Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сағат механизміне қосымша
Addition to the mechanics of a watch escapement
Сағат жасау өнерінде турбильон (/tʊərˈbɪljən/; tuʁbijɔ̃ "құйын") – сағаттың тепе-теңдік механизміне дәлдікті арттыру үшін қосылған элемент. Бұл ойлап табудың авторы – британдық сағатшы және өнертапқыш Джон Арнольд, ал оны оның досы, швейцариялық француз сағатшысы Абрахам Луи Бреге жетілдірді және Бреге 1801 жылғы 26 маусымда патент алды. Турбильонда тепе-теңдік механизмі мен теңгерім дөңгелегі айналмалы қоршауда орналасқан, мақсаты – теңгерімдегі салмақталмау қателерін жойып, біркелкі салмақ беру. Турбильондар әлі де кейбір заманауи қол сағаттарында қолданылады, онда механизм көріну үшін әдетте сағат бетінде ашық көрсетіледі.
In horology, a tourbillon (/t//ʊər/'/b//ɪ//l//j//ən/; tuʁbijɔ̃ "whirlwind") is an addition to the mechanics of a watch escapement to increase accuracy. Conceived by the British watchmaker and inventor John Arnold, it was developed by his friend the Swiss French watchmaker Abraham Louis Breguet and patented by Breguet on 26 June 1801. In a tourbillon the escapement and balance wheel are mounted in a rotating cage, with the goal of eliminating errors of poise in the balance giving a uniform weight. Tourbillons are still included in some modern wristwatches, where the mechanism is usually exposed on the watch's face to showcase it.
Бір осі бар турбилон
1801 жылы Бреге патент алған бір осьті турбильон позициялар арасындағы жылдамдық айырмашылығын азайтады, бұл тепе-теңдік бұрылысындағы қателерге байланысты туындайды. Турбильон екі металл теңгерімді толықтыру мақсатымен ойлап табылған, оны теңеу өте қиын болған. Оның ең көп таралған түрінде турбильондық механизм төртінші тірек арқылы төртінші дөңгелектің ішінде орналасқан. Қашқыш тісті дөңгелек осы қозғалмайтын төртінші дөңгелекпен байланысқан, сондықтан төртінші тісті дөңгелек арқылы механизм бұрылғанда, қашқыш дөңгелек те айналады. Механизм тепе-теңдіктің әрбір тербелісімен босатылып, құлыпталады. Алғашқы жұмыс жасайтын үлгісін 1978 жылы Ричард Гуд жасады. 1980 жылы Энтони Рэндалл араба сағатында екі осьті турбильон жасады, ол АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Рокфорд қаласындағы (қазір жабық) Уақыт мұражайында сақталды және олардың хронометрлер каталогына енгізілді. 2003 жылы осы өнертабыстан шабыттанған жас неміс сағатшысы Томас Прешер Thomas Prescher Haute Horlogerie үшін қалта сағатында алғашқы ұшатын екі осьті турбильонды, ал 2004 жылы қол сағатындағы тұрақты күшпен жұмыс істейтін ұшатын екі осьті турбильонды жасады. Бұл үлгілер 2003 және 2004 жылдары Швейцарияның Базель қаласында өткен Baselworld көрмесінде көрсетілді. Бұл турбильонның ерекшелігі – оның екі осьтің айналуында, олардың әрқайсы минутына бір рет айналады. Тұрақты күш механизмі, remontoire деп аталатын, бүкіл турбильонды қуатпен қамтамасыз етеді. Прешер тұрақты күш механизмін серпімді пружинаның толуы мен босауы, үйкеліс және гравитацияның әсерін теңестіру үшін ойлап тапты. Осылайша, екі осьті турбильонның тербеліс реттеу жүйесіне үнемі біркелкі күш беріледі. Бұл құрылғы Анри Жаннере жасаған жүйенің өңделген нұсқасын қамтиды.
Patented by Breguet in 1801, the single axis tourbillon minimizes the difference in rate between positions caused by poise errors. The tourbillon was invented to complement the split bi metallic balance which was inherently difficult to poise. In the most common implementation of this, the tourbillon carriage is carried by the fourth pinion, within a stationary fourth wheel. The escape pinion is engaged with this stationary fourth wheel so when carriage is turned by the fourth pinion the escape wheel will also rotate. The carriage is released and locked with each vibration of the balance. The first working example was later constructed by Richard Good in 1978. In 1980 Anthony Randall made a double axis tourbillon in a carriage clock, which was located in the (now closed) Time Museum in Rockford, Illinois, US, and was included in their Catalogue of Chronometers. In 2003, inspired by this invention, the young German watchmaker Thomas Prescher developed for the Thomas Prescher Haute Horlogerie the first flying double axis tourbillon in a pocket watch and, in 2004, the first flying double axis tourbillon with constant force in the carriage in a wristwatch. Shown at the Baselworld 2003 and 2004 in Basel, Switzerland. A characteristic of this tourbillon is that it turns around two axes, both of which rotate once per minute. The whole tourbillon is powered by a special constant force mechanism, called a remontoire. Prescher invented the constant force mechanism to equalize the effects of a wound and unwound mainspring, friction, and gravitation. Thereby even force is always supplied to the oscillation regulating system of the double axis tourbillon. The device incorporates a modified system after a design by Henri Jeanneret.
Екі және төрт турбилон
Роберт Греубел мен Стивен Форси 2004 жылы Double Tourbillon 30° (DT30) брендін ұсынды. Екеуі 1992 жылдан бері Renaud & Papi компаниясында бірге жұмыс істеп, күрделі сағат механизмдерін жасап келді. Double Tourbillon 30° бір минут сайын айналатын және 30 градусқа еңкейтілген турбильондық механизмнен және оның ішінде төрт минут сайын айналатын тағы бір механизмнен тұрады. 2005 жылы Greubel Forsey өздерінің Quadruple Tourbillon à Différentiel (QDT) моделін ұсынды, ол екі қос турбильонды тәуелсіз түрде пайдаланады. Сфералық дифференциал төрт айналатын механизмді байланыстырып, әртүрлі жылдамдықпен айналатын екі дөңгелек арасында күшті бөліп береді.
Robert Greubel and Stephen Forsey launched the brand Greubel Forsey in 2004 with the introduction of their Double Tourbillon 30° (DT30). Both men had been working together since 1992 at Renaud & Papi, where they developed complicated watch movements. The Double Tourbillon 30° features one tourbillon carriage rotating once per minute and inclined at 30°, inside another carriage which rotates once every four minutes. In 2005, Greubel Forsey presented their Quadruple Tourbillon à Différentiel (QDT), using two double tourbillons working independently. A spherical differential connects the four rotating carriages, distributing torque between two wheels rotating at different speeds.
Үш осьті турбилон
2004 жылы Томас Прешер алғашқы үш осьті турбильонды жасады, ол Томас Прешер Haute Horlogerie үшін тұрақты күшпен қозғалмалы кареткада қол сағатында орналастырылған. Ол 2004 жылы Швейцарияның Базель қаласында өткен Baselworld көрмесінде үш сағаттан тұратын жиынтықта ұсынылды, олардың ішінде бір осьті, екі осьті және үш осьті турбильондар болды. Тек дәстүрлі әшекей тастардан жасалған подшипниктерді пайдаланатын әлемдегі бірегей үш осьті турбильон механизмін 2007 жылы Bexei Watches компаниясының тәуелсіз сағатшысы Аарон Бексей ойлап тапты. Primus қол сағаты 2008 жылы Швейцарияның Базель қаласында өткен Baselworld көрмесінде таныстырылды. Үш осьті турбильон механизміндегі үшінші (сыртқы) камераның ерекше пішіні бар, ол шарлы подшипниктердің орнына әшекей тастардан жасалған подшипниктерді пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл осы өлшемде және күрделілік деңгейінде бірегей шешім. Үш осьті немесе үш осьті турбильон эскапментін қамтитын бірнеше қол және қалта сағаттары бар. Бұл механизмді қолданатын компаниялар мен сағатшылардың мысалдары: Вианни Халтердің "Deep Space" сағаты, Томас Прешер, Аарон Бексей, Жирар Перрего "Tri-Axial Tourbillon" моделімен, Пурнелл "Spherion" және 2024 жылы шығарылған Jaeger LeCoultre-дің "Heliotourbillon" сағаттары.
In 2004, Thomas Prescher developed the first triple axis tourbillon for the Thomas Prescher Haute Horlogerie with constant force in the carriage in a wristwatch. It was presented at Baselworld 2004 in Basel, Switzerland, in a set of three watches including a single axis, a double axis and a triple axis tourbillon. The world's unique tri axial tourbillon movement for wristwatch, with traditional jewel bearings only, was invented by the independent watchmaker Aaron Becsei, from Bexei Watches, in 2007. The Primus wristwatch was presented at the Baselworld 2008 in Basel, Switzerland. In the three axis tourbillon movement, the 3rd (external) cage has a unique form which provides the possibility of using jewel bearings everywhere, instead of ball bearings. This is a unique solution at this size and level of complication. There are a few wrist and pocket watches that include the Triple Axis or Tri Axial Tourbillon escapements. Examples of companies and watchmakers that include this mechanism are Vianney Halter in his "Deep Space" watch, Thomas Prescher, Aaron Becsei, Girard Perregaux with the "Tri Axial Tourbillon", Purnell with the "Spherion", and Jaeger LeCoultre with the "Heliotourbillon", released in 2024.
Ұшатын турбильон
Көпір немесе тіреуге жоғары да, төмен де сүйенбей, ұшатын турбильон тек бір жағынан тіреліп, консольдік конструкциямен бекітіледі. 1920 жылы Германия сағат жасау мектебінің оқытушысы Альфред Хелвиг алғашқы ұшатын турбильонды жасаған. 1993 жылы Гонконгта тұратын қытай сағатшысы Кью Тай Ю, тек эскапмент дөңгелегі мен тепе-теңдік бұрандасы үшін ғана қысқартылған механизмге ие жартылай ұшатын турбильонды жасады, ал тепе-теңдік дөңгелегінің жоғарғы осі сапфир көпірінде орналасқан.
Rather than being supported by a bridge, or cock, at both the top and bottom, the flying tourbillon is cantilevered, being only supported from one side. The first flying tourbillon was designed by Alfred Helwig, instructor at the German School of Watchmaking, in 1920. In 1993, Kiu Tai Yu, a Chinese watchmaker residing in Hong Kong, created a semi flying tourbillon with only an abbreviated carriage for the escapement wheel and pallet fork, the upper pivot of the balance wheel being supported in a sapphire bridge.
Гиротурбион
Jaeger LeCoultre-дің алғашқы білікті сағатындағы турбильон 1993 жылы ұсынылды (бірақ JLC одан бұрын да турбильондарды шығарған, оның ішінде әйгілі обсерваториялық 170 калибрін де), ал 2004 жылы компания Gyrotourbillon I-ді таныстырды. Gyrotourbillon I – екі осьті турбильон, мәңгілік күнтізбе және уақыт теңдеуімен жабдықталған. Одан бері Jaeger LeCoultre көп осьті турбильон тақырыбында бірнеше нұсқаларды жасады. Көбінесе бұл сағаттар тым қалың болды (Gyrotourbillon I-дің қалыңдығы 16 мм), бірақ Reverso Tribute Gyrotourbillon арқылы JLC көп осьті турбильонының жұқарақ және қолға қолайлырақ нұсқасын ұсынды. Оның өлшемдері – 51,1 мм х 31 мм х 12,4 мм.
Jaeger LeCoultre's first wristwatch tourbillon was introduced in 1993 (though JLC had produced tourbillons prior to that, including the famous observatory competition caliber 170) and in 2004 the company introduced the Gyrotourbillon I. Gyrotourbillon I is a double axis tourbillon with a perpetual calendar and equation of time, and since then, Jaeger LeCoultre has gone on to produce several variations on the multi axis tourbillon theme. In general, these have been fairly thick watches (Gyrotourbillon I is 16mm thick) but with the Reverso Tribute Gyrotourbillon, JLC has produced a thinner and much more wearable version of its multi axis tourbillon. At 51.1mm x 31mm x 12.4mm.
Карусель / Карусель
Бұл турбильон емес, карусель 1984 жылы Бонниксен Бане Breguet патентін бұзу мақсатымен патенттеді. Карусель бір осьті турбильонға ұқсас, бірақ турбильон сияқты бір ғана қуат механизміне ие болмай, карусель екі қуат механизмімен сипатталады: біреуі қақпақты айналдыруға, екіншісі – тепетеңдеуге арналған.
Not exactly a tourbillon, the caroussel was patented by Bonniksen Bahne in 1984 to avoid the Breguet patent. A caroussel looks like a co axial tourbillon but instead of having one powertrain like a tourbillon, a caroussel is characterised by two powertrains, one for rotating the cage and one for the escapement.
Қазіргі заманғы турбильон сағаттары
Қазіргі заманғы механикалық сағаттардың дизайнында жоғары дәлдікті сағат жасау үшін турбильон қажет емес. Тіпті сағаттанушылар арасында турбильонның механикалық сағаттардың дәлдігін жақсартқан-жақсартпағаны туралы пікір таласы бар, тіпті алғаш рет енгізілген кезде де, немесе сол кездегі сағаттардың дәлдігі жобалау және өндіріс техникасының нашарлығынан туындаған-дыр. Турбильон – коллекционерлердің және жоғары бағадағы сағаттардың бағалы ерекшелігі, мүмкін, механикалық сағаттардың дәлдігі одан әлдеқайда жоғары болған кварцты сағаттардан қымбатқа сатылуының себебінен. Жоғары сапалы турбильон қол сағаттары, әдетте швейцариялық сәнді сағат индустриясымен жасалады, өте қымбатқа сатылады және әдетте он мың доллар немесе евродан басталады, ал жүздеген мың доллар немесе евроға дейін бағасы көтерілуі мүмкін. Жақында турбильонға деген қызығушылықтың жаңадан өркендеуі индустрияда осы мүмкіндікке ие модельдердің көбеюімен қабылданды, нәтижесінде соңғы жылдары қарапайым турбильон модельдерінің бағасы біршама төмендеді. Бұрын мұндай модельдер өте сирек кездесетін, көне немесе жаңа. Кез келген турбильон сағаты осы мүмкіндіксіз сағаттан әлдеқайда қымбатқа тұрады. Швейцариялық модельдердің бағасы әдетте 40 000 доллардан басталады, ал ең қымбат турбильон сағаттарының бағасы алты таңбаға жете алады. Кейбір қытайлық модельдердің бағасы жүздеген доллардан 5000 долларға дейін ауыспайды. Қазіргі заманғы нұсқаларында турбильонды сағат бетінің терезесі арқылы көруге болады. Декоративтік әсерінен басқа, турбильон кейбір сағаттарда секунд тілі ретінде жұмыс істей алады, егер турбильон минутына дәл бір рет айналса. Кейбір турбильондар одан да жылдам айналады (мысалы, Greubel Forsey-дің 24 секундтық турбильоны). Сондай-ақ, көптеген күнделікті қолданылатын сағаттарда тербеліс теңгерім дөңгелегі көрінеді. Кейде оны «ашық жүрек» деп атайды, ал кейде адал емес сатушылар оны турбильон деп қате көрсетіп, ал адалдары «турбильон стилі» деп атайды.
In modern mechanical watch designs, production of a highly accurate watch does not require a tourbillon. There is even debate amongst horologists as to whether tourbillons ever improved the accuracy of mechanical watches, even when first introduced, or whether the watches of the day were inherently inaccurate due to design and manufacturing techniques. A tourbillon is a valued feature of collectors' and premium priced watches, possibly for the same reason that mechanical watches fetch a much higher price than similar quartz watches that are much more accurate. High quality tourbillon wristwatches, usually made by the Swiss luxury watch industry, are very expensive, and typically retail for tens of thousands of dollars or euros, with much higher prices in the hundreds of thousands of dollars or euros being common. A recent renaissance of interest in tourbillons has been met by the industry with increased availability of time pieces bearing the feature, with the result that prices for basic tourbillon models have reduced somewhat in recent years. Previously such models were very rare, either antique or new. Any watch with a tourbillon will cost a great deal more than an equivalent piece without the feature. The prices of Swiss models typically start at $40,000 and the prices of more expensive tourbillon watches can reach six figures. The prices of some Chinese models can range from hundreds of dollars to nearly $5000. Modern implementations typically allow the tourbillon to be seen through a window in the watch face. In addition to the decorative effect, a tourbillon can act as a second hand for some watches, if the tourbillon rotates exactly once per minute. Some tourbillons rotate faster than this (Greubel Forsey's 24 second tourbillon for example). Also, many quotidian watches feature their oscillating balance wheel. Sometimes termed, appropriately enough, the "open heart", these are sometimes misrepresented by unscrupulous dealers as a tourbillon (and "tourbillon style" by ethical ones).
Жақсы бағамен сатып алу
Бірнеше қытайлық өндірушілер, мысалы Тяньцзинь Сигал, қазір турбильонның әртүрлі механизмдерін шығарады. Бұл механизмдерді кейбір өндірушілер эбауш ретінде сатып алып, кейде Швейцария сағат индустриясы федерациясының талаптарына сай келетін сағаттарға енгізеді, олар «Швейцарияда жасалған» деп сатылуы үшін құнының 60% Швейцарияда өндірілген болуы керек. Арзан турбильондардың қолжетімділігі саладағы сарапшыларды тағы бір кварцтық дағдарысқа алып соғуы мүмкін деген алаңдауға жетеді, онда швейцариялық сағат индустриясы басқа елдерде өндірілетін, арзан күрделі механикалық сағаттарға жылдам бейімделе алмайды. 2016 жылы TAG Heuer Carrera Heuer 02T турбильонын 14 900 швейцариялық франк (~ 15 000 АҚШ доллары) шамамен бөлшек сауда бағасымен ұсына бастады, бұл басқа швейцариялық сағат брендтері талап ететін 100 000 швейцариялық франктан әлдеқайда төмен.
Several Chinese manufacturers, like Tianjin Seagull, now produce a variety of tourbillon movements. These movements are bought as ébauches by some manufacturers and are sometimes incorporated into watches that meet the requirements of the Federation of the Swiss Watch Industry to be sold as Swiss Made, which requires 60% of the value to have been made in Switzerland. The availability of less expensive tourbillons has led industry spectators to worry that another quartz crisis may occur, where the Swiss watch industry will not be able to adapt quickly to less expensive complicated mechanical watches produced in other countries. In 2016, TAG Heuer began offering the Carrera Heuer 02T tourbillon at a suggested retail price of 14,900 CHF (~US$15,000), significantly lower than the 100,000 CHF or more charged by some other established Swiss watch brands.