Космология
-
Космология: Әлемнің математикалық модельдері мен физикасы
Физикалық космология: ғаламның математикалық модельдері, құрылысы, эволюциясы, және Big Bang теориясы. Астрономия, ғылым тарихы.
-
Космостық қабыну теориясы
Ғарыш кеңеюінің жылдам теориясы: Космостық инфляция – Ұлы Жарылыстан кейінгі алғашқы секундтардағы экспоненциалды кеңею. А.Старобинский, А.Гут, А.Линде есімдерімен байланысты.
-
Америкалық-Израильдік физик және діни көзқарастардың үйлесуі
Физик Джеральд Шредер: связь науки и духовности, образование в MIT, исследования в Израиле. Ученый, лектор Aish HaTorah.
-
Көмекейдің үдемелі кеңеюі
Ғарыш кеңеюінің үдеуі – 1998 ж. ашылған құбылыс. Ia типіндегі жұлдыздар арқылы алыс галактикалардың жылдамдығының артуы анықталды. Космология, ғылым.
-
Космогония: Әлемнің пайда болуы туралы ғылым
Космогония: ғылым, әлемнің пайда болуын зерттейді. Big Bang, сингулярлық, кванттық гравитация теориясы – космостың тегі туралы маңызды түсініктер.
-
Галактикалардың алыстауы және Хаббл заңы
Галактикалардың Жерден алшақтауы, Хаббл заңы: алыс галактикалардың жылдамдығы қашықтыққа пропорционал. Қызыл жылжу арқылы анықталады. Космологиялық ашылым.
-
Космологиялық қашықтықтар: Қозғалмайтын және нақты қашықтықтар
Космологияда қашықтық өлшемі: қозғалмайтын және нақты қашықтықтар арасындағы айырмашылықтар, ғарыш кеңеюіне байланысты өзгерістер.
-
Космологиялық экпиротикалық модель
Ээкпиротикалық әлем: ғарыш құрылымының пайда болуын түсіндіретін космологиялық модель. Big Bang-ге дейінгі жағдайды қарастырады, циклдiк теория.
-
Бесінші күштің іздестіруі: Қара материя мен қара энергияның құпиясы
Жаңа, бесінші күш туралы ғылыми болжамдар. Физикадағы негізгі күштерге қосымша, аномалияларды түсіндіруге бағытталған теориялар, W' және Z' бөлшектері.
-
Көктемнің біртектілігі мен ізотропиясы: Ғылыми теория
Ғарыш кеңістігінің барлық бағытта бірдейлігі туралы теория. Космологиялық принцип, біртектілік, изотропия, және ғарыштың құрылымы зерттеледі.
-
Көкжайықтың пайда болу және эволюциясының уақыт жолдары
Ғарыш эволюциясы: 13.8 млрд жылдық даму тарихы, Ұлы Жарылыстан бастап қазіргі күнге дейін. Эпохалар, уақыт шкаласы, және ғылыми теориялар.
-
Қарқыны төмен қара материя және космологиялық үлгілер
Қарқыны жай ғарыштың 27% құрайтын қара материя – физикадағы гипотеза. Lambda CDM моделі, бөлшектер, қара тесіктер, аксиондар қарастырылады.
-
Космик Микротолқынды Анизотропия Зертеушісі (WMAP) миссиясы
WMAP спутнигі ғарыш микротолқындарының анизотропиясын зерттеді. Ғаләмнің құрамы, кеңдеу жылдамдығы, қара энергия, нейтринолар туралы маңызды деректер ұсынады.
-
Ғарыштық фонды зерттеуші: COBE спутнигі
COBE спутнигі: ғарыш микротолқынды фонды зерттеу, Ұлы Жарылыс теориясын дәлелдеу, Нобель сыйлығы. Космологияның қайнар көзі.
-
Ғарыштын соңғы тағдыры: "Ұлы Жыртылу" моделі
Ғарыш эволюциясы: "Ұлы Жыртылу" теориясы – ғарыш кеңеюінің күшеюінен материяның, тіпті кеңістік-уақыттың да ыдырауы. Фантомдық энергия болжамы.
-
Көктемнің соңғы сағаттары: Әлемнің ыдырау сценарийі
Ғаламның соңғы тағдыры: Ұлы қысылу гипотезасы, ғаламның кеңеюінің кері қайтуы мен жаңа Big Bang мүмкіндігі. Қазіргі зерттеулер Ұлы суынуға нұсқау береді.
-
Стандартты космологиядан тыс модельдер
Әлемнің стандартты емес космологиялық модельдері: ғылыми консенсусқа қарама-қарсы ұсынылған теориялар. Уақыт өте келе мағынасы өзгеріп отырады.
-
Жорж Леметр: Ғарыш кеңеюінің және Ұлы Жарылыс теориясының авторы
Жорж Леметр – бельгиялық ғалым, қаһарман дін қызметкері, әмбебапты ұсынған және әмбебап кеңею заңын ашқан тұлға. Big Bang теориясының авторы.
-
Космикалық дисперсия: Ғылыми түсіндірме
Ғарыштық дисперсия: астрономиялық байқаулардағы қателіктер, ғарыш үлгілерінің бірегейлігі. Космологтар зерттеген маңызды статистикалық түсінік.
-
Роберт Вудров Вилсон: Ғарыштық микротолқынды сәулеленуді ашқан астроном
Роберт Вилсон: Американдық астроном, 1964 ж. ғарыздық микротолқынды сәулеленуді (CMB) ашқан, 1978 ж. Нобель сыйлығының иегері. Ұлы жарылыс теориясын дәлелдеді.
-
Эйнштейннің өріс теңдеулеріне космологиялық шешім: де Ситтер әлемі
Де Ситтер әлемi: Эйнштейн теңдеулерiнiң космологиялық шешiмi, қара энергия, инфляция, және ғарыш кеңеюi туралы мағлұмат.
-
Эйнштейннің өріс теңдеулеріне негізделген метрика: Фридман-Леметр-Робертсон-Уокер метрикасы
FLRW метрикасы: Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясы шешімі. Кеңейіп немесе тарылып жатқан біртекті, изотропты ғарынасты сипаттайды. Космология негізі.
-
Көктемнің үлкен секірісі: Әлемнің пайда болуы моделі
Ғаламның пайда болуы: Big Bounce гипотезасы – ғаламның циклдiк дамуы, алдыңғы ғаламның құлауынан туған жаңа ғалам, инфляция теориясына балама.
-
Ылем: Алғашқы материя және Ғарыш Микротолқындарының Көзі
Ылем – ғарышның бастапқы, гипотетикалық құрамы. Гамов пен Альфердің зерттеулеріндегі плазма, ғарыш микротолқындарының көзі.
-
Космологияда қызыл жылжу құбылысы және Сакс-Вольф эффектісі
Космологиядағы қызыл жылжу құбылысы: Сахс-Вольф эффектісі ғарыздық микротолқынды сәулеленудегі гравитациялық қызыл жылжуды, CMB спектрінің теңсіздігін түсіндіреді.
-
Алан Гут: Космикалық инфляцияның теориясын қалыптастырушысы
Алан Гут – американдық физик, ғарышкер, 2014 ж. Кавли сыйлығының лауреаты. Космикалық инфляция теориясын дамытқан және ерте ғаламға зерттеулер салған.
-
Брандық космология және жоғары өлшемдік теориялар
Брандық космология: жоғары өлшемді кеңістіктегі мембраналар, суперстрингиялық теория, M-теория. Әлемнің құрылымы, басқа мембраналармен өзара әрекеттесу.
-
Виллем де Ситтер: Голланд математигі, физигі және астрономы
Вилем де Ситтер: голланд математигі, физигі және астрономы. Лейден университетіндегі жұмысы, Кап обсерваториясындағы тәжірибесі туралы ақпарат.
-
Шексіз циклдардағы космологиялық модельдер
Көктем мен қысқы космологиялық модельдер: әлемнің шексіз циклды қайта жаңғыруы, Ұлы Жарылыс пен Ұлы Қысылу, энтропия мәселесі.
-
Нью-Джерсидегі ғарышты ашқан мұрағат
Нью-Джерсидегі Holmdel мүйіз антеннасы – ғарыш құрылысының «Ұлы Жарылыс» теориясын дәлелдеген маңызды ашылу. Космологиядағы революция! 🔭🌌
-
Көне әлемнің құрылысы мен эволюциясының зерттелуі
Ғарыш құрылысы мен эволюциясын зерттеу: Космология, телескоптар арқылы байқаулар, Ғаламның пайда болуы, Big Bang теориясы және Эйнштейннің теориясы.
-
Аллан Рекс Сэндаж: Американдық астроном және ғарыш жасының зерттеушісі
Америкалық астроном Аллан Сэндэйж (1926-2010) ғарыш жасы мен Хаббл тұрақтысын анықтады. Астрономиядағы маңызды тұлға, 1 астероидті ашты.
-
Александр Фридман: Ғарыш кеңеюінің теориясын қалыптастырушы физик және математик
Александр Фридман: кеңестік физик, математик, ғарыш кеңеюінің авторы. Фридман теңдеулері, ғылыми жетістіктері туралы ақпарат. Ғарыш зерттеушісі.
-
Герман Бонди: Австриялық-британдық математик және космологтың өмірі мен еңбектері
Герман Бонди – австрия-британдық математик, космолог. Ұлы Жарылыс теориясына балама ретінде тұрақты күй моделін жасаған. Теориялық физикаға үлкен үлес қосты.
-
Джеймс Хопвуд Джинс: Ғалым, астроном және философ
Джеймс Жинс (1877-1947) – британ физигі, астроном, математик. Жинс ұзындығы ашылған, ғарыштағы жұлдыздар тууын зерттейді. Өмірбаяны, маскасы туралы ақпарат.
-
Андрей Линде: Космосқа қатысты теориялардың авторы
Андрей Линде – ресейлік-американ физигі, ғаламның инфляциялық теориясы мен көпқабатты әлем идеясының авторы. Стенфорд университетінің профессоры.
-
Космикалық инфляцияны қозғаушы гипотетикалық өріс
Космостық инфляцияны тудырған гипотетикалық инфлатон өрісі. Кванттық теория, вакуум күйі, энергия потенциалы, және ғарыш кеңеюі туралы мағлұмат.
-
Көкжайдың жасы: Ғылыми есептеулер мен зерттеулер
Ғарыш жасы: 13.787 млрд жыл? Big Bang-ден бергі уақыт, ғалымдар зерттеулері, Планк және WMAP спутниктерінің деректері. Космология, ғылым.
-
Филлип Джеймс Эдвин Пиблз: Космологияның көрнекті ғалымы
Филлип Пиблс – канада-американдық астрофизик, 2019 ж. физикадан Нобель сыйлығының лауреаты. Космология, қара материя, ғарыштық микротолқынды фон туралы зерттеулер.
-
Шаршаңқы жарық және қызыл жылжу құбылысының гипотетикалық теориялары
Талған жарық – ғарыштың кеңеюін түсіндірмейтін, қызыл жылжуды фотондардың энергия жоғалтуымен байланыстыратын гипотеза. Байқаулар бұл теорияны жоққа шығарады.
-
Космологиялық дұрыс реттелу мәселесі: Жалпақтық проблемасы
Ғарышкерлік нақтылық мәселесі: Ғаламның тығыздығы қазіргі күйінде болуы үшін өте нақты шамалар қажет. Бұл ғаламның қалыптасуындағы маңызды фактор.
-
Жаһанның алғашқы кезеңіндегі өте жылдам кеңею дәуірі
Космология: Инфляциялық кезең – Ұлы Жарылыстан кейін болған, өте жылдам кеңею. Көлемі 10⁷⁸ есе өсті, энергия тығыздығы жоғары болды.
-
Космологиядағы Фридман теңдеулері
Фридман теңдеулері: ғылыми космологиядағы кеңістік кеңеюін сипаттайтын, Эйнштейннің гравитациялық теориясына негіделген маңызды формулалар.
-
Жалқы ұрықтық құбылыстар: Космикалық инфляция және құрылым қалыптасуы
Ғарыштын бастапқы құбылыстары: ғарыштың құрылымын қалыптастырған тығыздық өзгерулері. Космикалық инфляция, микротолқынды фон және галактикалар зерттелуде.
-
Көктемдік теориядағы қапшақ әлемдер
Көптеген ғарыштық аймақтардың бірі – «көкшеқай ғаламшар». Алан Гуттың инфляциялық теориясы, мұңғыл ғарыш, және оның пайда болу механизмдері туралы мақала.
-
Ғарыш жасы мен физикалық тұрақтылардың арақатынасы жөніндегі гипотеза
Дирактың үлкен сандар гипотезасы: ғарыш жасы мен физикалық тұрақтылар арасындағы байланыс. Тұрақтылар өзгермелі, гравитация жасқа тәуелді!
-
Түзету коэффициенттері және есептеулердегі қателік маржасы
Түзету коэффициенті: есептеулерде байқауларға сәйкес келу үшін қолданылатын уақытша түзету. Қараңғы энергия, космологиялық тұрақты сияқты мысалдар қарастырылады.
-
Космологиядағы күй теңдеуі
Космологиядағы күй теңдеуі: қысым мен энергия тығыздығы арақатынасы. Материя, радиация, қара энергияның қасиеттері, әмбебап кеңею туралы білесіз.
-
Шамыр энергия және Ұлы Жыртылу сценарийі
Қара энергияның гипотетикалық түрі – "фантомдық энергия". Ол ғарыш кеңеюін үдетеді, "Ұлы Жыртылыс" сценарийіне алып келуі мүмкін. Теориялық зерттеулер.
-
Юнь Ван: Астрофизик, ақын және туындылары
-
Радиоастрономиялық зерттеулердегі көздердің санының таралуы
Радиоастрономиялық зерттеулердегі радио көздерінің санының таралуы, космологиялық модельдерді тексеруге арналған log N – log S графигі жайында мақала.
-
Галактикалардың, галактикалар шоқжылдыздарының және ірі құрылымдардың қалыптасуы
Галактикалардың, галактикалар шоқжұлдыздарының және ірі құрылымдардың қалыптасуы – 13.8 млрд жыл бұрынғы тығыздық толқындарының эволюциясы. Космология, ғарыш.
-
Канадалық физик Джон У. Моффаттың ғылыми еңбектері
Канадалық физик Джон Моффат: гравитация, космология, MOG теориясы, қара материясыз галактикалар айналысы, жарық жылдамдығының өзгеруі. Ғылыми зерттеулер.
-
Көнежәсімтану: Әлемнің пайда болуы, эволюциясы және болашағы
Космология: ғылыми зерттеулер, ғаламның пайда болуы, эволюциясы және болашағы. Астрономия, физика, метафизика негіздері. Құдіретті ғалам туралы білім!
-
Ғарыш эволюциясын модельдеу: "Мыңжылдық" симуляциясы
Ғарыш эволюциясын зерттеу үшін жасалған «Мыңжылдық симуляция» – галактикалардың қалыптасуын, материя таралуын болжауға көмектесетін компьютерлік модель.
-
Жоао Магейжу: Космолог, физик және ойшыл ғалым
Жоао Магейжу – португалдық космолог, физик. Империал колледжінің профессоры, жарық жылдамдығы өзгертілетін теориясының авторы. Биографиясы туралы ақпарат.
-
Жаянт Вишну Нарликар: Үнді физигі және ғарыш зерттеушісі
Жаянт Вишну Нарликар – индиялық астрофизик, Хойл-Нарликар теориясын жасаған ғалым. Теория Эйнштейннің теориясы мен Мах принципін біріктіреді.
-
Біртектілік: Қасиеттерінің әр нүктеде бірдей болуы
Біртекті материалдар физикадағы қасиеттері әр нүктеде бірдей, тегіс және өзгеріссіз болады. Электромагниттік өрістерде де біртектілік маңызды.
-
History of the Big Bang theory
-
Космологиялық көкжиеңдер және байқау шегі
Космологиялық горизонт: байқауға болатын ғарыш шегі, ақпарат алу мүмкіндігі, кеңеюші әлем, және болашақ оқиғалардың көрінбей қалу себептері.
-
Alexander Vilenkin
-
Шеңбер кванттық гравитациясы және Лоренц инварианттығының рөлі
Loop Quantum Gravity: Лоренц инварианттығы, гравитацияның кванттық теориясы, әмбебап ерекшеліктер, көп қанатты әлем, және ғаламның біртұтас теориясы.
-
Кеңеюге ұшырамаған ғарыш модельдері
Ғарыш кеңеймейтін тұрақты ғарыш модельдері: Диггес, Эйнштейн, Леметр, және Цвикки идеялары. Космология, кеңею, және ғарыш құрылымы туралы біліңіз.
-
Жер мен ғарыш жасы туралы жаңа көзқарас: Хумфристің теориясы
Жер мен планеталардың магниттік өрістерінің шығу тегін қарастыратын жаңа құдай жасау моделі. Humphreys ұсынған теория, 2008-2011 жылғы зерттеулермен расталды.
-
DGP моделі: гравитацияның бес өлшемді жалпылама теориясы
DGP моделі: гравитация теориясы, 4+1 өлшемді кеңістіктегі әдеттегі 3+1 өлшемді кеңістіктің қабаттасуы. Физика, теориялық физика, космология.
-
Космологиялық бұзылыстар теориясы: Ғарыш құрылымының эволюциясы
Космологиялық бұзылыстар теориясы: Ұлы жарылыс моделіндегі құрылым эволюциясы, гравитациялық күштер, галактикалардың қалыптасуы.
-
Мәңгілік инфляция және әмбебаптың гипотезалық моделі
Мәңгілік инфляция: ғаламның қалыптасуы, үлкен жарылыс теориясының кеңейтілген нұсқасы. Көпқабатты әлемнің болу мүмкіндігі, кеңеюдің мәңгілік процесі.
-
Үлкен Жарылыс: Әлемнің ең маңызды ғылыми жаңалығының тарихы
Ұлы Жарылыс: Симон Сингхтің ғылыми кітабы, ғаламның пайда болуы, теориялар тарихы, Коперник пен Галилейдің қателіктері. Астрономия, ғылым тарихы.
-
Лаура Мерсини-Хаутон: Космолог, көп әлем теориясының жақтасы
Лаура Мерсини-Хаутон – американдық космолог, көп әлем теориясын жақтаушы. Әлемнің пайда болуына қатысты жаңа теорияның авторы, басқа әлемдердің тартылыс күшімен түсіндіреді.
-
Шеңбер кванттық гравитациясының симметриялық түрлендірілген моделі
Loop Quantum Cosmology (LQC) – жалпы салыстырмалылық теориясының ерекшеліктерін шешетін кванттық геометрия негізіндегі ғарыш моделі.
-
Ғарыш кеңдесінің үдемелі кеңеюін ашқан топтар
Ғарышкерлік жобасы: 1998 ж. Ғаламның үдеп келе жатқан кеңеюін ашты. Космологиялық тұрақты Λ, қара энергия, және ғаламның құрылымы зерттеліп жатыр.