the Danish Olympic archer
Danish architect (1902–1971)
Арне Эмиль Якобсен, құрметті FAIA (11 ақпан 1902 – 24 наурыз 1971) – даниялық сәулетші және жиһаз дизайнері. Ол сәулеттік функционализмге қосқан үлесімен және әлемдік деңгейде жақсы жасалған, қарапайым орындықтарының табысқа ие болуымен есте қалады.
Arne Emil Jacobsen, Hon. FAIA (; 11 February 1902 – 24 March 1971) was a Danish architect and furniture designer. He is remembered for his contribution to architectural functionalism and for the worldwide success he enjoyed with simple well designed chairs.
Ерте өмір және білім
Арне Якобсен 1902 жылғы 11 ақпанда Копенгаген қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Йохан қауіпсіздік шпилькалары мен түйреуіштердің көтерме саудасымен айналысты. Оның анасы Пулин банк кассирі болған, оның хоббиі – гүлдік мотивтер. Ол еврей тегінен шыққан. Алғашқыда суретші болуды армандаған, бірақ анасы оны архитектураның сенімді саласын таңдауға ынталандырды. Біраз уақыт шебердің шәкірті болғаннан кейін, Якобсен Дания Корольдік Көркемөнер академиясының архитектура мектебіне қабылданды, онда 1924-1927 жылдары Кей Фискер мен Кей Готтлобтың басшылығымен оқыды. Оқушы кезінде 1925 жылы Якобсен Париждегі Art Deco көрмесіне қатысып, кресло дизайны үшін күміс медаль жеңіп алды. Сол сапарда ол Ле Корбюзьенің «Жаңа Рух» павильонының новаторлық эстетикасына тәнті болды. Академияны бітіру алдында Якобсен Германияға сапар шегіп, Мис ван дер Роэ мен Вальтер Гропиус архитектурасымен танысты. Олардың еңбектері оның алғашқы жобаларына, соның ішінде дипломдық жобасы – өнер галереясына әсер етті, ол оған алтын медаль сыйлады. Архитектура мектебін бітіргеннен кейін ол алдымен қала архитектор Пул Холсоенің архитектуралық бюросында жұмыс істеді. 1929 жылы Флемминг Лассенмен бірлесіп, ол Дания архитекторлар қауымдастығының «Болашақ үйін» жобалау жөніндегі конкурсын жеңіп алды, ол Копенгагеннің Forum-ында өткен келесі көрмеде толық масштабта салынды. Бұл спираль тәрізді, жазық шатыры бар, әйнек пен бетоннан тұрғызылған үй болды, онда жеке гараж, қайық үйі және тікұшақ алаңы бар. Сонымен қатар, автомобиль терезелері сияқты төмен түсетін терезелер, поштаны жеткізуге арналған конвейер және дайын тамақтармен жабдықталған ас үй де ерекшеленді. Гаражда Dodge Cabriolet Coupé, қайық үйінде Chris Craft, ал шатырда Autogyro тұрды. Якобсен дереу ультрамодернист архитектор ретінде танылды.
Arne Jacobsen was born on 11 February 1902 in Copenhagen. His father Johan was a wholesale trader in safety pins and snap fasteners. His mother Pouline was a bank teller whose hobby was floral motifs. He is of Jewish descent. He first hoped to become a painter, but was dissuaded by his mother, who encouraged him to opt instead for the more secure domain of architecture. After a spell as an apprentice mason, Jacobsen was admitted to the Architecture School at the Royal Danish Academy of Fine Arts where from 1924 to 1927 he studied under Kay Fisker and Kaj Gottlob, both leading architects and designers. Still a student, in 1925 Jacobsen participated in the Paris Art Deco fair, Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes, where he won a silver medal for a chair design. On that trip, he was struck by the pioneering aesthetic of Le Corbusier's L'Esprit Nouveau pavilion. Before leaving the Academy, Jacobsen also travelled to Germany, where he became acquainted with the rationalist architecture of Mies van der Rohe and Walter Gropius. Their work influenced his early designs including his graduation project, an art gallery, which won him a gold medal. After completing architecture school, he first worked at city architect Poul Holsøe's architectural practice. In 1929, in collaboration with Flemming Lassen, he won a Danish Architect's Association competition for designing the "House of the Future" which was built full scale at the subsequent exhibition in Copenhagen's Forum. It was a spiral shaped, flat roofed house in glass and concrete, incorporating a private garage, a boathouse and a helicopter pad. Other striking features were windows that rolled down like car windows, a conveyor tube for the mail and a kitchen stocked with ready made meals. A Dodge Cabriolet Coupé was parked in the garage, there was a Chris Craft in the boathouse and an Autogyro on the roof. Jacobsen immediately became recognised as an ultra modern architect.
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі мансап
"Болашақтың үйі" сыйлығын жеңіп алғаннан кейін бір жыл өткен соң Арне Якобсен жеке кеңсесін ашты. Ол функционалистік Ротенборг үйін жобалады, оның әр детальін мұқият жоспарлады, бұл оның көптеген келесі жұмыстарының айрықша ерекшелігі болды. Ұзақ өтпей ол Гентофте муниципалитеті ұйымдастырған Копенгагеннің солтүстігіндегі Оресунд жағалауындағы Клампенборгтағы теңіз жағалауындағы курорт кешенін жобалау конкурсында жеңіске жетті. Курорттың түрлі бөліктері Данияда оның үлкен жетістігіне айналды, ол Халықаралық модернизм стилінің жетекші жақтаушысы ретінде бекітілді. 1932 жылы алғашқы нысан – Беллвью теңіз шомылу орны аяқталды. Якобсен су күзетшілерінің ерекше көк жолақты мұнараларынан бастап, киосктар мен ауыстыру кабиналарына дейін, билеттерге, маусымдық абонементтерге және тіпті қызметкерлердің формасына дейін барлығын жобалады. Аймақтың орталық нүктесі – жүз метрден астам биіктіктегі, үстінде айналмалы мейрамханасы бар қарау мұнарасы болуы тиіс еді, бірақ ол жергілікті халықтың күшті қарсылығынан кейін құрылыстан бас тартты. Дегенмен, ол аймақтағы ғимараттардың жалпы орналасуында көрініс тапты, олардың барлығы орталықтан жоғалған сызықтар бойынша созылған. 1934 жылы бетон, болат және шыныдан салынған, тегіс беттері мен ашық жоспарлы Bellavista тұрғын үй кешені пайда болды, ол кез келген артықшылықтар мен әшекейлерден мүлдем бос болды. 1937 жылы ақ трилогияны аяқтаған Беллвью театрында ашық ауада қойылымдар өткізуге мүмкіндік беретін жылжымалы шатыр болды. Оның авангард стиліне қарамастан, көпшіліктің қарсылығына ұшыраған Якобсен Копенгагеннің ең тарихи алаңдарының бірі – Гаммельторвта Стеллинг үйін салды. Модернистік стиль өте тартымды болғанымен, кейіннен тарихи ортада салудың үлгісі ретінде қарастырылды, бірақ ол өз заманында қатты наразылық тудырды. Бір газет Якобсенді "өмір бойына архитектурадан шеттету керек" деп жазды. Эрик Мюллермен бірге Орхус қалалық әкімшілігінің жобасы бойынша жеңіске жеткенде, ол тағы да бір даулы жоба болды. Ол тым заманауи және монументалды емес деп есептелді. Соңында Якобсенге мұнара мен мәрмәр қаптамасын қосуға тура келді. Дегенмен, ол оның ең маңызды ғимараттарының бірі саналады. Ол үш ығысқан көлемнен тұрады.
The year after winning the "House of the Future" award, Arne Jacobsen set up his own office. He designed the functionalist Rothenborg House, which he planned in every detail, a characteristic of many of his later works. Soon afterwards, he won a competition from Gentofte Municipality for the design of a seaside resort complex in Klampenborg on the Øresund coast just north of Copenhagen. The various components of the resort became his major public breakthrough in Denmark, further establishing him as a leading national proponent of the International Modern Style. In 1932, the first item, the Bellevue Sea Bath, was completed. Jacobsen designed everything from the characteristic blue striped lifeguard towers, kiosks and changing cabins to the tickets, season cards and even the uniforms of the employees. The focal point of the area was supposed to have been a lookout tower, more than a hundred metres high with a revolving restaurant at the top but it was abandoned after huge local protests. Still, it is reflected in the overall arrangement of buildings in the area which all follow lines that extend from their missing centre. In 1934, came the Bellavista residential development, built in concrete, steel and glass, with smooth surfaces and open floor planning, free of any excesses or ornaments. Completing the white trilogy in 1937, the Bellevue Theatre featured a retractable roof allowing open air performances. Despite considerable public opposition to his avant garde style, Jacobsen went on to build Stelling House on Gammeltorv, one of Copenhagen's most historic squares. Although the modernistic style is rather restrained and was later seen as a model example of building in a historic setting, it caused virulent protests in its day. One newspaper wrote that Jacobsen ought to be "banned from architecture for life". When, together with Erik Møller, he won a competition for the design of Århus City Hall it was with yet another controversial design. It was deemed too modern and too anti monumental. In the end Jacobsen had to add a tower as well as marble cladding. Still, it is considered one of his most important buildings. It consists of three offset volumes.
Екінші дүниежүзілік соғыс тұтқындығы мен оралуы
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылыс материалдарының тапшылығы және нацистердің еврей азаматтарына қарсы нәсілдік заңдары жұмыс табуды қиын етісті. 1943 жылы Арне Якобсен еврей тегіне байланысты нацистердің Даниядағы еврейлерді концлагерьлерге депортациялау жоспарынан қашу үшін кеңсесін тастап, елден кетуге мәжбүр болды. Басқа даниялық еврейлермен бірге және Дания қарсылық қозғалысының көмегімен ол Даниядан қашып, шағын қайықпен Эресунн бұғазын кешіп, көршілес Швецияға жетті, онда келесі екі жыл бойы тұрды. Оның архитектуралық жұмыстары екі дәрігерге арналған жазғы үймен шектелді. 1952-1956 жылдары салынған Редовре қалалық әкімшілігі Якобсеннің әртүрлі материалдарды – құмтас, екі түрлі шыны, боялған металл конструкциялар және тот баспайтын болатты – қалай үйлестіргенін көрсетеді. Ол сондай-ақ төбеден қызыл-қоңыр түсті болат сымдарға ілінген орталық баспалдағымен де ерекшеленеді. Бүйір жақтары 5 см қалыңдығындағы болат пластинадан кесіліп, қою сұр түспен боялған, ал сатылар, бірнеше миллиметр ғана қалыңдықпен, тот баспайтын болаттан жасалған және жоғары жағында жақсырақ ұстау үшін резеңке жабынмен жабылған. Мункегард мектебі кішкентай аулалардың айналасында торлы жүйемен орналасқан, шыны дәліздермен байланыстырылған павильондардан тұрады. Ол халықаралық мектеп орталарында көп назар аударды және оның халықаралық беделін арттыруға септігін тигізді.
During World War II, scarcity of building materials and Nazi racial laws against Jewish citizens made assignments difficult to obtain. In 1943, due to his Jewish background, Arne Jacobsen had to flee his office and go into exile to escape the Nazis' planned deportation of Jewish Danes to concentration camps. Along with other Jewish Danes and with the help of the Danish resistance, he fled Denmark, rowing a small boat across Øresund to neighboring Sweden where he would stay for the next two years. His architectural work was limited to a summer house for two doctors. Rødovre Town Hall, built from 1952 to 1956, shows how well Jacobsen combined the use of different materials: sandstone, two types of glass, painted metalwork and stainless steel. It is also noted for its central staircase, suspended from the roof on orange red steel rods. The sides are cut from 5 cm steel plate, painted a dark grey; the steps, only a few millimeters thick, are stainless steel with a rubber coating on the upper side for better grip. The Munkegaard School consists of pavilions connected by glass corridors, arranged in a grid system around small courtyards. It received considerable attention in international school circles and contributed to his growing international reputation.
Үлкен комиссиялар
1956-1960 жылдары салынған SAS Royal қонақ үйі арқылы Джейкобсенге «әлемдегі алғашқы дизайнерлік қонақ үй» деп аталған жобаны жобалау мүмкіндігі берілді. Ол ғимаратты, оның жиһаздарын, керек-жарақтарын, тіпті сувенирлер дүкеніндегі күлданды және әуежай автобустарын да өзі жобалады. Осы ірі тапсырмалар оның шетелден назар аудартуына және тапсырыстар алуына мүмкіндік берді. Rødovre қалалық әкімшілігі оны Германиядағы алғашқы байқауына шақырды, одан кейін бірнеше неміс жобалары жүзеге асты. Оксфорд профессорынан құралған делегация Санкт-Кетерина колледжі үшін сәулетші іздеу үшін SAS қонақ үйі мен Мункегард мектебін аралады. Олар оның осы маңызды тапсырмаға лайықты екеніне тез көз жеткізді. Кампустағы жекелеген ғимараттар да өздерінің жоғары статустағы тізіміне енген, соның ішінде I санаттағы велосипед тұрағы да бар.
With the SAS Royal Hotel, built from 1956 to 1960, Jacobsen was given the opportunity to design what has been called "the world's first designer hotel." He designed everything from the building and its furniture and fittings to the ashtrays sold in the souvenir shop and the airport buses. These larger assignments started to attract attention and commissions from abroad. Rødovre Town Hall secured him an invitation for his first competition in Germany which was followed by a number of other German projects. A delegation of Oxford dons visited the SAS Hotel and the Munkegård School in their search for an architect for St Catherine's College. They were soon convinced he was the right choice for their important commission. Some individual buildings on the campus also have their own, high, listings, including the Grade I listed bike shed.
Толық емес жұмыстар
1971 жылы Арне Якобсен күтпеген жерден қайтыс болғанда, ол бірнеше ірі жобаны іске асырып жатқан болатын. Олардың ішінде Германияның Майнц қаласындағы жаңа қалалық үй, Германияның Кастроп-Раусель қаласындағы Дания Ұлттық банкі және Лондондағы Дания Корольдік елшілігі болды. Бұл жобаларды оның бұрынғы жетекші қызметкерлері Ханс Диссинг пен Отто Вайтлинг құрған Dissing+Weitling фирмасы аяқтады.
When Arne Jacobsen died unexpectedly in 1971, he had a number of large projects under way. These included a new town hall in Mainz, Germany, and in Castrop Rauxel, Germany, the Danish National Bank and the Royal Danish Embassy in London. These projects were completed by Dissing+Weitling, a firm set up by his former key employees Hans Dissing and Otto Weitling.
Жиһаз және өнімнің дизайны
Бүгінде Арне Якобсен көбінесе жиһаз дизайнымен еске алынады. Дегенмен, ол өзін ең алдымен сәулетші деп санаған. Вирджиния Технологиялық институтының профессоры Скотт Пулдің айтуынша, Арне Якобсен ешқашан «дизайнер» деген сөзді қолданбаған, тіпті оны ұнатпаған. Оның өнім дизайнына деген қызығушылығы Gesamtkunst-қа байланысты туды, ал кейіннен жеке танымал болған көптеген дизайндары сәулеттік жобалар үшін жасалған. Оның алғашқы жиһаз дизайндарының бірі – 1929 жылғы Париж лаунж креслосы, ол оның әйгілі «Болашақ үйінің» ішкі дизайнының бір бөлігі ретінде де көрсетілген. Көптеген жиһаз дизайндары 1934 жылы Фриц Хансенмен ынтымақтастыққа кіріскен жиһаз өндірушімен бірлесіп жасалған, ал шамдары мен жарықтандыру құралдары Луи Пульсенмен бірге әзірленген. 1925 жылы Париж көрмесінде креслосымен сәттілікке жеткеніне қарамастан, жиһаз дизайнына деген қызығушылығы 1950 жылдары күшейді. Оның шабытының маңызды көзі – Чарльз және Рей Эймстің иілген фанерадан жасалған дизайндары болды. Оған итальяндық дизайн тарихшысы Эрнесто Роджерс те әсер етті, ол әр элементтің дизайны «қасықтан қалаға дейін» бірдей маңызды екенін жариялаған еді, бұл оның жеке идеалдарымен үйлесім тапты. 1951 жылы ол «Ново» фармацевтикалық зауытының кеңейтуі үшін «Құмырсқа» креслосын жасады, ал 1955 жылы «Жеті серия» пайда болды. Екеуі де қазіргі заманғы қажеттіліктерге толыққанды сай келіп, жеңіл, ықшам және оңай жинақталатын болды. Тағы екі сәтті кресло дизайны – «Жұмыртқа» және «Аққу» – 1956 жылы оның өзі жобалаған SAS Royal қонақ үйі үшін жасалған. Басқа да дизайндары оның асырап алған ұлы Питер Холмбл құрған Stelton компаниясы үшін жасалды. Олардың ішінде қазір классикалық саналатын Cylinda Line тот баспайтын болаттан жасалған коктейль жиынтығы мен үстел жиыны бар. Басқа интерьер дизайны – ванна және ас үйге арналған крандар мен аксессуарлар жиынтығы, ол 1961 жылы Дания Ұлттық Банкінің дизайны үшін өткізілген байқауда жеңіске жеткеннен кейін жасалды. Бұл классикалық дизайнды бүгінде Данияның Vola компаниясы әлі де шығарып келеді.
Today, Arne Jacobsen is remembered primarily for his furniture designs. However, he believed he was first and foremost an architect. According to Scott Poole, a professor at Virginia Tech, Arne Jacobsen never used the word 'designer', notoriously disliking it. His way into product design came through his interest in Gesamtkunst and most of his designs which later became famous in their own right were created for architectural projects. One of his first furniture designs was the Paris lounge chair from 1929 which was also displayed as a part of the interior design of his famous “House of the Future". Most of his furniture designs were the result of a cooperation with the furniture manufacturer Fritz Hansen with which he initiated a collaboration in 1934 while his lamps and light fixtures were developed with Louis Poulsen. In spite of his success with his chair at the Paris Exhibition in 1925, it was during the 1950s that his interest in furniture design peaked. A major source of inspiration stemmed from the bent plywood designs of Charles and Ray Eames. He was also influenced by the Italian design historian Ernesto Rogers, who had proclaimed that the design of every element was equally important "from the spoon to the city" which harmonized well with his own ideals. In 1951, he created the Ant chair for an extension of the Novo pharmaceutical factory and, in 1955, came the Seven Series. Both matched modern needs perfectly, being light, compact and easily stackable. Two other successful chair designs, the Egg and the Swan, were created for the SAS Royal Hotel which he also designed in 1956. Other designs were made for Stelton, a company founded by his foster son Peter Holmbl. These include the now classic Cylinda Line stainless steel cocktail kit and tableware. Other interior design is a line of faucets and accessories for bathroom and kitchen, created after he won a competition in 1961 for his design of the National Bank of Denmark. This classic design is still in production today by Danish company Vola.
Мәдениет пен БАҚ-та
Арне Якобсеннің No. 7 креслосы 1963 жылы Льюис Морли түсірген суретінде Кристин Килердің жалаңаштығын жасыруға қолданылған ретінде танымал. Морли студиядағы бар креслоны пайдаланды, ол Якобсеннің дизайнының көшірмесі екені кейіннен анықталды. Осыдан кейін "No 7" креслолары сол позаны қайталайтын көптеген портреттерде қолданылды. "Жетілік" BBC-нің "EastEnders" телесериалының түсірілімдерінде де пайда болды. Сан-Франциско әуежайының 56А қақпасында оның дизайнындағы креслолар орналасқан.
Arne Jacobsen's No. 7 chair is known for being the prop used to hide Christine Keeler's nakedness in the iconic photograph of her taken by Lewis Morley in 1963. Morley just happened to use a chair that he had in the studio, which turned out to have been a copy of Jacobsen's design. Since then 'Number 7' chairs have been used for many similar portraits imitating the pose. The Seven has featured on the set of the BBC soap opera EastEnders. There are chairs with his design at gate 56A at the San Francisco airport.