Кіріспе

Халықаралық Велосипедшілер одағының (UCI) аясындағы велосипед жарысы

UCI ProTour – UCI (Халықаралық Велосипедшілер одағы) ұйымдастырған Еуропа, Австралия және Канададағы жол велосипеді жарыстарының сериясы. UCI-нің бұрынғы президенті Хайн Вербюгген құрған бұл серияға бірнеше "ProTour" велосипед командасы кіреді, олардың әрқайсысы серияның барлық кезеңіне қатысуға міндетті. Бұл бастапқыда 2005 жылы UCI Road World Cup сериясын алмастыру мақсатымен құрылған, ол 2004 жылғы маусымның соңында аяқталды (бірақ Әлем Кубогына көп күндік жарыстар кірмеген). ProTour UCI, велосипед командалары және әлемдегі ең көрнекті велосипед жарыстарының ұйымдастырушылары (әсіресе, Grand Tours) арасындағы дау-дамайлардың нысаны болды, ал 2009 және 2010 жылдары ProTour рейтингтік жүйесі UCI World Ranking жүйесімен алмастырылды. 2011 жылы ProTour және World Ranking жүйелері UCI World Tour жүйесіне толыққандай біріктірілді. Командалар үшін ProTour статусы – UCI ProTeams деп қайта аталды – тіркеудің ең жоғары деңгейі ретінде сақталады және барлық World Tour жарыстарына қатысу құқығы мен міндетін береді.

Лицензиялау

ProTour лицензиясы ең көп дегенде 20 командаға беріледі, оларға демеушілер көп жылдық демеушілікке міндетті (ProTour ашылғанда 4 жыл). Бұл ережеден ерекшелік – Phonak командасы, оған бұрынғы допинг айыптауларына байланысты тек екі жылдық лицензия берілді. Лицензия иелері жыл сайын тіркеуге өтініш бере алады, ол келісімшарттар мен бюджеттерді тексеруге байланысты. 2005 жылдан кейін Fassa Bortolo және Domina Vacanze командалары таратылды, ал бос орындар тиісінше AG2R Prévoyance және Team Milram командаларына берілді. 2006 жылғы маусымнан кейін Phonak Hearing Systems командасының негізгі демеушісі iShares Флойд Лэндис допингінің салдарынан қолдауын кері тартып алды және команда таратылды. Unibet.com командасы Phonak-тың ProTour лицензиясын алды, ал швейцариялық, қазақстандық қолдауға ие Astana командасы Маноло Сайз бен оның Liberty Seguros–Würth командасының бұрынғы лицензиясын алды. Unibet.com және Discovery Channel командалары 2007 жылғы маусымнан кейін тоқтатылды, нәтижесінде ProTour командаларының саны 18-ге дейін азайды. 2008 жылдың соңында тағы екі команда шығып кетті: Crédit Agricole және Gerolsteiner. Олардың лицензияларын Garmin–Slipstream және Team Katusha командалары иеленді. Bbox Bouygues Telecom және Cofidis командаларына 2010 жылғы маусымға лицензияларын жаңартудан бас тартылды, ал жаңа лицензиялар берілді. Оның лицензиясы 2013 жылға дейін жаңартылған болса да, 2010 жылғы маусымға арналған тіркеуі (лицензия беруден бөлек, қаржылық мәселелерге қатысты процесс) уақытша қабылданбады, бірақ бір жарыстан кейін қалпына келтірілді. Кейіннен UCI ережелері өзгертілді, осы жағдайдың қайталануын болдырмау үшін команда лицензияны алу немесе жаңарту алдында тіркелуі керек болды.

UCI Гранд Тур ұйымдастырушыларына қарсы

Бастапқыда UCI және Grand Tours ұйымдастырушылары 2006 жылғы UCI ProTour туралы келісімге келе алмады. Нәтижесінде Grand Tours және Grand Tours ұйымдастырған басқа жарыстардың мәртебесі маусымның басына дейін белгісіз болды, бірақ ақырында олар қосылды. 2007 жылғы UCI ProTour маусымында Tour de France, Giro d'Italia және Vuelta a España ұйымдастырушылары АСО, RCS және Unipublic бір-бірімен келіспей қалды. Басты себеп – Grand Tour ұйымдастырушылары танымал ұлттық командаларды (мысалы, UCI Professional Continental командаларын) шақыруға көбірек еркіндік және Unibet сияқты кейбір UCI ProTour командаларын қатыстырмау құқығын қалады. Келісімге қол жеткізе алмағандықтан, UCI төрағасы Пэт МакКуэйд 2008 жылдың ақпан айында барлық кәсіби командаларға Париж-Ницца жарысын «заңсыз» деп бойкот етуге шақырды. Жауап ретінде AIGCP (Association International des Groupes Cyclistes Professionels) командалардың Париж-Ниццаға бірауыздан қатысуға шешім қабылдағанын, ал ұйымдастыруды Франция Велосипедтік Федерациясы өз мойнына алатынын мәлімдеді. Quick Step командасының менеджері Патрик Лефевер: «Мен осы даулардан шаршадым. АСО мен UCI спортқа қаншалықты зиян келтіріп жатырларын білмейді. Мен демеушілерге не айтуым керек? Бұл қақтығыс үш жылдан бері жалғасып келеді және одан ары ушығады. Командалар осы жылдың соңында «Тур де Франс» жарысына қатыса алатынына сенімді ме?» деді. 2008 жылдан бастап ProTour үш Grand Tour – Tour de France, Giro d'Italia және Vuelta a España күнтізбесінен шығарылғандықтан құндылығын жоғалтты, сондай-ақ маусымның басындағы Париж-Ницца көпкүндік жарысы мен Париж-Рубай, Милан-Сан-Ремо, Льеж-Бастонь-Льеж, Ла Флеш Валонна және Джиро ди Ломбардия сияқты маңызды бір күндік жарыстар да тоқтатылды. 2008 жылдың 15 шілдесінде 2008 жылғы «Тур де Франс» жарысына қатысқан 17 ProTour командасы 2009 жылғы маусымда ProTour лицензиясын сұрамауға келісті, бірақ соңында екеуінен басқа барлығы келісім берді. 2008 жылы Австралиядағы Tour Down Under Еуропадан тыс жерде өткен алғашқы ProTour жарысы болды. 2009 жылы UCI және ұйымдастырушылар жарыстардың UCI World Ranking-ке есептелетіні туралы келісімге келді, соның ішінде алғашқы екі маусымында Professional Continental командалары да болды. Grand Tour ұйымдастырушылары жарыстарға командаларды таңдау құқығын сақтап қалды, ал кейбір командалар белгілі бір жарыстарға қатыспауды таңдады. 2011 жылдан бастап World Calendar-дегі барлық жарыстар, World Ranking ұпайларын беретін жарыстар World Tour оқиғалары ретінде жіктеледі, ал Pro Tour жеке жарыс сериясы ретінде тоқтатылды.