Кіріспе

Американдық психиатр Питер Роджер Бреггин (1936 жылдың 11 мамырында туған) – американдық психиатр, шокпен емдеуді, психиатриялық дәрі-дәрмектерді және COVID-19 жағдайына жауапты сынға алатын адам. Ол кітаптарында психиатрияның дәрі-дәрмектерді және электроконвульсивті терапияны психотерапиямен, біліммен, эмпатиямен, сүйіспеншілікпен және кең ауқымды әлеуметтік қызметтермен алмастыруды жақтады. Бреггин – «Улағыш психиатрия», «Прозакқа қарсы сөз» және «Риталинге қарсы сөз» сияқты психиатриялық дәрі-дәрмектерді сынаған көптеген кітаптардың авторы. Оның соңғы кітабы «Психиатрияда миды қанауға ұшырататын емдер» дәрі-дәрмектердің әсер етуі (науқастар емнен кейін жағдайы нашарлағанын байқамайтын немесе себебін түсінбейтін құбылыс), дәрі-дәрмектердің және электроконвульсивті терапияның (ЭКТ) зиянды әсерлері, балаларды диагностикалау және дәрілеудің қауіптері, Бреггиннің «психофармацевтикалық кешен» теориясы және психотерапия мен кеңес беру жөніндегі ұсынымдарды талқылайды. Бреггиннің жаңадан шыққан кітабы – «Covid-19 және жаһандық жыртқыштар: Біз олжамыз», ол жаһандық COVID-19 жағдайына сын көзбен қарап, пандемиядан кім пайда көретінін зерттейді. Бреггин қазір Нью-Йорктың орталық аймағындағы Фингер-Лейкс аймағында тұрады және Нью-Йорк штатының Итака қаласында психиатр ретінде жұмыс істейді.

Білім және ерте мансап

Ол 1954 жылы Джордж В. Хьюлетт орта мектебін бітіріп, 2001 жылы олардың Атақ-даңқ залына енгізілді. Бреггин 1958 жылы Гарвард колледжін бітірген соң Кейс-Уэстерн Резерв медицина мектебінде оқыды. Оның психиатриядағы аспирантуралық білімі Сиракузадағы Нью-Йорк штатының Жоғары медициналық университетінде аралас медицина және психиатрия бойынша интернатурадан басталды. Брэггин Гарвард медицина мектебінде оқытушы болып жұмыс істеген Бостондағы Гарвардтың Массачусетс психикалық денсаулық орталығында психиатриялық резиденттіктің бірінші жылын аяқтады және соңғы екі жыл психиатриялық резиденттігін SUNY-де аяқтады. Одан кейін ол Ұлттық психикалық денсаулық институтында (NIMH) екі жыл жұмыс істеді, онда ол психикалық денсаулық орталықтарын құруға және оларды кадрлармен қамтамасыз етуге, сондай-ақ білім беруді дамытуға қатысты. Брэггин бірнеше университеттерде сабақ берді, Вашингтон психиатрия мектебінде, Джонс Хопкинс университетінің кеңес беру кафедрасында және Джордж Мейсон университетінің қақтығыстарды талдау және шешу институтында оқытушылық қызметке тағайындалды. Брэггин 1968 жылдан бері жеке практикамен айналысып келеді. Студент кезінде Бреггин мемлекеттік психиатриялық ауруханада ерікті болып жұмыс істеді, еріктілер бағдарламасын басқарды және "Психиатриялық ауруханадағы колледж студенттері" атты кітаптың тең авторы болды. Ол 18 жасында "шок бөлмесінде" электроконвульсивті терапияның жүргізілуін көргенін еске алады және оны варварлық деп санады. 70-жылдардың басында психиатр болғаннан кейін, ол лоботомия деп аталатын миға жасалатын қатал хирургиялық процедураның қайтадан қолданылуына қарсы күресті. Бреггин 1972 жылы Америка Психиатриялық қауымдастығының мәжілісінде ЭКТ-нің белгілі жақтасы Лео Александрдың оны психиатриялық терминдермен қорлап, жала жапқанын және осы үшін өтемақы алғанын хабарлады.

Еңбек жолы және марапаттары

Бреггин Вашингтон, округ және Мэриленд штатындағы Бетесдада жартылай отыз бес жылға жуық психиатриямен айналысты. 1972 жылы ол Психиатрияны зерттеу орталығын құрды, ол 2011 жылға дейін Халықаралық психиатрия және психологияны зерттеу орталығы деп аталды, содан кейін Халықаралық этикалық психология және психиатрия қоғамы деп өзгертілді. 1979 жылы "Электр тогы: мидың қабілетін жоғалтуы" атты кітабы жарық көрді. Бреггин – Америка Психиатриялық қауымдастығының өмірлік мүшесі және бірнеше ғылыми журналдардың редакторы. Оның пікірлері бұқаралық ақпарат құралдарында, оның ішінде Time журналында және The New York Times газетінде жағымды да, жағымсыз да жарияланды. Ол Oprah, 60 Minutes, 20/20 және Good Morning America сияқты телешоуларда қонақ ретінде қатысты. Бреггин көп рет "федералдық агенттіктер мен АҚШ Конгресінің алдында куәлік беруге шақырылды, сондай-ақ ол Федералдық авиация басқармасының (FAA) психиатриялық препараттардың қолайсыз әсерлері жөніндегі сарапшысы болды. Ол FDA отырыстарының да көптеген куәсі болды". 2002 жылы ол Итакаға көшті. 2010 жылы ол әйелі Гинжермен бірге "қазіргі заманғы биологиялық психиатрияның қауіптеріне" қарсы сөйлеу және "жеке дау-дамайлар мен азапқа көбірек қамқорлықпен және соғымпаздықпен қарауды" насихаттау мақсатында жаңа ұйым құрды. 2009 жылы оның өмірінен алынған "Психиатрияның жанұясы" атты деректі фильм шықты. Фильмнің мазмұнының көп бөлігі психиатриялық тақырыптарға арналған.

Дәстүрлі психиатрия

Оның жұмысы психиатриялық дәрілердің жағымсыз әсерлеріне баса назар аударды, оның пікірінше, зиянды әсерлер кез келген пайдадан басым. Брэггин сондай-ақ психосоциалдық араласулар психикалық ауруларды емдеуде көбінесе тиімдірек екенін айтады. Ол психоактивті препараттарға, электрошокқа (ЭКТ), психохирургияға, мәжбүрлі емдеуге және психиатрияның биологиялық теорияларына қарсы шықты. Брэггиннің сөзінше, фармацевтикалық өнеркәсіп адастыратын ақпаратты таратып, оны сағындырған дәрігерлер қабылдайды, ол былай дейді: «Психиатрлар осы психикалық аурулардың бар екенін растайтын ғылыми қателіктерді қабылдайды. Содан кейін барлық дәрілерді ем ретінде тағайындау оңай». Ол мүдделердің қақтығысы мәселелерін көрсетіп берді (мысалы, фармацевтикалық компаниялар, зерттеушілер және Америкалық Психиатриялық қауымдастығы арасындағы қаржылық байланыстар). Брэггин психиатриялық препараттардың «барлығы, олардың әр класы да өте қауіпті» екенін мәлімдейді. Ол былай деп күшпен айтады: «Егер нейролептиктер психикалық науқастардан басқа біреуді емдеу үшін қолданылса, олар бұрыннан-ақ тыйым салынған болар еді. Егер олардың қолданылуын фармацевтикалық өнеркәсіп және ұйымдасқан психиатрия сияқты күшті мүдделі топтар қолдамаса, олар мүлдем сирек қолданылар еді. Алайда, нейролептиктер тарихындағы ең ауыр неврологиялық аурулар эпидемиясын тудырды. Дегенмен, оларды қолдану қатаң шектелуі керек». «Балаларымызды қайтару» атты кітабында ол балаларға қатысты этикалық қағидаларды сақтауға шақырады. Брэггин балаларға жасалған зұлымдық – ұлттық (АҚШ) трагедия екенін айтады, соның ішінде психиатриялық диагноз қою және басқаша қажеттіліктері қанағаттандырылмаған балаларға дәрі тағайындау да осы трагедияға жатады. Ол әсіресе балаларға психиатриялық препараттар тағайындауға қарсы, себебі бұл олардың отбасы мен мектептегі нақты қажеттіліктерінен көңіл алады және олардың дамитын миы мен жүйке жүйесіне зиян келтіруі мүмкін.

СДВГ және Риталин

The New York Times Бреггинды елдегі ең танымал зейін тапшылығы және гипербелсенділік бұзылысы (ЗТГБ) сыншысы деп атады. Ол 1991 жылдан бастап DADD деген аббревиатураны сарказммен қолданып, «АДХД деп аталатын балалардың көпшілігі әкелерінен жеткілікті көңіл көре алмайды, себебі олар отбасынан бөлінген, жұмыспен және басқа да мәселелермен тым айналысқан немесе ата-аналық қабілеттеріне кедергі келген. Көп жағдайда дұрыс диагноз – әкесінің зейінінің жетіспеуі (ӘЗЖ)» деген пікір білдірген. Бреггин осы тақырыпта «Риталинге қарсы сөйлесу» және «Риталин анықтамалығы» атты екі кітап жазды. Бұл кітаптарында ол «Риталин мидың жұмысын жақсартудың орнына, мидың бұзылуын туғызу арқылы әсер етеді. Бұл – оның жұмыс істеуінің жалғыз жолы» сияқты даулы мәлімдемелер жасады. Фред Баухманмен бірге Бреггин АҚШ Конгресінде АДХД туралы куәлік берді. Конгресте Бреггин «АДХД-ны растайтын ғылыми зерттеулердің жоқтығын», АДХД диагнозы қойылған балаларға психиатриялық препараттардың орнына «тәртіп пен жақсы оқыту» қажеттігін және терапиялық стимуляторлардың «қазіргі медицинадағы ең тәуелділік тудыратын препараттар» екенін мәлімдеді. Баухман мен Бреггин PBS Frontline телеарнасының АДХД туралы «Балаларды дәрімен емдеу» атты телесериалының негізгі сыншылары болды. Брэггин психолог Рассел Барклидің АДХД жөніндегі жұмысына қатысты сын айтып, ол стимуляторлардың пайдасын асыра көрсетіп, олардың зиянды әсерлерін азайтады деп санайды.

ССРИ антидепрессанттары

1990 жылдардың басында Бреггин SSRI антидепрессанттарын зерттеу әдістемесінде мәселелер бар екенін айтты. 1994 жылы "Прозакқа қарсы сөйлеу" кітабында ол Прозак зорлық-зомбылық, суицид және манияға себеп болуы мүмкін екенін ескертті. Бреггин жаңа антидепрессанттар туралы көптеген келесі кітаптарында және мақалаларында осы тақырыпты кеңінен жазды. 2005 жылы FDA SSRI препараттарына қара қораптағы ескертулерді енгізуді талап етті, бұл SSRI қолдану мен балалардағы суицидтік мінез-құлық арасындағы байланыс туралы ескертеді, кейіннен бұл ескерту жас ересектерге де таратылды. Аталған қара қораптағы ескертулермен бірге, қосымша жалпы ескертулер де қосылды. Бұл ескертулер Бреггиннің "Улағыш психиатрия" кітабында алғаш айтқан көптеген жағымсыз әсерлерді растады, сондай-ақ FDA дәрілердің салдарынан туындаған "қастықты", "тітіркенуді" және "манияны" атап көрсетті. 2006 жылы FDA ескертулерді Paxil қабылдап жүрген ересектерге де таратып, оның плацебоға қарағанда суицидтік мінез-құлық тәуекелін арттыратынын мәлімдеді. 1994 жылы Бреггин Eli Lilly and Company (Прозак антидепрессантын өндіруші) оны және "Прозакқа қарсы сөйлеу" кітабын Саентология шіркеуімен байланыстырып, оның көзқарастарын "Жаңа Саентология" деп сипаттау арқылы беделін түсіруге тырысқанын айтты. Бреггин Саентологиямен қандай да бір байланысы жоқ екенін мәлімдеді.

Электр шабуылдарымен емдеу

Бреггин электроконвульсивті терапияны (ЭКТ) сынаған бірнеше кітап пен ғылыми мақала жазды. Ол «зақым соншалықты ауыр делирийге әкеледі, осының салдарынан пациенттер электрошоктан кейінгі бірнеше апта бойы депрессияны немесе жоғары деңгейдегі басқа да психикалық функцияларды толыққанды сезіне алмайды» деп мәлімдейді. Ол 1985 жылы ЭКТ тақырыбында өткен NIH Консенсус даму конференциясында сөз сөйлеген он тоғыз спикердің бірі болды. Консенсус тобы (Бреггин оның құрамына кірмеген) ЭКТ-нің белгілі бір жағдайларда тиімді ем болуы мүмкін деген қорытындыға келді.

Сарапшы куә

Бреггин Весбеккер ісі бойынша сарапшы куәгер ретінде куәлік берді (Fentress және басқалар, 1994), бұл «Прозак» препаратын өндіруші «Eli Lilly» компаниясына қарсы сот процесі. Нәтижесінде, қазылар алқасы «Eli Lilly» компаниясының пайдасына шешім шығарды. Бреггиннің сөзінше, бұл процеске қатысушы тараптар жасырын түрде келісімге келгендіктен болды. Кентукки Жоғарғы соты «Весбеккер» ісі бойынша сот отырысына дейін «Eli Lilly» компаниясының құпия келісім жасағанын анықтады. Сот судьясы Поттерге Кентукки штатының Жоғарғы соты «Eli Lilly» компаниясының пайдасына қазылар алқасының үкімін «қайтарылмас келісіммен шешілген» деп өзгертуге уәкілеттік берді. Оңтүстік Каролина штатында Бреггин 2000 жылы электр тогымен терапиядан (ЭТТ) кейін мүгедектікке ұшыраған психиатриялық медбике Пегги С. Салтерстің дәрігерлері мен Колумбиядағы «Palmetto Baptist» ауруханасына қарсы сотқа берген ісінде оның жағынан куәлік берді. Қазылар алқасы оның пайдасына шешім шығарып, 635 177 доллар көлемінде нақты залапты өтеуге міндеттеді. 2002 жылы Бреггин Колумбайн орта мектебіндегі оқиғадан аман қалған адамды антидепрессант препаратты өндіруші компанияға қарсы сотқа берген істе сарапшы куәгер ретінде шақырылды. Баяндамасында Бреггин «Эрик Харрис затқа байланысты (Luvox-қа байланысты) депрессиялық және маниялық белгілері бар көңіл-күйдің бұзылуынан зардап шеккен, зорлық-зомбылыққа және өзіне-өзі қол жұмсауға бейім психоздық деңгейге жеткен. Егер Эрик Харрис Luvox-қа тұрақты түрде қабылдамаған болса, зорлық-зомбылық пен өзіне-өзі қол жұмсауға барар еді» деп атап өтті. Алайда судья бұл аргументті қабылдамады, содан кейін сот процесі тоқтатылды, бірақ «Luvox» препаратын өндіруші компания Американдық қатерлі ісіктерге қарсы қоғамға 10 000 доллар көмектесуге міндеттелді. 2011 жылдың 16 қыркүйегінде Канаданың Виннипег қаласында провинциялық судья Бреггиннің куәлігін келтіріп, «Прозак» препаратының 16 жастағы жігіттің досын пышақтап өлтіруіне себеп болды деген шешімге келді. «Доктор Бреггиннің «Прозак» препаратының С.Ж.П.-нің мінез-құлқына тигізген әсері туралы түсіндірмесі сол күнгі және импульсивті, түсініксіз зорлық-зомбылық актісін жасаудағы дәлелдермен сәйкес келеді» деп атап өтті. Сондай-ақ, судья Роберт Хайнрихс «Оның қалыпты жағдайы қазірде оның ешкімге зорлық-зомбылық көрсету қаупі жоқ екенін және психикалық денсаулығының нашарлауы мен одан туындаған зорлық-зомбылық «Прозак» препаратын қабылдамағанда болмас еді» деп мәлімдеді. 2012 жылдың 20 қарашасында Нью-Йорк штатының Жоғарғы соты психиатриялық препараттарды, соның ішінде антидепрессанттарды қабылдап жатып, өзіне-өзі қол жұмсаған адамның отбасына 1,5 миллион долларлық өтемақы төледі. Доктор Бреггин отбасының мүддесін қорғайтын сарапшы куәгер болды.