтерілді. Команда No. 14 Вирджиния Тех және No. 3 Нотр-Дам командаларын жеңіп, 11 қарашадағы екі қалған конференция ойындарына қарамастан, АТК жағалаулық дивизионының титулын жеңіп алды. Маями CFP рейтингінде 2-орынға көтерілді, бірақ Питт пен No. 1 Клемсонға қарсы АТК титулы үшін өткен ойында жеңіліп, маусымды No. 6 Висконсинге Orange Bowl-да жеңіліспен аяқтады. Маями 2018 жылғы маусымға AP және жаттықтырушылар сауалнамасында 8-орыннан кірді. Алайда, «Харрикейнз» жыл бойы күресті, қазан және қараша айының басында төрт ойынды қатарынан жеңіліске ұшырап, тұрақты маусымды 7–5 есебімен аяқтады. Маусым Висконсинге 35–3 есебімен Pinstripe Bowl-да жеңіліспен аяқталды.
Зейнетақы және теледидар жұмысы
Тікелей мәлімдеме жасап және Майами университеті арқылы Рихт 2018 жылдың 30 желтоқсанында баптық қызметтен зейнетке шығуын хабарлады. 2019 жылғы маусымнан бастап Рихт, ESPN Inc. иелігіндегі және басқаратын, Атлантик жағалауы конференциясына арналған жазылымдық телеарна – ACC Network-тің алғашқы маусымында футбол сарапшысы болды, онда Рихт 14 маусым бойы Флорида штаты және Майами командаларын жаттықтырған.
Жеке өмір
Рихт Флорида штатының Таллахасси қаласының бұрынғы Кэтрин Фрэнсиске үйленген. Кэтрин 1987 жылы Флорида штаты университетін экономика мамандығы бойынша бітірген, сол жерде олар кездескен – ол FSU-дың сүйікті қызы болған, ал Марк аспирантурада оқыған. Кейін Кэтрин 2016 жылы медбике дипломын алды. Марк Джорджия штатында жұмыс істеген кезде, ол ойын кезінде жанында болу үшін «су әкелуші қыз» болып жұмыс істеді. Олардың төрт баласы бар: Джонатан («Джон») (1990 жылдың 11 наурызында туған), Дэвид (1994 жылдың 1 желтоқсанында туған) және 1999 жылы Украинадан асырап алған екі бала – Зак (1996 жылдың 15 мамырында туған) және Аня (1997 жылдың 13 ақпанында туған, сирек кездесетін протеус синдромымен ауырады). Джон, әкесі сияқты, жаттықтырушы болғанға дейін университеттегі квотербек болды. Джон Джорджияда және NFL-де жаттықтырды, содан кейін Марк «Hurricanes» командасындағы квотербектерді жаттықтырған кезде оның квотербектер жаттықтырушысы болды. ESPN-нің «College GameDay» бағдарламасы 2008 жылдың 25 қазанында «GameDay Украинадан жас ұл мен қызды Рихттер отбасының асырап алуы» деген деректі фильмді көрсетті, онда Рихттердің Зак пен Аняны асырап алу туралы жеке тарихы баяндалды. Рихттер бұрын бірнеше рет асырап алу туралы оқиғасын жария етуден бас тартты, бірақ соңында басқа отбасыларды да осының артықшылықтарын зерттеуге шақыру ниетімен осы жолға баруға келісті. Рихт – берілген христиан және 26 жасында аспирантурада оқығанда Боби Боуденнің шешіну бөлмесінде сөйлеген сөзінен кейін дінін өзгерткенін айтады. 2011 жылы Рихттер Грузиядағы көл жағасындағы 2 миллион долларға бағаланған үйін сатып, қайырымдылыққа көбірек үлес қосуды жоспарлап отырғанын хабарлады. Олар сонымен қатар шетелге бірнеше миссионерлік сапарлар жасады. Рихт 2006 жылы «Ғимараттарға қарсы» фильмінде фильмнің басты кейіпкері Грант Тейлордың бұрынғы жаттықтырушысы рөлінде ойнады. 2019 жылдың 21 қазанында Рихт Twitter-де жүрек талмасы болғанын, бірақ одан аман қалғанын және жақын арада қалыпты өміріне оралуға ниеттенгенін жазды. 2021 жылдың 1 шілдесінде Рихт Twitter арқылы Паркинсон ауруына шалдыққанын хабарлады.