Кіріспе

Швед сәулетшісі Эрик Гуннар Асплунд (22 қыркүйек 1885 – 20 қазан 1940) – швед сәулетшісі, ең көп танымал 1920-ші жылдардағы скандинавиялық классицизмнің негізгі өкілі ретінде, ал өмірінің соңғы он жылында Стокгольмдегі Халықаралық көрмеде (1930) Швецияда өркендеген модернистік стилдің маңызды жақтаушысы болды. Асплунд 1931 жылдан бастап Корольдік технология институтында сәулет профессоры қызметін атқарды. Оның тағайындалуы "Біздің кеңістік туралы архитектуралық түсінігіміз" деген тақырыпта жарық көрген лекциясымен белгіленді. Стокгольмнің оңтүстік зиратындағы Вудленд крематорийі (1935–1940) оның ең керемет туындысы және қазіргі заманғы сәулет өнерінің шедеврлерінің бірі саналады.

Негізгі жұмыстар

Асплундтың ең маңызды туындыларының бірі – 1924-1928 жылдары салынған Стокгольм қалалық кітапханасы. Ол скандинавиялық классицизмнің және «шведтік әдемілік» деп аталатын стильдің көрнекті үлгісі болып табылады. Ол әсіресе 1927 жылы фин сәулетшісі Альвар Аалтоның Виипури кітапханасының жобалау конкурсына ұсынған ұсынысына зор әсер еткен. Аалто Асплундты өз ұстазы деп есептеген. Тағы бір маңызды жұмыс – 1913 жылы басталып, 1937 жылы аяқталған Гетеборг қалалық әкімшілік ғимаратының кеңейтілуі. Бұл оның неоклассицизмнен функционализмге өтуін көрсетеді, бұл өтетік өзгеріс Еуропалық модернистер, мысалы Эрих Мендельсон сияқтылардың да өзгеруімен қатар жүрді. Асплунд 1914-1940 жылдар аралығында салынған, ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енген Skogskyrkogården зиратын жобалауда архитектор Сигурд Леверенцпен бірлесіп жұмыс істеді. Олар сондай-ақ 1930 жылғы уақытша Стокгольм халықаралық көрмесінің бас сәулетшілері болды. Уақытша болғанына қарамастан, көрменің модернистік, ашық шыны мен болаттан жасалған кіреберіс павильоны халықаралық деңгейде үлкен әсер етті. Шындығында, ол аяқталуына дейін-ақ әсер еткен, Альвар Аалто мен Эрик Брюггман жобалаған, құрылысын көру үшін Стокгольмге сапарлаған Финляндиядағы Түрку жәрмеңкесіне ықпал еткен. Гуннар Асплунд – швед сәулетшілерінің ең маңызды модернисі саналады және швед және скандинавиялық архитекторлардың келесі буындарына зор әсер етті.

Біздің архитектуралық кеңістік түсінігіміз

"Біздің кеңістіктің архитектуралық тұжырымдамасы" атты лекция 1931 жылы Асплундтың Стокгольмдегі Корольдік технология институтында архитектура профессоры болып тағайындалған кезде оқылды. Асплунд аз ғана теориялық мәтіндер жариялаған. Бұл лекция кейіннен Асплундтың және оның буын құрбыларының сол заманғы архитектуралық мәселелерге деген көзқарасын көрсететін маңызды жазба ретінде қарастырылды. Лекцияның бастауы неміс философы Освальд Шпенглердің "Батыстың құлдырауы" (1918 және 1922) атты екі томдық еңбегіне тікелей байланысты.