Кіріспе

Американдық футболшы, бизнесмен және саясаткер (1930–2017)

Роберт Йель Ларри аға (24 қараша 1930 – 11 мамыр 2017) – американдық кәсіби футболшы, бизнесмен және саясаткер. Ол Ұлттық футбол лигасының (NFL) «Детройт Лайондары» командасында 11 маусым бойы қауіпсіздік қорғаушы, соққы беруші және қайтарушы ретінде ойнады. 1979 жылы ол Профутбол Даңқы залына енгізілді және NFL 1950-ші жылдардың үздік командасына да ілікті. Техас штатының Форт-Уорт қаласында туған Ларри 1949 жылдан 1951 жылға дейін «Техас A&M Aggies» командасы үшін колледж футболында ойнады және 1951 жылғы Оңтүстік-Батыс конференциясының футбол командасының бірінші құрамына қорғаныс шебінің ойыншысы ретінде таңдалды. Ол сонымен қатар «Техас A&M» командасында бейсбол ойнады, командасын 1951 жылғы Колледж әлем чемпионатында жеңіске жеткізді және Оңтүстік-Батыс конференциясы бойынша екі базалық соққыдан рекорд орнатты. Ол «Техас A&M» спортшылар Даңқы залына, «Техас» спорттық Даңқы залына және «Мичиган» спорттық Даңқы залына енгізілді. Ларри 1952-1953 және 1956-1964 жылдары «Арыстандар» командасында ойнады, 1954 және 1955 жылдардағы маусымдарды Кореядағы әскери қызметтегі әскери лейтенант ретінде өткізді. Ол тоғыз рет Про Боул ойындарына қатысты және бес рет NFL үздік командасының құрамына енді. Ол үш рет NFL-де соққы беру бойынша көшбасшы болды, ал 1964 жылы зейнеткерлікке шыққан кезде оның 44,3 ярдтық соққы беру орташа көрсеткіші NFL тарихында екінші орынды иеленді, ол Сэмми Бодан ғана кем болды. Ол сондай-ақ 50 NFL-де допты ұстап алу арқылы 787 ярдтық қайтару көрсеткішін жасады, екеуі де зейнеткерлікке шыққан кезде NFL тарихында бесінші орынды иеленді.

Алғашқы жылдар

Ларри 1930 жылы Техас штатының Форт-Уорт қаласында дүниеге келген. Ол Форт-Уорт қаласындағы Норт-Сайд орта мектебінде оқыды, онда ол бірнеше спорт түрімен айналысып, футбол және бейсболдан үштен бірдей хат (құрмет грамотасы) алды, жеңіл атлетикадан екі, ал баскетболдан бір хат алды.

Техас А&М

Ларри 1949-1951 жылдары Техас A&M университетіне қабылданды, онда Техас A&M Aggies футбол командасы үшін колледж футболында ойнады. 1951 жылғы 29 қарашадағы соңғы колледж футболы матчында Ларри үшінші кезеңде 68 ярдтан тачдаунға жүгіріп, 37 ярдтан тачдаунға пас ұстады, бұл Техас A&M командасын 12 жылдан бері Техасқа қарсы алғашқы жеңіске жеткізді. Маусым аяқталғаннан кейін, ол Associated Press тарапынан 1951 жылғы Оңтүстік-Батыс Конференциясының футбол командасының бірінші құрамына қорғаушы ретінде таңдалды. Ларри Техас A&M бейсбол командасының ойыншысы ретінде бейсболда да көзге түсті. Ол Оңтүстік-Батыс Конференциясы бойынша екі базалық соққыдан рекорд орнатты және 1951 жылғы Техас A&M командасын Оңтүстік-Батыс Конференциясының бірлескен чемпионатында, 20-9 есебімен және 1951 жылғы Колледж Әлемдік сериясына қатысуға жеткізді.

Детройт Лайнз (19521953)

Лэриді «Детройт Лайнз» 1952 жылғы НФЛ драфтының үшінші раундында, жалпы 34-ші нөмірмен таңдады. Ол 1952 жылдың маусымында «Арыстандармен» келісімшартқа қол қойды және «Арыстандар» сапында қауіпсіз ойыншы, соққы беруші және қайтарушы ретінде бүкіл НФЛ карьерасын өткізді. Жаңадан келген Лэри қорғаныс шебіндегі барлық 12 реттегі маусымдық ойында ойнады, төрт пасты ұстап алды және бір рет допты қайтарып алды. Ол сондай-ақ 11,4 ярдтық орташа есеппен 16 соққыны қайтарды (оның ішінде «Даллас Техас» командасына қарсы 58 ярдтық соққыны голға айналдырды) және 25,2 ярдтық орташа есеппен 12 тепкіні қайтарды. «Арыстандар» 1953 жылғы НФЛ чемпионатында «Браунз» командасын 17:16 есебімен жеңді. Лэри 1953 жылғы Про Боулға қатысуға шақырылды. Ол 1953 жылы «Бомонт» үшін кем дегенде жеті ойында өнер көрсетті. 1953 жылдың жазында Лэри тағы да кіші лига бейсболында ойнады, «Лейк Чарльз Лейкерс» үшін .429 көрсеткішпен ойнады, сондай-ақ «Мейкон Пичиз» үшін де өнер көрсетті. Ол 1957 жылы бейсбол карьерасын аяқтады, «Лейк-Чарльз» үшін 24 ойында және «Остин» үшін бес ойында ойнады. Лэри Джорджия штатындағы Форт-Беннингте дислокацияланып, әскери қызметіне байланысты 1954 және 1955 жылғы маусымдарды өткірді.

Детройт Лайнз (1956-1964 жылдар)

1956 жылдың қаңтарында Ларри әскери қызметін 1956 жылдың мамырында аяқтағаннан кейін «Лайонс» командасына қайта оралуға келісімшартқа қол қойды. «Лайонс» командасына оралғаннан кейін Ларри 1956 жылдан 1962 жылға дейін және 1964 жылы жыл сайын «Про Боул» жұлдыздар матчында ойнады. Ларри жылдамдығымен және қашу қабілетімен де танымал болды. Ол 1956 жылы 73 ярдқа интерсептпен тачдаун жасады, ал оның карьерасы бойынша 787 ярдтық интерсепт қайтарымы зейнеткерлікке шыққан кезде NFL тарихында бесінші орынды иеленді. 1957 жылы Ларри «Лайонс» командасының төрт жыл ішінде үшінші рет NFL чемпионы атануына көмектесті. 1957 жылдың 13 қазанында «Лос-Анджелес Рамс» командасына қарсы екі пас ұстап алды, оның бірін 63 ярдқа қайтарып, ойынды жеңіске жеткізетін тачдаунға мүмкіндік жасады. 1957 жылғы NFL чемпионатында «Арыстандар» «Браунз» командасын 59:14 есебімен жеңді. 1959 жылдан 1964 жылға дейін Ларри NFL-дегі ең үздік паунтер болды. Ол 1959 жылы (47.1 ярд орташа және 67 ярд ең ұзын паунтермен 45 паунтер), 1961 жылы (48.4 ярд орташа және 71 ярд ең ұзын паунтермен 52 паунтер) және 1963 жылы (48.9 ярд орташа және 73 ярд ең ұзын паунтермен 35 паунтер) паунтер орташасы бойынша лигада көш бастады. 1964 жылы Ларри төртінші паунтер титулынан шамалы ғана қалып қойды, Бобби Уолденнен бір ондық бөлігіне (немесе 3.6 дюймге) ғана артта қалды, орташа есеппен 46.3 ярдты құрады. 1962 жылы ол бір тосқауылға ұшырағандықтан паунтер титулынан қағылды, көшбасшылықтан екі ондық бөлігіне ғана жетпеді. 11 жылдық NFL мансабында ол 22,279 ярдқа 503 рет паунтер жасады, орташа есеппен 44.3 ярдты құрады. 1964 жылы зейнеткерлікке шыққан кезде Ларридің 44.3 ярдтық карьералық паунтер орташасы NFL тарихында екінші орынды иеленді, ол тек Сэмми Боудан ғана артта қалды. 1992 жылы спорт жазушысы Джек Сейлор Ларриді NFL тарихындағы екінші ең жақсы паунтер деп бағалады. Пол Хорнунг 2004 жылы Ларридің ең үздік паунтер екенін айтып, одан да жоғары баға берді. Ларри сонымен қатар «Лайонс» командасы үшін паунтер қайтарымын да жүзеге асырды. Ол үш рет тачдаун үшін қайтарып алды және 1952, 1953, 1957 және 1958 жылдары паунтер қайтарымы және қайтарымдағы ярдтар бойынша NFL көшбасшыларының қатарында болды. Оның балалары – Йель III және Эрин Лэри. NFL-ден зейнеткерлікке шыққанға дейін Ларри 1959 жылдан 1963 жылға дейін демократ ретінде Техас штатының Өкілдер палатасында қызмет етті. 1965 жылдың ақпан айында ол Форт-Уорт қаласында Ларри мен балалық шақтағы досының меншігінде болатын «Форд Мотор Компани» дилерлік кеңсесінің құрылысын бастады. Ол он жылға жуық уақыт бойы автосалонды басқарды. Кейіннен ол жылжымайтын мүлік, мұнай және газ лизингтері, мұнай және табиғи газ өндірісі салаларында мүдделері бар инвестициялық компания құрды.

Құрметтер

Футболдан зейнеткерлікке шыққаннан бері Лэри көптеген құрметтер мен сыйлықтарға ие болды. Олардың ішінде:

1969 жылы Лэри Ұлттық футбол лигасының 1950-ші жылдар командасына қорғаныс шебінің ойыншысы ретінде шақырылды. 1973 жылы ол бейсбол және футболға қосқан үлесі үшін Техас A&M Атлетикалық Даңқ залына енгізілді. 1979 жылы ол Кәсіби футбол Даңқ залына енгізілді, ол қорғаныс шебінен енген бесінші ойыншы және сондай-ақ, допты ұзаққа лақтыруға (пантер) екінші ойыншы болды (алғашқысы – Самми Бо). 1983 жылы спорт журналисі Джордж Пускас «Detroit Free Press» газетінде Лэриді барлық уақыттағы «Lions» командасына қосты. 1988 жылы ол Мичиган Спорт Даңқ залына енгізілді. 1994 жылы Лэри Техас Спорт Даңқ залына енгізілді.