Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс ДИСПЛЕЙТАЙТЛ: Коэнзим Q10
Chemical compound
DISPLAYTITLE:Coenzyme Q10
Коэнзим Q10 (CoQ10, /k/oʊ/k/j/uː/'t/ɛ/n/) сонымен қатар убихинон деп аталады, ол табиғи түрде кездесетін биохимиялық кофактор (коэнзим) және адам организмі өндіретін антиоксидант. Оны ет, балық, тұқымдық майлар, көкөністер және диеталық қосымшалар сияқты тағамдық көздерден де алуға болады. Адам тіндерінде кең таралған молекула болғанымен, CoQ10 диеталық қоректік зат емес, оның ұсынылған мөлшері жоқ, және оны қосымша ретінде қолдану денсаулыққа немесе ауруларға қарсы әсерімен байланысты емес және бекітілмеген. CoQ10 – адам денесінің барлық биологиялық мембраналарында орналасқан липофильді молекула, ол АТФ синтезі үшін құрамдас бөлік ретінде қызмет етеді және митохондриядағы электрондық тасымалдау тізбегінің (I кешен, II кешен және III кешен) үш кешені үшін өмірді сақтаушы кофактор болып табылады. Е витаминімен бірге липидтерге ерігіш антиоксидант ретінде антиоксиданттық белсенділігін көрсетеді, реакциялық оттегі түрлерін залалсыздандырады және жасушаларды тотығу стрессінен қорғайды.
Coenzyme Q10 (CoQ10 ,/k//oʊ//k//j//uː/'/t//ɛ//n/) also known as ubiquinone, is a naturally occurring biochemical cofactor (coenzyme) and an antioxidant produced by the human body. It can also be obtained from dietary sources, such as meat, fish, seed oils, vegetables, and dietary supplements. Although a ubiquitous molecule in human tissues, CoQ10 is not a dietary nutrient, does not have a recommended intake level, and its use as a supplement is not associated with or approved for any health or anti disease effect. CoQ10 is a lipophilic molecule that is located in all biological membranes of human body and serves as a component for the synthesis of ATP and is a life sustaining cofactor for the three complexes (complex I, complex II, and complex III) of the ETC in the mitochondria. antioxidant activity as a lipid soluble antioxidant together with vitamin E, scavenging reactive oxygen species and protecting cells against oxidative stress,
CoQ10 сондай-ақ қабынуға қатысты гендердің экспрессиясын реттеу арқылы иммундық жауапқа да әсер етуі мүмкін.
CoQ10 also may influence immune response by modulating the expression of genes involved in inflammation.
Биохимия
Q коэнзимі – жануарларда және көптеген псевдомонадоталарда, грам-теріс бактериялар тобында кең таралған коэнзимдер отбасы. Коэнзимнің кең таралғандығы оның екінші атауы – убиквинонның пайда болуына себеп болды. Адамдарда Q коэнзимінің ең көп кездесетін түрі – Q10 коэнзимі, сондай-ақ CoQ10 (/k/oʊ/k/j/uː/'/t/ɛ/n/) немесе убиквинон 10 деп аталады. Жүрек, бауыр және бүйрек сияқты ең жоғары энергия қажеттілігіне ие органдарда CoQ10 концентрациясы ең жоғары болады. CoQ-ның үш тотығу-тотықсыздану күйі бар: толық тотыққан (убихинон), жартылай тотыққан (убисемихинон) және толық тотықсызданған (убихинол). CoQ10-ның негізгі көзі – биосинтез. Биосинтез үшін кем дегенде 15 ген қажет, ал олардың кез келгеніндегі мутациялар CoQ жетіспеушілігіне әкелуі мүмкін.
Coenzymes Q is a coenzyme family that is ubiquitous in animals and many Pseudomonadota, a group of gram negative bacteria. The fact that the coenzyme is ubiquitous gives the origin of its other name, ubiquinone. In humans, the most common form of coenzymes Q is coenzyme Q10, also called CoQ10 (,/k//oʊ//k//j//uː/'/t//ɛ//n/) or ubiquinone 10. Organs with the highest energy requirements—such as the heart, liver, and kidney—have the highest CoQ10 concentrations. There are three redox states of CoQ: fully oxidized (ubiquinone), semiquinone (ubisemiquinone), and fully reduced (ubiquinol). Biosynthesis is the major source of CoQ10. Biosynthesis requires at least 15 genes, and mutations in any of them can cause CoQ deficiency.
Бағалау
CoQ10 қан плазмасында өлшенгенімен, бұл өлшемдер тіндердің жағдайына емес, тамақтан түскен мөлшерді көрсетеді. Қазіргі таңда көптеген клиникалық орталықтар CoQ10 деңгейін өсірілген тері фибробластарында, бұлшық ет биопсиясында және қан мононуклеарлық жасушаларында анықтайды. Өсірілген фибробластар 14C белгіленген p-гидроксибензоаттың сіңуін өлшеу арқылы эндогенді CoQ10 биосинтезінің жылдамдығын бағалау үшін де қолданылуы мүмкін.
Although CoQ10 may be measured in blood plasma, these measurements reflect dietary intake rather than tissue status. Currently, most clinical centers measure CoQ10 levels in cultured skin fibroblasts, muscle biopsies, and blood mononuclear cells. Culture fibroblasts can be used also to evaluate the rate of endogenous CoQ10 biosynthesis, by measuring the uptake of 14C labeled p hydroxybenzoate.
Статиндар
Статиндер қандағы CoQ10 деңгейін төмендетуі мүмкін, бірақ бұлшық еттегі CoQ10 деңгейін төмендетуі белгісіз. Дегенмен, осы қосымшаны әлемдегі ең ірі өндірушілерінің бірі – Қытайда жүргізілген жаңа мета-талдау, "CoQ10 қосымшасы SAMS [статинге байланысты бұлшықет симптомдары]-н жеңілдетті, яғни CoQ10 қосымшасы статин тудырған миопатияны жеңілдетуге көмектесетін қосымша тәсіл болуы мүмкін" деген қорытындыға келді.
While statins may reduce CoQ10 in the blood it is unclear if they reduce CoQ10 in muscle. However, a more recent metanalysis conducted in China, one of the world's largest producers of this supplement, concluded that, "CoQ10 supplementation ameliorated SAMSs [statin‐associated muscle symptoms], implying that CoQ10 supplementation might be a complementary approach to ameliorate statin‐induced myopathy."
Химиялық қасиеттері
CoQ10-ның тотығу құрылымы төменде көрсетілген. Q коферментінің әртүрлі түрлерін олардың бүйір тізбектеріндегі изопреноидты кіші бірліктердің санына қарай ажыратуға болады. Адам митохондриясындағы ең көп таралған кофермент Q – CoQ10. Бұл жолдағы маңызды фермент – HMG CoA редуктазасы, әдетте жүрек-қан тамырлары асқынулары кезінде араласу үшін бағытталған. Холестерин деңгейін төмендететін "статин" дәрілері HMG CoA редуктазасын тежейді. Статиндердің бір мүмкін жанама әсері – CoQ10 өндірісінің төмендеуі, бұл миопатия және рабдомиолиздің дамуымен байланысты болуы мүмкін. Дегенмен, статиндердің CoQ жетіспеушілігіндегі рөлі даулы. Статиндер қандағы CoQ деңгейін төмендетсе де, бұлшықет деңгейіндегі CoQ-қа олардың әсерін зерттеу әлі күтілуде. CoQ толықтыруы статин дәрілерінің жанама әсерлерін де азайта алмайды. Адамнан басқа организмдер бензохинон және изопрен құрылымдарын біршама әртүрлі бастапқы химиялық заттардан өндіреді. Мысалы, E. coli бактериясы біріншісін хоризматтан, екіншісін мевалонат емес көзден өндіреді. Алайда, жалпы S. cerevisiae ашытқысы біріншісін хоризматтан немесе тирозиннен, ал екіншісін мевалонаттан алады. Көптеген организмдер ортақ 4 гидроксибензоат аралық белсенділігін бөліседі, бірақ "Q" құрылымына жету үшін тағы да әртүрлі қадамдар қолданады.
The oxidized structure of CoQ10 is shown below. The various kinds of coenzyme Q may be distinguished by the number of isoprenoid subunits in their side chains. The most common coenzyme Q in human mitochondria is CoQ10. An important enzyme in this pathway is HMG CoA reductase, usually a target for intervention in cardiovascular complications. The "statin" family of cholesterol reducing medications inhibits HMG CoA reductase. One possible side effect of statins is decreased production of CoQ10, which may be connected to the development of myopathy and rhabdomyolysis. However, the role statins play in CoQ deficiency is controversial. Although statins reduce blood levels of CoQ, studies on the effects of muscle levels of CoQ are yet to come. CoQ supplementation also does not reduce side effects of statin medications. Organisms other than humans produce the benzoquinone and isoprene structures from somewhat different source chemicals. For example, the bacteria E. coli produces the former from chorismate and the latter from a non mevalonate source. The common yeast S. cerevisiae, however, derives the former from either chorismate or tyrosine and the latter from mevalonate. Most organisms share the common 4 hydroxybenzoate intermediate, yet again uses different steps to arrive at the "Q" structure.
Тамақ қоспасы
Коэнзимол Q10 рецепт бойынша берілетін дәрі де, қажетті қоректік зат та болмаса да, жүрек-қан тамырлары аурулары сияқты аурулардың алдын алу немесе жақсарту мақсатында диеталық қосымша ретінде кеңінен қолданылады. CoQ10 денеде табиғи түрде өндіріледі және жасушалардың өсуі мен қорғанысында маңызды рөл атқарады. Дегенмен, ол дәрілік препараттар сияқты қатаң ережелерге бағынбайтын тамақ қосымшасы ретінде сатылады және кейбір косметика құрамына кіреді. CoQ10 өндірісі реттелмейді, сондықтан әртүрлі партиялар мен брендтер арасында айқын айырмашылықтар болуы мүмкін. 2016 жылғы Кокрейн шолуы CoQ10 қан қысымына әсер етпейтінін көрсетті. 2021 жылғы Кокрейн шолуы жүрек жеткіліксіздігін емдеу үшін CoQ10 қолдануды қолдайтын немесе жоққа шығаратын нақты дәлелдердің жоқтығын анықтады. 2017 жылғы мета-талдау бойынша, жүрек жеткіліксіздігімен ауыратын адамдарға күніне 30-100 мг CoQ10 қабылдау өлім-жitim көрсеткішін 31%-ға төмендетіп, физикалық қабілетін арттырды, бірақ сол жақ қарыншаның эжекциялық фракциясында едәуір өзгеріс байқалмады. 2023 жылғы мета-талдау нәтижесінде убиквинонның жүрек-қан тамырларына әсер ететіні, ал убиквинолдің әсері жоқ екені анықталды. CoQ10 статин препараттарының тудыратын бұлшық еттерге қатысты жанама әсерлерді емдеу үшін қолданылғанмен, 2015 жылғы мета-талдау CoQ10 статинмен шақырылған миопатияға әсер етпейтінін көрсетті. 2018 жылғы мета-талдау CoQ10-ның ауыз арқылы қабылдануы статинмен байланысты бұлшық ет симптомдарын – бұлшық ауруын, әлсіздікті, құрысуын және шаршауды азайтуға қатысты алдын ала дәлелдер бар екенін көрсетті. Тамақпен бірге тамақтану (және липидтердің болуы) денедегі өт қышқылының өт арқылы шығарылуын стимуляциялайды және CoQ10-ның сіңуін күшейтеді. Сыртқы CoQ10 жұқа ішекте сіңіріледі және тамақпен бірге қабылданғанда жақсы сіңеді. Тамақтанған кезде CoQ10-ның сарысудағы концентрациясы аш кезіндегіден жоғары болады.
Although neither a prescription drug nor an essential nutrient, CoQ10 is commonly used as a dietary supplement with the intent to prevent or improve disease conditions, such as cardiovascular disorders. CoQ10 is naturally produced by the body and plays a crucial role in cell growth and protection. However, it is sold as a dietary supplement not subject to the same regulations as medicinal drugs, and is an ingredient in some cosmetics. The manufacture of CoQ10 is not regulated, and different batches and brands may vary significantly. A 2016 Cochrane review concluded that CoQ10 had no effect on blood pressure. A 2021 Cochrane review found "no convincing evidence to support or refute" the use of CoQ10 for the treatment of heart failure. A 2017 meta analysis of people with heart failure 30–100 mg/d of CoQ10 found a 31% lower mortality and increased exercise capacity, with no significant difference in the endpoints of left heart ejection fraction. In a 2023 meta analysis of older people, ubiquinone had evidence of a cardiovascular effect, but ubiquinol did not. Although CoQ10 has been used to treat purported muscle related side effects of statin medications, a 2015 meta analysis found that CoQ10 had no effect on statin myopathy. A 2018 meta analysis concluded that there was preliminary evidence for oral CoQ10 reducing statin associated muscle symptoms, including muscle pain, muscle weakness, muscle cramps and muscle tiredness. Food intake (and the presence of lipids) stimulates bodily biliary excretion of bile acids and greatly enhances absorption of CoQ10. Exogenous CoQ10 is absorbed from the small intestine and is best absorbed if taken with a meal. Serum concentration of CoQ10 in fed condition is higher than in fasting conditions.