Кіріспе

Брискола (ˈbriskola; ; ; ) – Италиядағы ең танымал ойындардың бірі, Скопа мен Трессетпен бірге. Брюскэмбилдің аз өзгертілген нұсқасы, бриска мен безиктің арғы тегі болып табылатын Брискола – бұл Жерорта теңізі аймағындағы, стандартты итальяндық 40 картадан тұратын палубамен ойналатын, екіден алтыға дейін ойыншыға арналған, карта алу ойыны. Ойынды қазіргі ағылшын-француздық палубамен де ойнауға болады, онда сегіз, тоғыз және он карталары жоқ (төмендегі португалдық нұсқаларын қараңыз). Егер үш немесе алты ойыншы болса, палубадағы карталардың саны ойыншылар санына бөлінетіндей болу үшін екілік карталар палубадан алынып тасталады: үш ойыншы үшін бір екілік, алты ойыншы үшін – төрт екілік. Ойынның төрт және алты ойыншылық нұсқалары екі командадан тұратын серіктестік ойыны ретінде ойналады, мұнда әр ойыншы екі қарсыласының қасында отырады.

Нәрселеу

Барлық карталар ойналғаннан кейін ойыншылар өз үймелеріндегі карталардың жалпы ұпайларын есептейді. Екеулеп ойнағанда серіктестер ұпайларын қосады. Жеңіске жету үшін 61 ұпай жинау керек, ал 60 ұпай болса тең болады.

Вариациялар

Сонымен қатар, үштің үштік ретінде есептелуі (яғни, төртеу оны жеңе алады), бірақ 10 ұпайға бағаланатын мәртебесін сақтайтын нұсқасы да бар. Дегенмен, бұрын айтқанымыздай, бұл стандартты ереже емес, тек нұсқа ғана. Италияның кейбір аймақтарында (әсіресе Пьемонт және Сардинияда) үшінші ең құнды карта ретіндегі үштік, португалдық Биска сияқты, жетілікке алмастырылады (төменде қараңыз).

Брисколон

Брисколоне – екі ойыншылық нұсқасы, оның ережелері шамалы өзгеше болуы мүмкін. Мысалдар: Ойыншыларға әрқайсысына 3 картадан беріледі. Ойын 121 немесе 151 ұпайға дейін ойналады және козыр карта жоқ. Соңғы 3 айласында ойыншылар масть бойынша келісуге тиіс және мүмкіндігі болса, айласты бастауы керек. Ойыншыларға 3 емес, 5 карта беріледі. Козыр карта жоқ. Ойын 121 немесе 151 ұпайға дейін ойналады. Көбінесе ойыншылар масть бойынша келісуге міндетті қосымша ереже болады. Ойыншыларға 5 карта беріледі. Алғашқы тасталған карта козыр болады. Ойыншылар масть бойынша келісуге міндетті емес. Кейде осы атау төмендегі бес ойыншылық нұсқаға да беріледі.

Шалқар

Briscola chiamata (ағылшын тілінде: жарияланған брискола) кейде брисколоне деп те аталады, бірақ бұл екі ойыншыға арналған нұсқаның атауы (жоғарыда қараңыз), брисколаның бес ойыншыға арналған нұсқасы. Әр ойыншыға сегіз карта беріледі, сондықтан ешқандай карта қолданылмай қалады. Содан кейін ұсыныс беру кезеңі басталады, оның мақсаты – козырды (Брискола) анықтау және бір-біріне қарсы ойнайтын екі тең емес топты құру. Бір нұсқада әр ойыншы дилердің оң жағынан бастап, сағат тіліне қарсы бағытта, ойында қолданылатын карталардың ерекше ретіне сәйкес карталардың құнын бірте-бірте төмендетіп ұсыныс береді. Осылайша, егер бірінші ойыншы үштікке ұсыныс берсе, екінші ойыншы тек корольге немесе одан төмен ұсыныс бере алады. Егер ойыншы алтылыққа ұсыныс берсе, келесі ойыншы тек бес, төртеу немесе екілікке ұсыныс бере алады. Бір раундта барлық ойыншылар, біреуден басқа, өткізіп жібергенше ұсыныс беру жалғасады. Осы қалған ойыншы «ұсыныс жеңіп алды» деп есептеледі және осылайша Брисколаны, яғни козырды жариялайды. Мысалы, егер ол үштікке ұсыныс берсе, «үш кубокты» таңдауы мүмкін: козыр кубок болады, ал «үш кубоктың» иесі жариялаушының серігі болады, бірақ егер ойыншы өзінде бұл картаны ұстаса, серіксіз ойнайды. Басқа нұсқада ұсыныс беру дәл осылай жүреді, бірақ ойыншылар қанша ұпай жинайтынын (61 немесе одан көп) жариялайды, егер біреу 120 ұпай жарияласа, ол екі картаны таңдауы мүмкін. Ойыншы ұсыныстан бас тарта алады, сондықтан сол ойында қайта ұсыныс бере алмайды. Ұсыныс берілген ұпай саны – ойыншының жинауға қабілетті деп санайтын ұпайлардың саны. Бұл нұсқада козырды жариялаған ойыншы белгілі бір Брискола картасын да жариялайды (мысалы, егер козыр кубок болса, «кубок туындысын») және осы картаның иесі жариялаушының серігі болып анықталады, бірақ олар мұны ашық жариялай алмайды және олардың кім екені тек аталған карта ойналғанда ғана анық болады. Екі нұсқаны біріктіруге болады. Көбінесе ұсыныс беру бірінші жүйедегідей басталады, бірақ «екілік» ұсынысын «65 ұпайлы екілік» ұсынысы жеңе алады. Сонымен қатар, кез келген ойыншы ұсынысты «күшейтуге» және келесі ойыншылардан бірдей картаны сақтап, ұпай санын арттыруға талап етуге болады. Бұл ойыншының ең күшті түріндегі екілік немесе төртеу сияқты төмен құнды карталары болған кезде пайдалы. Екі жүйеде де жариялаушы серігімен ең күшті комбинацияны құру үшін әлі қолында жоқ ең жоғары Брискола картасын жариялай алады, сонымен қатар «алдауына» болады. Ұсыныс беру кезеңінен кейін ойын дәл осылай жалғасады. Біріншіден, қалған үш ойыншы білмейтіндей, бір-бірімен серіктес болады; жариялаушының серігінен басқа әрбір ойыншы, қай ойыншылар серіктес екені анықталғанша, өздігінен әрекет етеді. Сирек жағдайларда, жариялаушы өзінде бар Брискола картасын жариялай алады (егер өте күшті қолы бар деп санаса), бұл жағдайда қалған төрт ойыншы жеңімпаз ұсыныс берушіге қарсы серіктес болады. Ойынның осы түрінде декларациялаудың ерекше әдісі мен соқыр серіктестік болғандықтан, ол ойынның ең қызықты түрлерінің бірі болып саналады. Ойын стратегиясы көбінесе жариялаушымен кім серіктес екенін анықтауға бағытталған, ал жариялаушының серігі басқа ойыншыларды жаңылыстыру үшін түрлі айла-шарғылар мен алдау стратегияларын қолдануы мүмкін, мысалы, ұтысқа қатыспау немесе қарсылас жеңіске жеткенде ұпай ойнау.

Түрлілігі

Негізгі айырмашылықтар осы мақалада бұрын түсіндірілген. Кейбір нұсқаларда, екіге шақыру кезінде жариялаушы "көрінбейтін" бірінші қолды таңдауға құқылы, яғни шақырушы қол ойналғанша костюмды жарияламайды. Брисколаның қандай костюм екенін және кіммен ойнайтының білмей брискола қолда ойнау өте қызықты. Көрінбейтін қолды одан да қиындату үшін, ойналған әрбір жұп карта жабық (беті төмен қаратылып) жасырылуы керек. Карталарды ашу алдында брискола костюмі жариялануы тиіс. Көрінбейтін бірінші қолды 62 немесе одан жоғары ұпай жинаған ұсыныстармен ғана шектеуге болады. Тағы бір нұсқа, бұл жолы "ұпайлық сауда" әдісі бойынша, жариялаушы тек костюмды таңдай алады, ал шақырған ранг автоматты түрде екі болып есептеледі. "Брискола" ойынының қазіргі танымал нұсқасында карталар бұрынғыдай төмен қаратып емес, ашық жатады, қарсыластың ешқандай картасын жасырмау үшін. Ойыншылар қарсыластың жеңген барлық карталарын, ағымдағы қолды және колодадан алынатын келесі картаны көре алады; бұл танымал ойынның қиын, бірақ қызықты нұсқасы.

Брискола декортасы

Брискола scoperta (ағылшын тілінде Uncovered Briscola) – карталар әр ойыншыға ашық жайылған түрде берілетін нұсқа. Колода да ашыққа бұрылады, сонда бірінші тартылған карта көрінеді. Бұл нұсқа көбінесе ойынды есептеп ойнауға ықпалдайды; қай карталар ойналғанын жадынан шығармау да өте маңызды.

Бiрiкұла

Словения, Хорватия және Черногорияда брискула ойыны бришкула деп аталады және көбінесе жағалау аймағында таралған. Ойын әдеттегі итальяндық үлгіде Триест карталарымен ойналады, бірақ Далмацияда ойыншылар міндетті түрде мастьді ұстануға тиіс емес. Сонымен қатар, бришкула далматин стилі немесе дупла бришкула (қос бришкула) деп аталатын танымал нұсқасы бар. Бұл нұсқа итальяндық ойыннан ешқандай айырмасы жоқ, тек әр ойыншы бір ойын кезінде екі картаны жеке-жеке ойнайды. Бұл нұсқа екі ойыншы ойнағанда қолданылады, онда екі ойыншыға да төрттен карта беріледі, содан кейін дилердің оң жағындағы ойыншы бірінші қолды (немесе ойынды) бір картаны ашық ойнау арқылы бастайды. Әр ойыншы екі картасын пайдағанша кезекпен бір картадан ойнайды. Осы ойынның жеңімпазы брисколаның қалыпты ережелерімен анықталады. Егер ойын жұппен ойналса, бришкула стандартты ережелерді қолданады, онда әр ойыншыға үштен карта беріледі және әрқайсысы бір-бір карта ойнайды.

Суэка

Суэка Португалиядағы ең көп таралған ойын деп айтуға болады, сонымен қатар Бразилия, Ангола, Мозамбик, Гоа және Макао сияқты португалдық бұрынғы отарлары мен анклавтарында да кең таралған. Төрт ойыншыға арналған серіктестік ойыны болатын Суэка, 40 англо-француздық карталармен ойналады, олардың құндылығы Бискадағыдай саналады. Суэканы барлық карталар беріліп, ойыншылардың масть бойынша келісуі қажет болатын төрт ойыншылық Брисколаның түрі деп санауға болады.

Sueca Italiana

Sueca Italiana (ол "Италиялық Sueca" дегенді білдіреді, бұл ойынның тегін көрсетеді) немесе жай ғана Italiana – португалдық Briscola Chiamata нұсқасы, сонымен қатар ағылшын-француздық колодасымен ойналады. Бәс тігу және карта ойнау кезеңдері итальяндық нұсқасымен толықтай сәйкес келеді, бірақ есептеу жүйесі аздап ерекшеленеді. Биска карталарының дәрежесі мен құндылығы әрқашан қолданылады.