Ларс Сонк: Финн архитекторi және ұлттық романтизмнің дамуы
Lars Sonck
Ларс Сонк – финский архитектор (1870-1956), известный неоготикой, модерном и национальным романтизмом. Проектировал церкви и здания в стиле Nordic Classicism.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Фин сәулетшісі (1870–1956)
Finnish architect (1870–1956)
Ларс Элиэль Сонк (10 тамыз 1870 – 14 наурыз 1956) – фин сәулетшісі. 1894 жылы Хельсинки политехникалық институтын бітіргеннен кейін, көптеген белгілі сәулетшілерді озып, Түркудегі Әулие Михаил шіркеуінің маңызды жобалау конкурсында жеңіске жетті. Шіркеу сол кездегі бағылымды неоготика стилінде салынды. Алайда, Сонк стилі көп ұзамай 19 ғасыр соңында Еуропаны шарлап өткен модерн және ұлттық романтизм стиліне қарай күрт өзгерді. 1920 жылдары Сонк жаңа пайда болған скандинавиялық классицизм стилінде бірнеше ғимараттарды жобалады.
Lars Eliel Sonck (10 August 1870 – 14 March 1956) was a Finnish architect. He graduated from Helsinki Polytechnic Institute in 1894 and immediately won a major design competition for a church in Turku, St Michael's Church, ahead of many established architects. The church was designed in the prevailing neo Gothic style. However, Sonck's style would soon go through a dramatic change, in the direction of Art Nouveau and National Romanticism that was moving through Europe at the end of the 19th century. During the 1920s, Sonck would also design a number of buildings in the emerging Nordic Classicism style.
Сәулет және қала құрылысы
Финляндияның сәулет ерекшелігін іздеудегі көрнекті тұлға – Финляндия Ресейдің бақылауындағы Ұлы Герцогтық болған және фин саясаткерлері, зиялылары мен суретшілері ерекше ұлттық ерекшелікті қалыптастырып жатқан кезде – Сонк Герман Гезелиус, Армас Линдгрен және Элиэль Сааринен сияқты басқа архитекторлармен бірге Ұлттық Романтизмнің дамуында жетекші рөл атқарды. Бұл сәулет стилі көбінесе Модерн стилі немесе Югендстильдің бөлігі ретінде қарастырылады, бірақ Роман сәулетінің ықпалын, сондай-ақ Финляндияның ортағасырлық тас құрылымдары мен тұрғын үй ағаш сәулетінің тарихи дәстүрінен алынған элементтерді көрсетеді. Сонктің нео-роман стиліндегі белгілі туындыларының қатарында – Каллио шіркеуі, Хельсинки (1912) және Финляндия Президентінің Наанталидегі ресми жазғы резиденциясы – Культаранта (1916); Югендстиль стилінде – Тампере соборы, Тампере (1907), Эйра ауруханасы, Хельсинки (1905) және композитор Жан Сибелиус отбасысының Järvenpää қаласындағы «Айнола» үйі (1903); Нордикалық Классицизм стилінде – Хельсинкидегі Тёёлё ауданындағы Музеокату көшесіндегі тұрғын үйлер (шамамен 1920) және Микаэль Агрикола шіркеуі, Хельсинки (1935). Сонк сондай-ақ австриялық теоретик Камилло Ситте мен австриялық Отто Вагнердің суреткерлік теориялары арасындағы қала құрылысы теориясы туралы пікірталаста белсенді қатысты. Сонк бірінші тәсілді қолдады. Бұл пікірталас Финляндияда 1898–1900 жылдары Хельсинкидің Тёёлё ауданына арналған қала құрылысы жобасының алғашқы конкурсында ең қызып кетті. Танылу үшін үш жоба ұсынылды: бірінші жүлде Густаф Нистрёмге, екінші жүлде Ларс Сонкке, үшінші жүлде Сонк, Бертель Юнг және Вальтер Томге берілді. Сонктің конкурстық суреті оның Германияға саяхатынан алған әсерімен қандай бейнелерді жасауға тырысқанын көрсетеді. Тарихшы Пекка Корвенмаа ортағасырлық қалалық ортаның атмосферасын құру басты тақырып болғанын айтады, және Сонк 1904 жылы Хельсинкидегі Санкт-Михаил шіркеуінің айналасын көптеген «фантастикалық» шпильді ғимараттармен қайта құру туралы ұқсас ұсыныс жасады. Бірақ Тёёлё конкурсында, қандай қадам жасау керектігі белгісіз болғандықтан, қалалық кеңес жүлдегерлерден жаңа ұсыныстар беруді сұрады. Бұл жағдай одан әрі тұрақсыздыққа әкелгенде, Нистрём мен Сонкке Нистрёмнің кең көше желісі мен Сонктің Ситтелік ерекшеліктерінің элементтерін біріктіретін соңғы жоспарды бірге жасау тапсырылды. Юнгтің басшылығымен жасалған соңғы жоспар (1916) схеманы біркелкі етті, ал архитектура скандинавиялық классицизм стиліне тән болып көрінеді. Жоспардағы типтік көше – Музеокату, Сонк жобалаған қисық көше бойымен орналасқан, тыныш скандинавиялық классицизм стиліндегі биік ғимараттар. Одан да кеңірек, ағаштармен көмкерілген бульвар – Хельсинкату, ол Каллио жұмысшылар ауданынан өтеді, оны 1887 жылы Сонк алғашқы жобалаған.
A prominent figure in Finland's search for architectural identity – at a period when Finland was a Grand Duchy under the control of Russia and Finnish politicians, intellectuals and artists were defining a distinct national identity – Sonck played a leading role in the development of National Romanticism, along with such other architects as Herman Gesellius, Armas Lindgren, and Eliel Saarinen. This style of architecture is often seen as part of the Art Nouveau style or Jugendstil, but shows influences from Romanesque architecture as well as elements borrowed from the historical tradition of Finland's medieval stone structures and residential wooden architecture. Among Sonck's well known works in the neo Romanesque style are Kallio Church, Helsinki (1912) and Kultaranta, the President of Finland's official summer residence in Naantali (1916); in the Jugendstil style are Tampere Cathedral, Tampere (1907) the Eira Hospital, Helsinki (1905) and "Ainola" (1903), the family home for the composer Jean Sibelius in Järvenpää; in the Nordic Classicism style are the housing blocks on Museokatu Street, in Töölö, Helsinki (c. 1920) and the Mikael Agricola Church, Helsinki (1935). Sonck was also active in city planning theory debate, between the picturesque theories of Austrian theorist Camillo Sitte versus fellow Austrian Otto Wagner. Sonck favoured the former approach. The debate came to a head in Finland in the first ever town planning design competition in 1898–1900 for the Töölö district of Helsinki. Three entries were lifted out for recognition; first prize to Gustaf Nyström, second prize to Lars Sonck, and third prize to a joint entry by Sonck, Bertel Jung and Valter Thomé. A fantastic sketch accompanying Sonck's competition entry gives an indication of the imagery he was aiming for, inspired by his travels in Germany. Historian Pekka Korvenmaa makes the point that leading theme was the creation of the atmosphere of medieval urban environments – and Sonck later designed a similar proposal in 1904 to rearrange the immediate surroundings of St. Michael's Church in Helsinki, with numerous "fantastic" spired buildings. In the Töölö competition, undecided what course of action to take, however, the City Council asked the prize winners to submit new proposals. When this led to further stalemate Nyström and Sonck were commissioned to work together on the final plan combining Nyström's spacious street network and elements of Sonck's Sittesque details. The final plan (1916) under the direction of Jung, made the scheme more uniform, while the architecture is seen as typical of the Nordic Classicism style. A typical street in the plan is that of Museokatu, with tall lines of buildings in the restrained Nordic Classicism style along a curving street line, designed by Sonck. A still wider new tree lined boulevard was that of Helsinginkatu, driven through the working class district of Kallio, first outlined in 1887 by Sonck.