Кіріспе

Қара энергияның гипотетикалық түрі. Фантомдық энергия – қара энергияның гипотетикалық түрі, ол күй теңдеуін қанағаттандырады. Ол теріс кинетикалық энергияға ие және ғаламның космологиялық тұрақты болжағаннан артық кеңеюін күтеді, бұл Ұлы Жыртылысқа (Big Rip) алып келеді. Фантомдық энергия идеясы көбінесе қабылданбайды, себебі ол вакуумның теріс массалы бөлшектердің пайда болуымен тұрақсыз екенін көрсетеді. Сондықтан бұл концепция уақыт өте келе космологиялық тұрақтының өзгеруі мүмкін, үздіксіз жаратылатын теріс массалы қара сұйықтықтардың пайда болуымен байланысты.

Үлкен бұзылу механизмі

Асылы энергияның болуы ғаламның кеңеюін соншалықты жылдамдатуы мүмкін, осының салдарынан ғаламның мүмкін соңы – Үлкен Жыртылу (Big Rip) деп аталатын сценарий орын алуы мүмкін. Ғаламның кеңеюі шекті уақыт ішінде шексіз мәнге жетеді, бұл кеңеюдің шексіз жылдамдауына алып келеді. Бұл үдеу жарық жылдамдығынан асып түседі (өйткені бұл ғаламның өзінің кеңеюіне қатысты, оның ішіндегі бөлшектердің қозғалысына емес), сондықтан көбірек нысандар біздің байқалатын ғаламымыздан одан да жылдам шығып кетеді, себебі алыс жұлдыздар мен басқа ғарыштық көздерден шыққан жарық пен ақпарат кеңеюмен "бірге жете алмайды". Байқалатын ғалам кеңейген сайын, заттар бір-бірімен негізгі күштер арқылы өзара әрекеттесе алмайды, соңында кеңею тіпті атомдар ішіндегі бөлшектер арасындағы күштердің әрекетін де болдырмайды, ғаламды "жарып жіберіп", жеке бөлшектер арасындағы қашықтықты шексіз етеді. 2007 жылы асылы энергияны қолданудың бір мысалы – ғаламның циклдық моделі, ол Үлкен Жыртылу орын алуға азырақ уақыт қалғанда кеңеюін кері қайтарады.