Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгриялық-американдық психиатр және белсенді (1920–2012)
Hungarian American psychiatrist and activist (1920–2012)
Оның «Психикалық аурудың мифы» (1961) және «Қабақтың жасалуы» (1970) атты кітаптары оның ең танымал аргументтерін баяндады. Сасз өмірі бойы психикалық аурудың адамның өмірлік қиындықтарының метафорасы екенін, психикалық аурулар физикалық аурулар сияқты нағыз «ауру» емес екенін, және бірнеше анықталған ми ауруларынан басқа, «ДСМ диагнозын растау үшін биологиялық немесе химиялық тесттер, биопсия немесе некропсия нәтижелері жоқ» деп тұжырымдады. Сасз өмірі бойы психиатрияға қарсы емес, мәжбүрлеу психиатриясына қарсы екенін қатыстыра айтты. Ол азаматтық міндеттемеге және еріксіз психиатриялық емге қарсы болды, бірақ ересектердің өзара келісімімен психиатрия мен психотерапияға сенді және оны қолданды.
His books The Myth of Mental Illness (1961) and The Manufacture of Madness (1970) set out some of the arguments most associated with him. Szasz argued throughout his career that mental illness is a metaphor for human problems in living, and that mental illnesses are not "illnesses" in the sense that physical illnesses are, and that except for a few identifiable brain diseases, there are "neither biological or chemical tests nor biopsy or necropsy findings for verifying DSM diagnoses." Szasz maintained throughout his career that he was not anti psychiatry but rather that he opposed coercive psychiatry. He was a staunch opponent of civil commitment and involuntary psychiatric treatment, but he believed in and practiced psychiatry and psychotherapy between consenting adults.
Өмір
Сзас 1920 жылғы 15 сәуірде Венгрияның Будапешт қаласында еврей Gyula және Lily Szász ата-анасының отбасында дүниеге келді. 1938 жылы Сзас Америка Құрама Штаттарына көшіп барды, онда ол Цинциннати университетінде физика ғылымдары бакалавры дәрежесін алды және 1944 жылы сол университеттен медицина докторы ғылымын қорғады. Сзас Цинциннати қалалық ауруханасында резиденттурасын аяқтады, содан кейін 1951 жылдан 1956 жылға дейін Чикаго психоанализ институтында жұмыс істеді, ал келесі бес жыл бойы оның штат қызметкері болды – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің резервінде 24 ай қызмет етті. 1962 жылы Сзас Нью-Йорк штаты университетінде медицина саласында тұрақты қызметке тағайындалды. Сзас алғаш рет 1956 жылы SUNY-ге қосылған. Сзастың екі қызы болды. Оның әйелі Розин 1971 жылы қайтыс болды. Сзастың психиатрияға қатысты көзқарастарына Фриги Каринтидің еңбектері әсер еткен.
Szasz was born to Jewish parents Gyula and Lily Szász on April 15, 1920, in Budapest, Hungary. In 1938, Szasz moved to the United States, where he attended the University of Cincinnati for his Bachelor of Science in physics, and received his M. D. from the same university in 1944. Szasz completed his residency requirement at the Cincinnati General Hospital, then worked at the Chicago Institute for Psychoanalysis from 1951 to 1956, and then for the next five years was a member of its staff – taking 24 months out for duty with the U. S. Naval Reserve. In 1962, Szasz received a tenured position in medicine at the State University of New York. Szasz had first joined SUNY in 1956. Szasz had two daughters. His wife, Rosine, died in 1971. Szasz's views of psychiatry were influenced by the writings of Frigyes Karinthy.
Өлім
Томас Сзас 2012 жылдың 8 қыркүйегінде жақында құлап, омыртқасына қатты сығу сынығы салдарынан өмірін өз қолымен аяқтады. Сзас бұрынғы жазбаларында өлу құқығын қорғаған болатын.
Thomas Szasz ended his own life on September 8, 2012 after suffering a painful spinal compression fracture from a recent fall. Szasz had previously argued for the right to die in his writings.
"Адамның психикалық ауруы туралы миф"
"Психикалық ауру" – шизофрения сияқты кең ауқымды терминмен біріктірілген, мазасыздық тудыратын, қынжырлы, дүрсілтіп тастайтын немесе жағымсыз әсер ететін мінез-құлық, іс-әрекет немесе мінез-құлық үлгісін сипаттайтын сөз, метафора. Сзас былай деп жазды: "Егер сіз Құдаймен сөйлесеңіз, дұға етесіз; егер Құдай сізбен сөйлесе, онда сізде шизофрения бар. Егер өлгендер сізбен сөйлесе, сіз спиритуалистсіз; ал егер сіз өлгендермен сөйлесеңіз, сізде шизофрения бар". Оның пікірінше, психиатрия тараптардың арасындағы қақтығыстарда көмектесу немесе зиян келтіру ниетімен мінез-құлық пен ауру арасындағы айырмашылықты жасырады. Ол психиатрия адамдарды ауру деп атау арқылы оларды моральдық жауапкершіліктен босатып, бақылауды күшейтуге тырысады деп санайды. Сзастың ойынша, өздері немесе басқалар психикалық ауруға шалдыққан деп есептелетін адамдардың жағдайында, ең жақсысы – "өмірдегі қиындықтар" ғана болуы мүмкін. "Психикалық ауру" немесе "психикалық бұзылу" (соңғысын Сзас психикалық аурудың "аңқау сөзі" деп атады) диагнозы "ғылыми санаттар" ретінде ұсынылады, бірақ олар психиатриялық биліктің белгілі бір мақсаттарына қолдау көрсету үшін жасалған үкімдер ғана болып қалады. Осы тұрғыдан алғанда, шизофрения аурудың есімі емес, психиатриялық және әлеуметтік айыптаудың күшті көрсеткіші. Сзас шизофренияны "психиатрияның қасиетті символы" деп атады, себебі осылай белгіленген адамдар психиатриялық теорияларды, емдеуді, зәбірлеуді және реформаларды ұзақ уақыттан бері ақтауға және осы күндері де ақтауға мүмкіндік береді. Сзасқа сәйкес, психиатрлар мен билік өкілдері үшін психоз немесе шизофрениялық адамның бейнесі, теологтар мен билік өкілдері үшін еретик немесе дінге қарсы шығушының бейнесімен тең. Сзастың пікірінше, психиатрияда "ауру" терминінің метафоралық мәнін түсіну үшін, ең алдымен медицинаның басқа салаларындағы оның нақты мағынасын түсіну қажет. Шынайы ауру болу үшін, ол ғылыми тұрғыдан зерттелуге, өлшенуге немесе тексеруге мүмкіндік беруі керек. Екіншіден, ауру ретінде расталу үшін, жағдай клеткалық немесе молекулалық деңгейде патологиялық өзгерістерді көрсетуі керек. Нағыз ауру сонымен қатар аутопсия кезінде анықталуы керек (тірі адамда емес) және Америкалық Психиатриялық Қауымдастығының мүшелерінің дауыс беруімен емес, патологиялық анықтамаға сәйкес болуы керек. "Психикалық аурулар" – шын мәнінде өмірдегі қиындықтар. Сзас пікірінше, олар көбінесе "ауруға ұқсайды", бұл медициналық метафораны түсінікті етеді, бірақ оны дұрыс сипаттау немесе түсіндіру ретінде растамайды. Психиатрия – соңғы жүз жылда ғана ойлап табылған медициналық терминологияны қолдану арқылы медицинаны пародиалайтын жалған ғылым. Нақты айтқанда, жүрек ауруы мен жүрек ұстамасы, немесе көктемгі шаршаңқылық пен тиф қызбасы – екі мүлдем басқа логикалық санатқа жатады, және бірін екіншісі ретінде қарау – санаттық қателік. Психиатрлар – "жан дәрігерлерінің", рухани мәселелермен, дилеммалармен және қиындықтармен – адамдарды мәңгі мазалаған "өмірдегі қиындықтармен" айналысқан діни қызметкерлердің ізбасары. Психиатрияның негізгі әдістері – бағалау, дәрі-дәрмек, әңгіме немесе риторика және қамауға алу. Психиатрия осы проблемаларды "медициналық аурулар" ретінде, оның әдістерін "медициналық емдеу" ретінде және клиенттерін – әсіресе еріксіз – медициналық науқастар ретінде ұсынғанда, ол өтірікті бейнелейді және сондықтан бостандық пен қадір-қасиетке қауіп төндіреді. Түрлі психикалық денсаулық актілері арқылы мемлекет тарапынан қолдау көрсетілген психиатрия, Сзас пікірінше, қазіргі заманғы зайырлы мемлекеттік дінге айналды. Бұл өте күрделі әлеуметтік бақылау жүйесі, ол күш көрсетудің де, нәзік идеологиялық әсер етудің де көмегімен, өзін рационалды, жүйелі және демек ғылыми деп көрсетуге тырысады.
"Mental illness" is an expression, a metaphor that describes an offending, disturbing, shocking, or vexing conduct, action, or pattern of behavior, such as packaged under the wide ranging term schizophrenia, as an "illness" or "disease". Szasz wrote: "If you talk to God, you are praying; If God talks to you, you have schizophrenia. If the dead talk to you, you are a spiritualist; If you talk to the dead, you are a schizophrenic." He thought that psychiatry actively obscures the difference between behavior and disease in its quest to help or harm parties in conflicts. He maintained that, by calling people diseased, psychiatry attempts to deny them responsibility as moral agents in order to better control them. In Szasz's view, people who are said by themselves or others to have a mental illness can only have, at best, "problems in living". Diagnoses of "mental illness" or "mental disorder" (the latter expression called by Szasz a "weasel term" for mental illness) are passed off as "scientific categories" but they remain merely judgments (judgments of disdain) to support certain uses of power by psychiatric authorities. In that line of thinking, schizophrenia becomes not the name of a disease entity but a judgment of extreme psychiatric and social disapprobation. Szasz called schizophrenia "the sacred symbol of psychiatry" because those so labeled have long provided and continue to provide justification for psychiatric theories, treatments, abuses, and reforms. The figure of the psychotic or schizophrenic person to psychiatric experts and authorities, according to Szasz, is analogous with the figure of the heretic or blasphemer to theological experts and authorities. According to Szasz, to understand the metaphorical nature of the term "disease" in psychiatry, one must first understand its literal meaning in the rest of medicine. To be a true disease, the entity must first somehow be capable of being approached, measured, or tested in scientific fashion. Second, to be confirmed as a disease, a condition must demonstrate pathology at the cellular or molecular level. A genuine disease must also be found on the autopsy table (not merely in the living person) and meet pathological definition instead of being voted into existence by members of the American Psychiatric Association. "Mental illnesses" are really problems in living. They are often "like a" disease, argued Szasz, which makes the medical metaphor understandable, but in no way validates it as an accurate description or explanation. Psychiatry is a pseudoscience that parodies medicine by using medical sounding words invented especially over the last one hundred years. To be clear, heart break and heart attack, or spring fever and typhoid fever belong to two completely different logical categories, and treating one as the other constitutes a category error. Psychiatrists are the successors of "soul doctors", priests who dealt and deal with the spiritual conundrums, dilemmas, and vexations – the "problems in living" – that have troubled people forever. Psychiatry's main methods are assessment, medication, conversation or rhetoric and incarceration. To the extent that psychiatry presents these problems as "medical diseases", its methods as "medical treatments", and its clients – especially involuntary – as medically ill patients, it embodies a lie and therefore constitutes a fundamental threat to freedom and dignity. Psychiatry, supported by the state through various Mental Health Acts, has become a modern secular state religion according to Szasz. It is a vastly elaborate social control system, using both brute force and subtle indoctrination, which disguises itself under the claims of being rational, systematic and therefore scientific.
"Сәби" - қалжыңдаушы
Сзастың айтуынша, көптеген адамдар психикалық ауруды жалған түрде көрсетеді, яғни олар қалжыңдап жүр. Олар мұны пайда табу үшін жасайды, мысалы, әскерге шақырудан қашу сияқты ауыртпалықтан құтылу үшін, дәрі-дәрмектерге немесе қаржылық қолдау алуға қол жеткізу үшін немесе басқа да жеке мағыналы себептер үшін. Анықтама бойынша, қалжыңдаушы – саналы түрде алдаушы (бірақ қалжыңдаудың өзі де психикалық ауру немесе бұзылыс деп аталуы мүмкін). Сзас көптеген еңбектерінде қалжыңдау туралы айтады, бірақ ол «психикалық ауру» деп аталатын көптеген басқа көріністерді түсіндіру үшін оны пайдаланбайды. Мұндай жағдайларда, «науқастар» деп аталатын адамдар өздерінің «өмірлік қиындықтары» туралы жеке маңызды мәліметтерді жеткізуге тырысады, бірақ оны дәстүрлі тәсілдермен жеткізе алмай, ауруды еліктеуге, соматикалық прототілге немесе «дене тіліне» жүгінеді, оны психиатрлар мен психологтар қате түсініп, нақты аурудың белгілері/симптомы деп қабылдайды. Мысалы, «истериялық прототілдің пайда болуын талдағанда Сзас оның қос түбірі бар екенін айтады: – бірінші түбірі адам ағзасының соматикалық құрылымында. Адам ағзасы соматикалық белгілер (сал, құрысулар және т.б.) арқылы көрінетін аурулар мен мүгеліктікке ұшырайды, сондай-ақ соматикалық сезімдер (ауырсыну, шаршау және т.б.) сезінеді; – екінші түбірі мәдени факторларда».
According to Szasz, many people fake their presentation of mental illness, i. e., they are malingering. They do so for gain, for example, in order to escape a burden like evading the draft, or to gain access to drugs or financial support, or for some other personally meaningful reason. By definition, the malingerer is knowingly deceitful (although malingering itself has also been called a mental illness or disorder). Szasz mentions malingering in many of his works, but it is not what he has in mind to explain many other manifestations of so called "mental illness". In those cases, so called "patients" have something personally significant to communicate – their "problems in living" – but unable to express this via conventional means they resort to illness imitation behaviour, a somatic protolanguage or "body language", which psychiatrists and psychologists have misguidedly interpreted as the signs/symptoms of real illness. So, for example, "analyzing the origin of the hysterical protolanguage Szasz states that it has a double origin: – the first root is in the somatic structure of human being. The human body is subject to illnesses and disabilities expressed through somatic signs (like paralysis, convulsions, etc.) and somatic sensations (like pain, tiredness, etc. ); – the second root can be found into cultural factors."
Психиатрия мен мемлекеттің ажыратылуы
Сзас «психикалық ауру» дегенді мақұлдамайтын мінез-құлықтарға арналған эвфемизм деп қабылдасақ, мемлекеттің осы адамдарға психиатриялық «емдеуді» күштеп таңуға құқығы жоқ деп есептеді. Сол сияқты, мемлекет ересектердің өзара келісіммен жасаған психикалық денсаулыққа қатысты шараларына араласпауы керек (мысалы, психотроптық дәрілерді немесе психиатриялық препараттарды заңмен реттеу арқылы). Үкіметтің медициналандырылуы «терапиялық мемлекетті» тудырады, ол мысалы, бір адамды «ақылсыз» немесе «есірткіге тәуелді» деп белгілейді. «Мәдени химия» (1974) еңбегінде ол бұрын сиқыршыларды, еврейлерді, цыгандарды және гомосексуалдарды қудалағандай, қазір «есірткіге тәуелділерді» және «ақылсыз» адамдарды қудалайтынын айтты. Сзас барлық осы санаттағы адамдардың қоғамдық рәсімдерде күнәнің құрбаны ретінде қарастырылғанын мәлімдеді. Діннің медицина арқылы жалғасуын көрсету үшін ол тіпті семіздікті мысалға келтірді: дәрігерлер зиянды тамаққа (дұрыс тамақтанбауға) назар аудармай, артық тамақтануды айыптады. Сзастың сөзіне қарағанда, ғылыми көрінісіне қарамастан, тағайындалған диеталар бұрынғы оразалардың моральдық орнын басады, ал артық салмақ болмауы керек деген әлеуметтік талап ғылыми кеңес емес, моральдық бұйрық ретінде қарастырылуы керек. Бұрынғыдай, «жаман ойлы» (ақылсыз) адамдар және «қате дәрілерді» қабылдағандар (есірткіге тәуелділер) сияқты, медицина «қате салмаққа» (семіздікке) ие болғандар үшін жаңа санат құрды. Сзас психиатрияның 17 ғасырда әлеуметтік мінез-құлықтың медициналық нормаларынан ауытқушыларды зерттеу және бақылау үшін құрылғанын айтты; 20 ғасырда есірткі тұтынудың медициналық нормаларынан ауытқушыларды зерттеу және бақылау үшін «наркофобия» деген жаңа мамандық құрылды; ал 1960 жылдары «бариатрия» (грекше βάρος baros – «салмақ») деген тағы бір мамандық дене салмағының медициналық нормаларынан ауытқушылармен айналысу үшін құрылды. Осылайша, ол 1970 жылы Америкалық бариатриялық дәрігерлер қоғамында 30 мүше болғанын, ал екі жылдан кейін олардың саны 450-ге жеткенін атап өтті.
Szasz believed that if we accept that "mental illness" is a euphemism for behaviors that are disapproved of, then the state has no right to force psychiatric "treatment" on these individuals. Similarly, the state should not be able to interfere in mental health practices between consenting adults (for example, by legally controlling the supply of psychotropic drugs or psychiatric medication). The medicalization of government produces a "therapeutic state", designating someone as, for example, "insane" or as a "drug addict". In Ceremonial Chemistry (1974), he argued that the same persecution that targeted witches, Jews, gypsies, and homosexuals now targets "drug addicts" and "insane" people. Szasz argued that all these categories of people were taken as scapegoats of the community in ritual ceremonies. To underscore this continuation of religion through medicine, he even takes as an example obesity: instead of concentrating on junk food (ill nutrition), physicians denounced hypernutrition. According to Szasz, despite their scientific appearance, the diets imposed were a moral substitute to the former fasts, and the social injunction not to be overweight is to be considered as a moral order, not as scientific advice as it claims to be. As with those thought bad (insane people), and those who took the wrong drugs (drug addicts), medicine created a category for those who had the wrong weight (obesity). Szasz argued that psychiatrics were created in the 17th century to study and control those who erred from the medical norms of social behavior; a new specialization, drogophobia, was created in the 20th century to study and control those who erred from the medical norms of drug consumption; and then, in the 1960s, another specialization, bariatrics (from the Greek βάρος baros, for "weight"), was created to deal with those who erred from the medical norms concerning the weight the body should have. Thus, he underscores that in 1970, the American Society of Bariatric Physicians had 30 members, and already 450 two years later.
Құзыреттілік болжамдары және өлімді бақылау
Заң жүйесі адам кінәлі екені дәлелденгенше кінәсіз деп есептеледі. Қылмыс жасады деген айып тағылған адамға дәрігер немесе психиатр оны қабілетсіз деп белгілеген жағдайда ғана қабілетсіз деп қарауға болмайды. Психикалық қабілетсіздік, кез келген басқа қабілетсіздік сияқты, айыпталушының өкілдік ету және шағымдану құқығымен, таза заңдық және сот тәртібімен бағалануы керек. Сзас, тууды реттеуге ұқсастықта, адамдар медицина немесе мемлекеттің араласуынсыз қашан өлуге болатынын өзі шеше алуы керек деді, дәл сол сияқты олар сыртқы араласусыз қашан бала көтеруді шеше алады. Ол өзін-өзі өлтіруді ең негізгі құқықтардың бірі деп есептеді, бірақ мемлекеттік қолдауға ие эвтаназияға қарсы болды. 2006 жылы Вирджиния Вульф туралы кітабында ол оның өмірін саналы және ойластырылған әрекетпен аяқтағанын, оның өзін-өзі өлтіруі – оның таңдау еркіндігінің көрінісі екенін айтты.
Just as legal systems work on the presumption that a person is innocent until proven guilty, individuals accused of crimes should not be presumed incompetent simply because a doctor or psychiatrist labels them as such. Mental incompetence should be assessed like any other form of incompetence, i. e., by purely legal and judicial means with the right of representation and appeal by the accused. In an analogy to birth control, Szasz argued that individuals should be able to choose when to die without interference from medicine or the state, just as they are able to choose when to conceive without outside interference. He considered suicide to be among the most fundamental rights, but he opposed state sanctioned euthanasia. In his 2006 book about Virginia Woolf he stated that she put an end to her life by a conscious and deliberate act, her suicide being an expression of her freedom of choice.
Ақылсыздық қорғауды және еріксіз ауруханаға жатқызуды жою
Сзац айыпталушының психикалық қабілеті туралы куәлік сотта қабылдануға жарамайды деп есептеді. Психиатрлардың айыпталушының санасының жай-күйі туралы куәлік беруі – біздің соттарда адамның діни сенімі туралы дін қызметкерінің куәлік беруімен теңдес. Ақымақтық – бұл сол кездегі Шіркеудің жазаларын, оның ішінде өз-өзіне қол жұмсағандардың мүлкін тәркілеуді айналып өту үшін ойлап табылған заңдық амал еді, бұл көбінесе жесірлер мен жетімдерді жайсыз жағдайға түсірді. Ондай әрекетті әйелі мен балаларына жасауға тек ақылсыз адам ғана барады деп сенеді. Сзац пікірінше, бұл – медицина нымындағы заңдық кешірім. Егер адам қылмыстық құқық бұзушылық жасағаны үшін кінәлі деп табылса ғана оның бостандығынан айырылуы керек. Адамды оның өзінің жақсылығы үшін бостандығынан айыру – әдепсіздік. Сол сияқты, өкпе қатерлі ісігінен зардап шеккен адам емделуден бас тартуға болатындай, психиатриялық емделуден де бас тартуға құқылы.
Szasz believed that testimony about the mental competence of a defendant should not be admissible in trials. Psychiatrists testifying about the mental state of an accused person's mind have about as much business as a priest testifying about the religious state of a person's soul in our courts. Insanity was a legal tactic invented to circumvent the punishments of the Church, which at the time included confiscation of the property of those who committed suicide, often leaving widows and orphans destitute. Only an insane person would do such a thing to his widow and children, it was successfully argued. This is legal mercy masquerading as medicine, according to Szasz. No one should be deprived of liberty unless he is found guilty of a criminal offense. Depriving a person of liberty for what is said to be his own good is immoral. Just as a person suffering from terminal cancer may refuse treatment, so should a person be able to refuse psychiatric treatment.
Есірткіге құқық
Есірткіге тәуелділік – заңдастырылған дәрі-дәрмектермен емделетін «ауру» емес, ол – әлеуметтік әдет. Сзас сондай-ақ есірткілердің еркін нарығын қолдайды. Ол есірткіге қарсы күреске сын айтып, есірткі қолданудың құрбандары жоқ қылмыс екенін мәлімдеді. Тіпті тыйым салудың өзі қылмыс саналады. Ол есірткіге қарсы күрес мемлекеттерді жарты ғасыр бұрын ойға келтірмейтін істерге итермелейді, мысалы, адамдарға белгілі бір заттарды қабылдаудан тыйым салуға немесе белгілі бір өсімдіктердің өндірісіне кедергі келтіру үшін басқа елдерге араласуға, мысалы, кока жою жоспарлары немесе опиумға қарсы науқандар; екеуі де Батыс әлемі қарсы тұратын дәстүрлі өсімдіктер. Сзас психотроптық препараттардың тиімділігіне күмәнмен қараса да, есірткіге тыйым салуды жоюды жақтады. Сондай-ақ, Сзас есірткі қолданушыларға жасалған қуғынды және еврейлер мен гомосексуалдарға жасалған қуғынды салыстырды. «Нацистер «еврей мәселесі» бар деді. Біз енді есірткіге тәуелділік мәселесі туралы айтып отырмыз. Шындығында, «еврей мәселесі» – немістер еврейлерді қуғындауға берген атау, ал «есірткіге тәуелділік мәселесі» – біз кейбір есірткілерді қолданатын адамдарды қуғындауға берген атау». (Сзас, «Екінші күнә», 1973 ж.) Психиатрия мен үкімет арасындағы ынтымақтастық Сзас «терапиялық мемлекет» деп атаған жүйеге алып келеді, онда бекітілмеген әрекеттер, ойлар мен сезімдер псевдомедициналық араласу арқылы басылады («емделеді»). Осылайша, өзіне-өзі қол жұмсау, дәстүрден тыс діни сенімдер, нәсілдік туыстық сезім, бақытсыздық, алаңдаушылық, ұялу, ашық жауынгерлік, дүкеннен ұрлық, құмар ойындар, шектен тыс тамақтану, темекі шегу және заңсыз есірткі қолдану – бәрі де емдеуді қажет ететін аурудың белгілері саналады. «Бала күтуші мемлекет» «терапиялық мемлекетке» айналды, онда бала күтуші кеңесшіге жол берді. «Ақымақтық» мәселесіне тап болған Батыс жекелегінің құқықтарын қорғауға дайын емес екенін көрсетті: қазіргі заманғы адамның ақымақ болуға ортағасырлық адамның еретик болуға болған құқығынан кем құқығы жоқ, себебі егер адамдар бірден бір ғана дұрыс Құдайды немесе Жақсылықты анықтаса, онда олар топ мүшелерін және топқа жатпайтындарды жалған құдайларға немесе жақсылықтарға табынудан сақтауы керек. Дін мен мемлекеттің бөлінуі сияқты, Сзас психиатрия мен мемлекет арасында мықты қабырға болуы керек деп санайды. Сзас екі он жылдан астам уақыт бойы психиатриялық ауруханаларға еріксіз жатқызуды жоюға күш салды және 1970 жылы еріксіз психиатриялық ауруханаларға жатқызуды жоюға арналған Американдық қауымдастықты (AAAIMH) құруға қатысты. Оның құрылуы 1971 жылы Сзаспен «Американдық психиатрия журналы» мен «Американдық қоғамдық денсаулық журналында» жарияланды. Бұл қауымдастық психиатриялық науқастарға заңдық көмек көрсетті және «Аболиционист» журналын шығарды.
Drug addiction is not a "disease" to be cured through legal drugs but a social habit. Szasz also argues in favor of a free market for drugs. He criticized the war on drugs, arguing that using drugs is in fact a victimless crime. Prohibition itself constituted the crime. He argued that the war on drugs leads states to do things that would have never been considered half a century before, such as prohibiting a person from ingesting certain substances or interfering in other countries to impede the production of certain plants, e. g. coca eradication plans, or the campaigns against opium; both are traditional plants opposed by the Western world. Although Szasz was skeptical about the merits of psychotropic medications, he favored the repeal of drug prohibition. Szasz also drew analogies between the persecution of the drug using minority and the persecution of Jewish and homosexual minorities. Blockquote |text=The Nazis spoke of having a "Jewish problem". We now speak of having a drug abuse problem. Actually, "Jewish problem" was the name the Germans gave to their persecution of the Jews; "drug abuse problem" is the name we give to the persecution of people who use certain drugs. |author=Szasz in The Second Sin (1973) The collaboration between psychiatry and government leads to what Szasz calls the therapeutic state, a system in which disapproved actions, thoughts, and emotions are repressed ("cured") through pseudomedical interventions. Thus suicide, unconventional religious beliefs, racial bigotry, unhappiness, anxiety, shyness, sexual promiscuity, shoplifting, gambling, overeating, smoking, and illegal drug use are all considered symptoms or illnesses that need to be cured. The "nanny state" has turned into the "therapeutic state" where nanny has given way to counselor. Faced with the problem of "madness", Western individualism proved to be ill prepared to defend the rights of the individual: modern man has no more right to be a madman than medieval man had a right to be a heretic because if once people agree that they have identified the one true God, or Good, it brings about that they have to guard members and nonmembers of the group from the temptation to worship false gods or goods. In the same vein as the separation of church and state, Szasz believes that a solid wall must exist between psychiatry and the state. Szasz made efforts to abolish involuntary psychiatric hospitalization for over two decades, and in 1970 took a part in founding the American Association for the Abolition of Involuntary Mental Hospitalization (AAAIMH). Its founding was announced by Szasz in 1971 in the American Journal of Psychiatry and American Journal of Public Health. The association provided legal help to psychiatric patients and published a journal, The Abolitionist.
Расселл соты
2001 жылдың жазында Сзас Берлинде 2001 жылдың 30 маусымы мен 2 шілдесі аралығында психиатриядағы адам құқықтары жөніндегі Расселл трибуналына қатысты. Трибунал екі кешірім шығарды: көпшілік кешірімінде психиатриядағы адам құқықтарының ауыр бұзылуы болғаны және психиатрияның күш пен есеп берусіздіктің біріктірілуіне кінәлі екені жарияланды; Израильдік құқық профессоры Алон Харел мен бразилиялық жазушы Пауло Коэльо қол қойған азшылық кешірімі психиатрияның рөлін қоғамдық түрде сынға алуды ұсынды.
In the summer of 2001, Szasz took part in a Russell Tribunal on human rights in psychiatry held in Berlin between June 30 and July 2, 2001. The tribunal brought in the two following verdicts: the majority verdict claimed that there was "serious abuse of human rights in psychiatry" and that psychiatry was "guilty of the combination of force and unaccountability"; the minority verdict, signed by the Israeli Law Professor Alon Harel and Brazilian novelist Paulo Coelho, called for "public critical examination of the role of psychiatry".
Кенделлдің пікірі
Роберт Эван Кенделл (Шалер, 2005) Сазздың ауру туралы түсінігін және психикалық аурудың "мифтік" екендігі туралы пікірді сынап көрсетеді. Кенделлдің аргументтері мыналарды қамтиды:
Robert Evan Kendell presents (in Schaler, 2005) a critique of Szasz's conception of disease and the contention that mental illness is "mythical" as presented in The Myth of Mental Illness. Kendell's arguments include the following:
Сзацтың ауруды тек "зақымдану", яғни морфологиялық аномалия тұрғысынан қарастыруы кездейсоқ, ал осы идеяға негізделген қорытындылары ерекше жағдайды қорғауға бағытталған. Психиатриялық емес жағдайлар бар, олар тек синдром бойынша анықталады, мысалы, мигрень, тортиколлис, эссенциалды тремор, блефароспазм, торсиондық дистония. Сзацтың синдромдық ауруларға деген күмәндануы – тек психиатрияға қатысты – толығымен ерікті. Психиатрияның қарауынан тыс көптеген аурулар тек симптомдары, белгілері және табиғи дамуы бойынша анықталады, бірақ Сзац олардың бар екендігіне күмән келтірген жоқ. Синдромға негізделген диагноз психиатрия үшін ғана мәселелі, бірақ медицинаның қалған салалары үшін проблемасыз ба? Егер синдромға негізделген диагноз объективтілік жоқтығынан дұрыс емес болса, онда ол жалпыға бірдей дұрыс емес болуы керек және тек психиатрия үшін ғана емес. Сзацтың аурудың ерекше критерийі морфологиялық аномалия ретінде – яғни, "органдар мен тіндерді өлтіргеннен кейін тексеру арқылы" көрінетін зақымдану – дұрыс емес, өйткені ол кездейсоқ түрде көптеген аурулар деп саналмайтын жағдайларды қамтиды, өйткені олар азап пен мүгедектікті тудырмайды, мысалы, функционалдық маңызы жоқ хромосомалық транслокациялар мен делециялар, екінші және үшінші саусақтың бірігуі, декстрокардия. Сзацтың ауру туралы түсінігі диагностикалық критерийлерге қатысты қажетті және жеткілікті жағдайларды ажыратпайды. Психиатриядан басқа медицина салаларында морфологиялық аномалияның өзі ауруды диагностикалау үшін жеткілікті себеп болып саналмайды; функционалдық аномалия қажетті жағдай болып табылады. Сзацтың синдромға негізделген диагноздарды сынауы медицина тарихын ескеруден тыс қалған. Медицинада (жалпы алғанда) аурулар көптеген критерийлер бойынша анықталады, олар мыналарды қамтиды: (а) ауру анатомиясы, мысалы, митраль стенозы, холецистит; (б) гистологиялық, мысалы, көптеген қатерлі ісіктер, Альцгеймер ауруы; (в) инфекциялық агент, мысалы, туберкулез, қызылша; (г) физиологиялық, мысалы, миастения гравис; (д) биохимиялық, мысалы, аминоацидурия; (е) хромосомалық, мысалы, трисомия 21, Тернер синдромы; (ж) молекулалық, мысалы, талассемия; (з) генетикалық, мысалы, Хантингтон ауруы, кистоздық фиброз; және (і) синдром, мысалы, мигрень, эссенциалды тремор, блефароспазм, торсиондық дистония және көптеген (деп аталатын) психикалық бұзылыстар. Аурудың (а) – (г) деп көрсетілген объективті анықтамасы ғылыми білімнің жинақталуы және тиісті технологияның дамуы арқылы мүмкін болды. Бастапқыда кейбір аурулардың негізгі патологиясы белгісіз болды және олар тек синдром бойынша диагноз қойылды – "органдар мен тіндерді өлтіргеннен кейін тексеру арқылы" (Сзац талап еткендей) зақымдарды дәлелдеу мүмкін емес еді, мысалы, безгек микробиологияның пайда болуына дейін тек синдром негізінде диагноз қойылды. Сзац критерийін қатаң қолдану безгек сияқты аурулар медициналық микробиология келгенге дейін "мифтік" болған, содан кейін олар "нақты" болды деген қорытындыға келуді қажет етеді. Осыған байланысты Сзацтың ауру критерийі оның қарама-қайшылықты нәтижелері бойынша дұрыс емес. Сзацтың психикалық аурудың морфологиялық аномалиялармен байланысты емес деген пікірін генетика, биохимия және психикалық аурудың этиологиясы бойынша қазіргі зерттеу нәтижелері растамайды. Гендер негізінен ақуыздарды синтездеу жөніндегі нұсқаулар болып табылады. Сондықтан тіпті ішінара тұқым қуалайтын кез келген жағдай молекулалық деңгейде де ерекшелік танытады. Морфологиялық аномалияны анықтау мүмкін екеніне қарамастан, егер жағдайдың тұқым қуалайтын компоненті болса, онда оның биологиялық негізі бар. Егіздер мен асырап алу зерттеулері тұқым қуалаушылықтың шизофренияның этиологиясында басты фактор екенін айқын көрсетті; сондықтан шизофрениямен шизофрениясы жоқ адамдар арасында біртіндеп биологиялық айырмашылық болуы керек. Үлкен депрессиялық бұзылысқа қатысты эутимиялық және депрессиялық адамдар арасында антидепрессанттарға және триптофанның төмендеуіне жауап берудің айырмашылығы көрсетілді. Бұл нәтижелер егіздер мен асырап алу зерттеулеріне қоса депрессияға байланысты молекулалық, яғни құрылымдық аномалияның бар екеніне дәлел келтіреді. Сзац: "Қатаң айтқанда, ауру немесе сырқат тек денеге әсер ете алады; сондықтан психикалық ауру болуы мүмкін емес" дейді және бұл идея Сзацтың ұстанымының негізі болып табылады. Шындығында, физикалық немесе психикалық аурулар жоқ; организмдердің, адамдардың аурулары ғана бар. Организмдерді сана мен денеге бөлу 18 ғасырдың соңында басым болған Декарттың дуализмінің өнімі және осы кезде психикалық бұзылулар басқа аурулардан сапалық жағынан өзгеше нәрсе ретінде бекітілді. Шындығында, ми және дене біртұтас және бөлінбес жүйе болып табылады және ешқандай ауру сана мен дене арасындағы абстракцияны құрметтемейді, Сзацтың аргументі осыған сүйенген. Таза психикалық немесе таза физикалық аурулар жоқ. Соматикалық ауырсыну өзі де психикалық құбылыс болып табылады, сондай-ақ аурудың басталуында немесе жарақаттан кейін болатын жедел фазалық жауаптан туындаған субъективті стресс те сонымен. Сонымен қатар, шизофрения және үлкен депрессиялық бұзылыс сияқты жағдайлар соматикалық симптомдарды тудырады. Кез келген ауру сана мен дене полюстері арасындағы континумнің бір жерінде жатыр; экстремумдар таза теориялық абстракциялар болып табылады және ешқандай нақты аурумен байланысты емес. Сана/дене бөлінісі тек прагматикалық себептермен сақталады және қазіргі заманғы биомедициналық ғылымның нақты бөлігі болып табылмайды.
Szasz's conception of disease exclusively in terms of "lesion", i. e. morphological abnormality, is arbitrary and his conclusions based on this idea represent special pleading. There are non psychiatric conditions that remain defined solely in terms of syndrome, e. g. migraine, torticollis, essential tremor, blepharospasm, torsion dystonia. Szasz's scepticism regarding syndromally defined diseases – only in relation to psychiatry – is entirely arbitrary. Many diseases that are outside the purview of psychiatry are defined purely in terms of the constellation of the symptoms, signs and natural history they present yet Szasz has not expressed any doubt regarding their existence. Is syndrome based diagnosis only problematic for psychiatry but without issue for the remaining branches of medicine? If syndrome based diagnosis is unsound on account of its absence of objectivity then it must be generally unsound and not only for psychiatry. Szasz's ostensibly exclusive criterion of disease as morphological abnormality – i. e., a lesion made evident "by post mortem examination of organs and tissues" – is unsound because it inadvertently includes many conditions that are not considered to be diseases by virtue of the fact that they don't produce suffering or disability, e. g., functionally inconsequential chromosomal translocations and deletions, fused second and third toes, dextrocardia. Szasz's conception of disease does not distinguish between necessary versus sufficient conditions in relation to diagnostic criteria. In branches of medicine other than psychiatry, morphological abnormality per se is not considered sufficient cause to make a diagnosis of disease; functional abnormality is the necessary condition. Szasz's criticism of syndrome based diagnoses is divorced from a consideration of the history of medicine. In medicine (in general) diseases are defined in terms of a multitude of criteria, these include: (a) morbid anatomy, e. g., mitral stenosis, cholecystitis; (b) histologically, e. g., most cancers, Alzheimer's disease; (c) infective organism, e. g. Tuberculosis, Measles; (d) physiologically, e. g. myasthenia gravis; (e) biochemically, e. g. aminoaciduria; (e) chromosomally, e. g. trisomy 21, Turner's syndrome; (f) molecularly, e. g. thalassemia; (g) genetically, e. g. Huntington's disease, cystic fibrosis; and (h) syndrome, e. g. migraine, torticollis, essential tremor, blepharospasm, torsion dystonia and most (so called) mental disorders. The more objective definitions of disease – specified as (a) through (g) – became possible through the accumulation of scientific knowledge and the development of relevant technology. Initially the underlying pathology of some diseases was unknown and they were diagnosed only in terms of syndrome – no lesion could be demonstrated "by post mortem examination of organs and tissues" (as Szasz requires) until later in history, e. g. malaria was diagnosed solely on the basis of syndrome until the advent of microbiology. A strict application of Szasz's criterion necessitates the conclusion that diseases such as malaria were "mythical" until medical microbiology arrived, at which point they became "real". In this regard Szasz's criterion of disease is unsound by virtue of its contradictory results. Szasz's contention that mental illness is not associated with any morphological abnormality is uninformed by genetics, biochemistry, and current research results on the etiology of mental illness. Genes are essentially instructions for the synthesis of proteins. Hence, any condition that is even partly hereditary necessarily manifests structural abnormality at the molecular level. Regardless of whether the actual morphological abnormality can be identified, if a condition has a hereditary component then it has a biological basis. Twin and adoption studies have strongly demonstrated that heredity is a major factor in the etiology of schizophrenia; thus there must be some biological difference between schizophrenics and non schizophrenics. In relation to major depressive disorder a difference of response between euthymic and depressed individuals to antidepressant drugs and to tryptophan depletion has been demonstrated. These results in addition to twin and adoption studies provide evidence of an underlying molecular – hence structural – abnormality to depression. Szasz contends that, "Strictly speaking, disease or illness can affect only the body; hence, there can be no mental illness" and this idea is foundational to Szasz's position. In actuality, there are no physical or mental illnesses per se; there are only diseases of organisms, of persons. The bifurcation of organisms into minds and bodies is the product of the Cartesian dualism that became dominant in the late 18th century and it was at this time that the notion of insanity as something qualitatively different from other illnesses became entrenched. In actuality, brain and body comprise one integrated and indivisible system and no illness "respects" the abstraction of mind vs. body upon which Szasz's argument rests. There are no illnesses that are purely mental or purely physical. Somatic pain is itself a mental phenomenon as is the subjective distress produced by the acute phase response at the onset of illness or immediately after trauma. Similarly, conditions such as schizophrenia and major depressive disorder produce somatic symptoms. Any illness lies somewhere within a continuum between the poles of mind and body; the extrema are purely theoretical abstractions and are unoccupied by any real affliction. The mind/body division persists purely for pragmatic reasons and forms no real part of modern biomedical science.
Томас С. Сзац атындағы сыйлық
Тәуелсіз ойлау орталығы азаматтық құқықтарды қорғау ісіне ерекше үлес қосқандары үшін Томас С. Сзац атындағы сыйлықты орнатып, табыс етті.
The Center for Independent Thought established the Thomas S. Szasz Award for Outstanding Contributions to the Cause of Civil Liberties.