Кіріспе
Эстон және фин құдайы Пеко (фин тілінде Пекко, Пекка, Пелон Пекко) – ежелгі эстон және фин құдайы, егіншілікке, әсіресе арпа егуге және сыра жасауға қатысты. Эстония мен Ресей арасындағы Сетума аймағында, сето тілінде сөйлейтін сето халқы қоныстанған жерде, Пекоға табыну 20-шы ғасырға дейін сақталған. Бүгінде сето халқы (елдің оңтүстік-шығысындағы эстондықтардың этникалық тобы) Пеконы өздерінің ұлттық батыры және патшасы ретінде құрметтейді, оның есімі мен бейнесі кеңінен ұлттық символ ретінде қолданылады.
Peko (Finnish spelling Pekko, Pekka, Pellon Pekko) is an ancient Estonian and Finnish god of crops, especially barley and brewing. In the area of Setumaa, between Estonia and Russia, inhabited by the Seto language speaking Setos, the cult of Peko was alive until the 20th century. Today, the Seto people (an ethnic group of Estonians in the south east of the country) also revere Peko as their national hero and king, the name and figure are widely used as a national symbol.
Аңыз
Финляндияда Пеко Пеллон Пеко (дала Пекосы) деп белгілі. Ол егістіктердің қорғаушысы және сыра қайнатушы, алғаш рет 1551 жылы епископ Агрикола оны карелдіктердің құдайы деп атаған. Пеко кейде эстондық Пикне (Питкне), Балтық құдайы Перкунас немесе тіпті христиан әулиесі Петрмен байланыстырылады.
Дәстүрлер
Алғашқы өнім тойына дейін, таң атпай тұрып, Сето жастары алғашқы қан тамшысы төгілгенше ритуалдық төбелес өткізді. Қан кеткен адам келесі жылғы тойдың үй иесі болар еді. Пеконың ағаш бейнесіне құрмет көрсету үшін қара шамдар жағылды. Халық "Пеко, Пеко, сыра ішуге кел" деп ұран салды, ал Пеконың дін қызметкерлері саналатын кейбір егдеулер құрбандық шалды. Екінші мереке егін жинаудан кейін ұйымдастырылды. Пеко Канделмас және Жыл ортасы тойларында да құрметтелді. Пеконың бейнелері жыл бойы астық сақтайтын қоймаларда жасырылып сақталды. Бейнелердің басында әдетте шамдар үшін тесіктер болды. Үшінші мереке 4 тамызда өткізілді, онда Сетома халқы жергілікті әнұранды айтады, музыкалық сайыс өткізеді және мерекелерді әскери шерумен аяқтамас бұрын, жылдық Пеко өкілін (үлебцоцка, "вице-патша" деп аталады) сайлайды.
Қазіргі заманғы көрінісі
Сето халық әншісі Энн Ваварна "Пекконың әндері" эпосын жазды, онда Пеко Сето халқының батыры ретінде суреттелген. Пеко үңгірде мәңгілік ұйқыда жатыр. Оның есімін шақырумен, ол далаға жаңбыр әкеледі. Егер оның туғандары оның кеңесін есінде ұстап, тырысса, Пеко оларға мол өнім береді. Пеко елді босатушы батыр, ауыл тұрғындарына аю терісін сыйлайтын аңшы және тойдың меймандығы ретінде құрметтеледі. Ол ағаш егіс сабауымен егісті өңдейді және адамдарды көп ішуге жетелеуші зұлым рухтардан қорғайды. Пеконың жаны көбелек түрінде де ұша алады. Пеконың беймәлім қабірі Псков Печерский монастырының жанындағы ескі емен ағашының астында жатыр. Ол сондай-ақ фин халық металл тобы Korpiklaani әнінің атында да кездеседі. Ән "Pellonpekko" деп аталады және олардың "Spirit of the Forest" альбомында бар.