Кіріспе

Атлантика мұхитындағы дауыл маусымы

1923 жылғы Атлантика дауыл маусымында 11 тропикалық циклон болды, олардың 9-ы тропикалық дауылға дейін күшейді, бұл 1916 жылдан бері ең көп көрсеткіш. Тропикалық дауылдардың төртеуі дауылға айналды, олардың біреуі қазіргі Саффир-Симпсон дауыл желінің шкаласы бойынша 3-ші немесе одан жоғары санатқа жетті. ACE – тропикалық циклон өмірі бойы қолданған энергияны көрсететін өлшем. Сондықтан, ұзаққа созылған дауылдың ACE көрсеткіші жоғары болады. Ол тек алты сағаттық интервалдармен есептеледі, олар кезінде тропикалық және субтропикалық жүйелердің тұрақты жел жылдамдығы 39 миль/сағ (63 км/сағ) немесе одан жоғары болады, бұл тропикалық дауылдың қарқындылығының шегі. Осылайша, тропикалық депрессиялар осы есепке кірмейді. ТОК

Бірінші тропикалық дауыл

22 маусым күні таңертең Кампече шығанағында кең аумақты төмен қысым аймағы байқалды, ол күні кешкісін тропикалық депрессияға дейін күшейді. Келесі үш күн бойы ол солтүстік-шығысқа қарай баяу иіліп, қысымы біртіндеп төмендеді. 25 маусымның соңына қарай ол жақсырақ ұйымдаса бастады және тропикалық дауыл ретінде солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай жылдамдап қозғалды. Дауыл Оңтүстік-Шығыс Луизиана жағалауын жанап өтіп, 26 маусымда Миссисипи мен Алабама штаттарының оңтүстігінде минималды тропикалық дауыл ретінде құрлыққа шықты. 26 маусымның кешкісінде Оңтүстік-Шығыс Алабама үстінен өтетін кезде жүйе тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. Циклон экстратропикалық төмен қысымның ықпалымен шығысқа қарай бұрылды. Бұл дауыл алғаш рет 2009 жылғы маусымды қайта талдау кезінде Атлант мұхитындағы дауылдардың ең жақсы жолына енгізілді.

Екінші дауыл

31 тамызға жуық, Багам аралдарынан Бермудаға дейін созылған суық фронттың соңғы бөлігінде төмен қысымды аймақ қалыптасты.

Бесінші дауыл

24 қыркүйек күні Багам аралдарындағы Ұлы Инагуа аралының жанында тропикалық толқын тропикалық дауылға айналды. Дауылдың қалдықтары жаңа Шотландияға дейін соққылы жел әкелді. Жел ағаштарды құлатып, электр, телеграф және телефон желілерін бұзды, сонымен қатар провинция бойынша ғимараттарға да сирек-сирек зақым келтірді. Провинция бойынша күшті жаңбыр жауды, оның ішінде Сиднейде жалпы сомасы 6 миллиметрге жуық болды. Соның салдарынан қаланың көтеріңкі емес аймандары 5 метрге дейін суға батып, кем дегенде 40 үй су астында қалды және көпірлер зақымданып, қирады. Жел мен су тасқыны алма бауларына, әсіресе Анаполис аңғарында елеулі зиян келтірді. Жаңа Шотландияда ғана келтірілген зиян 300 000 доллардан асты. Принс-Эдвард аралында дауыл 23 көпірді зақымдады немесе жойды, ал жел ағаштарды құлатып, байланыс желілерін бұзды. Жел Ньюфаундлендте көбінесе аз зақым келтірді, бірақ жаңбыр бірнеше жолдарды шайып, Консепция шығанағы маңындағы көптеген кішкентай көпірлерді ағызып кетті. Ньюфаундлендте тоғыз адам қаза тапты.

Алтыншы дауыл

12 қазанда тропикалық толқын шығыс Тынық мұхитында тропикалық дауылға айналды. Солтүстік-шығысқа қарай бұрылып, жүйе көп ұзамай қайтадан тропикалық дауылға күшейді. 15 қазанның соңында дауыл қызыл дауылға айналып, келесі күні желдің жылдамдығы 80 миль/сағ (130 км/сағ) шамасына жетті. 06:00 UTC шамасында, қызыл дауыл Луизиана штатындағы Кокодри маңында сол күшімен құрлыққа шықты. Шамамен алты сағаттан кейін жүйе тропикалық дауылға дейін әлсіреді. Қазір солтүстік-солтүстік-батысқа қарай жылдам қозғалып, 17 қазанда тропикалық депрессияға айналып, одан кейін Миссуриде тарап кетті. Мексикада дауыл аз әсер етті. Миссисипиде дауылдың ең жоғары толқыны Галфпортта орташа ең төменгі су деңгейінен шамамен 7 фут (2 метр) биікке көтерілді. Алабама штатындағы Мобилдегі бақылау станциясы желдің күшті соғуын тіркеді. Флорида штатының Пенсакола қаласында да жел ағаштарды, телеграф және электр сымдарын құлатып, көбінесе мықты емес төбелері бар үйлердің шатырларын жыртып алды.

Қазан айының ортасында тропикалық депрессия

2009 жылы қайта талдауға дейін тропикалық дауыл деп саналған бұл тропикалық депрессия 15 қазанда сағат 00:00 UTC шамасында Оңтүстік-Батыс Кариб теңізінде пайда болды. Бұл депрессия шамамен 24 сағат бойы солтүстік-батысқа қарай жылжыды, содан кейін жылдамдығы төмендеп, солтүстікке бұрылды. 17 қазанда жүйе солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай қозғала бастады және келесі күні Кайман аралдарының жанынан өтті. Содан кейін циклон 19 қазанда Кубаға соқтығып, Атлант мұхитына шықты. 20 қазанның таңында дауыл Андрос аралының шығысында орналасқанда солтүстікке бұрылып, күні бойы Багам аралдарының батысындағы бірнеше аралдардың үстінен немесе жанынан өтті. Жүйе 21 қазанда сағат 12:00 UTC шамасында Флорида штатының Дейтона-Бичтен 290 миль (467 км) шығысқа қарай экстратропикалық циклонға айналды. Алайда, экстратропикалық қалдықтар күшейіп, 23 қазанның таңында 140 км/сағ жылдамдықпен желге жетіп, 1-санаттағы дауылға теңесті. Осы күні солтүстік-батысқа қарай жылжып, экстратропикалық төмен қысым Вирджиния штатындағы Делмарва түбегінің оңтүстік жағына жақын жерге соқты. Канадаға кіргеннен кейін жүйе Квебекке қарай шығыс-солтүстік-шығысқа бұрылып, Сент-Лоуренс шығанағы мен Ньюфаундленд арқылы өтіп, 26 қазанда Атлант мұхитына қайта шықты. Ауа райының төмендеген деңгейі соңғы рет 29 қазанда Гренландияның оңтүстік жағының шығыс-оңтүстік-шығысында тіркелді, бірақ тарихи ауа райы карталары жүйенің 2 қарашаға дейін сақталғанын көрсетеді. Мэриленд штатының Оушен-Сити қаласындағы қатты толқындар жағалау қабырғасының бір бөлігіне және екі коттеджге зақым келтірді. Бір мектептегі шамамен 50 бала мектепке жақын жердегі жағажайды толқын басып кеткеннен кейін үйлеріне жіберілді. Жағалаудағы су тасқыны Балтимордың портының алдыңғы бөлігін су басты, екі блок ішкі жағы су астында қалды. Дауылдан соң қатты жаңбыр Делавэр штатында жаңадан салынған мемлекеттік тас жолдың топырақ жағаларын шайып кетті. Жағалауда дауылдық толқындар Кеп Хенлопен маягын құлату қаупін тудырды. Рехобот-Бичте маңызды мөлшерде құм жоғалды, ал бір қонақ үй мен бірнеше коттедждер жағалаудағы су тасқынынан зардап шекті. Делавэр штатында дауыл кезінде бір адам суықтан қаза болды. Пенсильванияда жел Филадельфия мен айналасындағы ағаштарды құлатты, олардың кейбіреулері жолға құлап, қозғалысты тоқтатты, ал басқалары электр сымдарына құлап, электр қуатын үзіліске түсірді. Депрессияның қалдықтары Нью-Джерсиде қатты жел соқты, Атлантик-Ситиде желдің күші зор болды. Нью-Йоркқа, әсіресе Бруклин мен Лонг-Айлендке де елеулі әсер етті. Көптеген белгілер, телефон бағаналары мен ағаштар құлап түсті. Нассау округінде ағаш электр сымдарына құлап, Рослиннің оңтүстігіндегі аймақтың барлығын электр қуатысыз қалдырды. Күшті жаңбыр бірнеше көлік апатына, жаяу жүргіншінің қазасына себеп болды. Дауыл көптеген кішкентай қайықтар мен кемелерді қиратты, көптеген су кемелері жоғалып кетті. Толқындар Кони-Айлендтегі жағалау қабырғасының бір бөлігін шайып кетті, ал Бруклиннің кейбір аудандарында жағалауда су тасқыны болды, әсіресе Гринпойнтта. Канадада экстратропикалық циклон Онтариода жауын-шашынның көп мөлшерін жаудырды. Квебек провинциясының Монреаль қаласында жауын-шашын байқалды. Күшті жаңбыр Веллингтон-стрит метро стансасын 1 метрге дейін су басты, бұл трамвайлардың қозғалысын кешіктірді. Провинция бойынша су тасқыны шамамен 60 көпірге зақым келтірді немесе жойды.

Жетіінші тропикалық дауыл

Кемелерден жасалған бақылаулар осы тропикалық дауылды 15 қазанның таңында Сан-Хуаннан (Пуэрто-Рико) солтүстік-шығысқа қарай 265 миль (426 км) жерде алғаш анықтады. Нью-Гэмпширдегі жауын-шашын жолдарды сырғалқыш етіп, бірнеше ұсақ көлік апаттарына себеп болды.

Сегізінші тропикалық дауыл

16 қазанда сағат 12:00 шамасында Кампече шығанағында тропикалық дауыл алғаш рет байқалды. 16 қазанда Атлантика мұхитында бір уақытта үш тропикалық дауыл активті болды. Дауыл солтүстік-шығысқа қарай жылжыды және тропикалық циклон ретінде барлық уақытында жылдамдығы артып отырды. 17 қазанның кешкі уақытында жүйе максималды тұрақты жел жылдамдығы 95 км/сағ (60 миль/сағ) жетті, солтүстікке бұрыла отырып. Келесі күні сағат 01:00 шамасында дауыл Миссисипи штатының Миссисипи-Сити қаласының жанында сол қарқынмен құрлыққа шықты. Жүйе 11 сағаттан кейін Теннесси штатының батысында экстратропикалық циклонға айналды, бірақ экстратропикалық төмен қысым АҚШ-тың орталық батысы мен Канаданың шығысы бойынша солтүстік-шығысқа қарай жылжыды; ол 21 қазанның кешкі уақытында Баффин шығанағында соңғы рет тіркелді. Мексикада Салина Круз қаласында тұрақты жел байқалды, Мексиканың басқа аймақтарында тек жеңіл жел болды. АҚШ-та өлшенген ең жоғары тұрақты жел жылдамдығы Флорида штатының Пенсакола қаласында тіркелді. Пердидо шығанағында толқындар "Блюфилдс" шхунасын рифке шағылыстырып, сегіз адамды кемеден түсіп, жағалауға жүзуге мәжбүр етті. Төртеуі аман қалды, ал қалған төртеуі суға батып қайтыс болды. Пончартрейн көліндегі күшті толқындар баржаның Риголет өзені үстіндегі көпірге соқтыруына себеп болды, көпірді іргетасынан шамамен 1 метрге ығыстырып, Луисвилл және Нэшвилл темір жолын Нью-Орлеан мен Миссисипи штатының Галфпорт қалалары арасындағы қызметін тоқтатуға мәжбүр етті. Дауыл Миссисипи өзені аңғарының және АҚШ-тың орталық батысының бір бөлігінде қатты жаңбыр мен күшті желдерді тудырды, Огайо штатының Толедо қаласында тұрақты жел жылдамдығы тіркелді.

Тоғызыншы тропикалық дауыл

Маусымның соңғы тропикалық циклоны алғаш рет 24 қазан күні Барбудадан солтүстік-шығысқа қарай 274 шақырым жерде кемелермен байқалды. Дауыл бастапқыда солтүстік-батысқа қарай баяу қозғалды, ал 25 қазанда солтүстік-батысқа қарай бұрылды. Келесі күні дауыл ең жоғары тұрақты жел жылдамдығы 75 км/сағ-қа жетті. Содан кейін циклон 26 қазан күні солтүстікке қарай бұрылып, Бермудадан оңтүстікке қарай шамамен 354 шақырым жерде экстратропикалық циклонға айналды.

Басқа жүйе

19 маусымда Багам аралдарының батысынан және Флориданың шығысынан, өліп бара жатқан суық фронттың соңғы бөлігінен әлсіз тропикалық депрессия пайда болды. Тропикалық депрессия қалыптасқаннан кейін негізгі бағыты солтүстік болды. 22 маусымда АҚШ-тың шығыс жағалауы бойымен төменге қарай жылжыған күшті суық фронт оны жұтып қойды.