Кіріспе
Еуропалық радиокеңістіктер желісі (EVN) – негізінен Еуропа мен Азияда орналасқан, Оңтүстік Африка мен Пуэрто-Рикода қосымша антенналары бар радиокеңістіктер желісі. Бұл желі өте ұзын негіздік интерферометрия (VLBI) арқылы ғарыштық радио көздерін өте жоғары бұрыштық ажыратымдылықпен бақылайды. EVN – әлемдегі ең сезімтал VLBI массиві және нақты уақыт бақылауларын жүргізе алатын жалғыз массив. Бірлескен VLBI институты (JIVE) ERIC, EVN-дегі орталық ұйым болып табылады, ғылыми қолданушыларға қолдау көрсетумен және коррелятормен қамтамасыз етеді. Өте ұзын негіздік интерферометрия (VLBI) өте жоғары бұрыштық ажыратымдылыққа қол жеткізеді және астрономия, геодезия және астрометрия салаларында қолданылатын көп салалы техника болып табылады. EVN ашық аспан саясатын ұстанады, бұл кез келген адамға желіні пайдаланып бақылау ұсынуға мүмкіндік береді.
The European VLBI Network (EVN) is a network of radio telescopes located primarily in Europe and Asia, with additional antennas in South Africa and Puerto Rico, which performs very high angular resolution observations of cosmic radio sources using very long baseline interferometry (VLBI). The EVN is the most sensitive VLBI array in the world, and the only one capable of real time observations. The Joint Institute for VLBI ERIC (JIVE) acts as the central organisation in the EVN, providing both scientific user support and a correlator facility. Very Long Baseline Interferometry (VLBI) achieves ultra high angular resolution and is a multi disciplinary technique used in astronomy, geodesy and astrometry. The EVN operates an open sky policy, allowing anyone to propose an observation using the network
e-EVN
2004 жылдан бері EVN халықаралық оптикалық талшықты желілер арқылы e VLBI деп аталатын технологияны пайдаланып біріктіріле бастады. EXPReS жобасы ұлттық зерттеу желілері және GÉANT2 жалқыеуропалық зерттеу желісі арқылы телескоптарды секундына бір гигабит жылдамдығымен байланыстырып, осы жаңа технологияны қолдана отырып, алғашқы астрономиялық эксперименттер жүргізу мақсатында жасалды. Бұл зерттеушілерге рентгендік екілік жұлдыздардың жарқырауы, суперновалық жарылыстар және гамма-сәулелердің шарықтары сияқты уақытша құбылыстарды бақылау үшін e EVN-нің мүмкіндіктерін пайдалануға мүмкіндік береді. EXPReS жобасының мақсаты – VLBI ERIC (JIVE) бірлескен институтының Еуропалық VLBI желісінің орталық деректерді өңдеу орталығына әлемнің ең сезімтал радиотелескоптарының 16-сын алты континенттен қосу болып табылады. Нақты шараларға «соңғы аралық байланыстарды» қамтамасыз ету, телескоптарға қолданыстағы байланыстарды жаңарту, корреляторды әрқайсысы 1 Гбит/с жылдамдықпен 16 дерек ағынын нақты уақытта өңдеуге жаңарту және орталықтандырылған деректерді өңдеу орталығын алмастыру үшін таратылған есептеу мүмкіндіктерін зерттеу кіреді.
Тарих
EVN 1980 жылы Еуропадағы бес ірі радиоастрономия институтының консорциумы (Еуропалық консорциум VLBI) тарапынан құрылған. 1980 жылдан бері EVN және Консорциум көптеген институттарды, батыс Еуропа елдеріндегі көптеген радиотелескоптарды, сондай-ақ Ресей, Украина, Қытай және Оңтүстік Африкадағы телескоптары бар байланысты институттарды қамтиды. Испанияда қосымша телескоп орнату туралы ұсыныстар қаралып жатыр. EVN арқылы жүргізілген бақылаулар жылдам радио импульстары (FRB), гравитациялық линзалау және аса ірі қара тесіктер туралы ғылыми зерттеулерге үлкен үлес қосты.