Кіріспе
Канададағы аймақ. Квебек қаласы – Виндзор дәлізі – Канаданың ең тығыз бейіттелген және дамыған өнеркәсіптік аймағы. Атауынан көрініп тұрғандай, бұл аймақ солтүстік-шығыста Квебек қаласынан басталып, оңтүстік-батыста Онтарио штатындағы Виндзор қаласына дейін созылады. Мұнда 18 миллионнан астам адам тұрады, бұл елдің халқының шамамен жартысын құрайды. Сондай-ақ, Канаданың ең ірі төрт қалалық аймағының үшеуі мен ең ірі он екі қалалық аймағының жетісі осы аймақта орналасқан (2016 жылғы халық санағы бойынша). Канаданың экономикалық және саяси инфрақұрылымындағы маңыздылығы оны АҚШ-тың Солтүстік-шығыс мегаполисімен салыстыруға болады. "Корридор" деп аталатын өңірде жолаушылар тасымалын жиі жүзеге асыратын Via Rail компаниясы бұл атауды танымал етті.
The Quebec City–Windsor Corridor is the most densely populated and heavily industrialized region of Canada. As its name suggests, the region extends between Quebec City in the northeast and Windsor, Ontario, in the southwest, spanning With more than 18 million people, it contains about half of the country's population, three of Canada's four largest metropolitan areas and seven of Canada's twelve largest metropolitan areas, all based on the 2016 census. Its relative importance to Canada's economic and political infrastructure renders it akin to the Northeast megalopolis in the United States. The name was first popularized by Via Rail, which runs frequent passenger rail service in the region in its service area known as "The Corridor".
География
Коридор солтүстік-шығыста Квебек қаласынан, Квебек провинциясынан, оңтүстік-батыста Онтарио провинциясының Виндзор қаласына дейін созылады, Сент-Лоуренс өзенінің, Онтарио көлі мен Эри көлінің солтүстігінен өтеді. Ұзындығының көп бөлігінде коридор тар егістік аймақтар арқылы өтеді, солтүстікке қарай Канада қалқаны, оңтүстікке қарай Аппалачи таулары немесе Ұлы көлдер орналасқан. Коридордың шығыс үштен екі бөлігіндегі қалалар мен кенттерден солтүстікке қарай бірнеше минуттық сапар жазық егістік жерлер мен әктас тасты негізден қалқанның гранитті төбелеріне күрт өзгеруді көрсетеді. Осы бөлігіндегі тас жолдар көбінесе қалқанның шекарасымен өтеді, және жол бойындағы жартастарда әктастан гранитке жиі ауысуды байқауға болады. Дегенмен, кең жазық егістік аймақтары да бар, олардың ішінде Хьюрон көлі мен Эри көлі арасындағы оңтүстік-батыс Онтарио түбегі (коридордың батыс үштен бір бөлігін құрайды), Оттавадан Монреальдегі Оттава және Сент-Лоуренс өзендерінің қосылған жеріне дейінгі шығыс Онтарио дельтасы және Монреальдің оңтүстік-шығысындағы Шығыс Тауншиптер бар. Сонымен қатар, Ниагара жартасы деп аталатын қабатталған әктас тастан тұратын Ұлы көлдердің шағын коридоры да бар. Ұлы көлдердің қолайлы әсерінен және Мексика шығанағынан жиі келіп тұратын жылы, ылғалды ауадан, коридордың, әсіресе батыс жартысының, Квебек пен Онтарионың қалған бөлігіне қарағанда айтарлықтай жылы климаты бар. Топырақтың құнарлылығы мен жылы климаттың арқасында коридордағы флора мен фауна Вирджинияға дейінгі АҚШ-тың шығысындағы жапырақты ормандардағыларға ұқсас, Арктикаға дейін созылған Канаданың көп бөлігін жабатын мәңгі жасыл тайга орманға емес. Онтарионың оңтүстік-батысындағы орманды көбінесе Каролина орманы деп атайды.
Француздық билік
Француз отарлауы кезінде Жаңа Франция аймағы Канада деп аталды және генерал-губернатордың басшылығымен (кейбір қалаларда аймақтық губернаторлардың орынбасарларымен) бір әкімшілік бірлік болды. Дегенмен, Квебек қаласынан Монреальге дейінгі шығыс бөлігінің үштен бірі ғана тығыз қоныстанды. Жүк тасушылардың тері саудасында пайдаланған негізгі бағыты Монреальден батысқа қарай, Канада қалқаны арқылы Оттава өзенінің бойымен Ниписсинг көліне және Джорджиан шығанағына дейін созылды, бұл болашақта Онтарионың бір бөлігі болатын аймақтан солтүстікке қарай өтті. Жақсы егістік жердің жетіспеуі осы бағытты қоныстануға қолайсыз етті, сондай-ақ, жиі қайық түсіру қажеттігі үлкен қайықтармен тасымалдауды қиындатты. Ұлыбритания мен Франция арасындағы Жеті жылдық соғыстың Солтүстік Америкадағы кезеңінде дәліз бойындағы елді мекендер қақтығыстардың орталығында болды. Соғыстың соңында Жаңа Франция, дәлізді құрайтын аймақтарды қоса, Ұлыбританияға өткізілді, бұл Париж шартымен ресми түрде бекітілді.
Британдық билік
Америка революциясының нәтижесінде ағылшын тілінде сөйлейтін Біріккен империяның адалдары Квебек провинциясына келгенде, олар Сент-Лоуренс өзенінің солтүстігіндегі тар жолақта және Ұлы көлдердің төменгі бөлігінде қоныстанды, онда жақсы егістік жерлер болды және үлкен кемелер көлік үшін қолданылуы мүмкін еді. Осы адамдар кейін Онтарио аталған ағылшын тілді негізін құрады. Керісінше, Онтарионың көптеген қалаларында солтүстікке қарай, Оттава аңғары арқылы батысқа қарай, бұрынғы тері саудасы және ағаш кесу жолы бойында әлі де көптеген француз тілді халық тұрады. Бастапқыда Кингстон дәліздің ағылшын бөлігіндегі маңызды қала болды, бірақ кейін Торонто одан іріледі. Көші-қонның артуына байланысты Квебек провинциясы екі жаңа колонияға – Төменгі және Жоғарғы Канадаға бөлінді; дәлізді басқару екі Канада арасында бөлісті. 1812 жылғы соғыс кезінде дәліз бойындағы елді мекендер қақтығыстардың орталығында болды. Ридо каналы Корнуолл мен Кингстон арасындағы, Канада-АҚШ шекарасына жақын орналасқан дәліздің ең осал бөлігін айналып өту үшін салынды. 1837–1838 жылдардағы көтерілістерден кейін екі Канада бірігіп, Канада провинциясын құрды. Королева Виктория Оттаваны Канаданың астанасы ретінде дәл осы себепті таңдады – ол ішкі аймақта орналасқандықтан, шабуылға көбірек төзімді, бірақ қазір ол да дәліздің бір бөлігі саналады.
Конфедерациялық Канада
1950 жылдардың соңында Сент-Лоуренс теңіз жолының салынуы кейбір мұхиттық кемелерге дәліздің бүкіл ұзындығымен және одан әрі Жоғарғы Ұлы көлдерге дейін қатынауға мүмкіндік берді, бірақ бұл дәліздің Шығыс Онтарио аймағындағы бірнеше ауылдардың қирауына себеп болды.
Көлік
Коридорды бірге ұстап тұрған негізгі көлік артериялары – су жолдары, автомобиль жолдары, теміржол және әуе көлігі – барлығы біріне-бірі жақын және кейде бір-бірін кесіп өтеді. Бұл артериялардың тірегі – Онтарионың 401 тас жолы, ол Солтүстік Америкадағы ең қызыл жол, Виндзордан басталып Квебек автожолы 20 арқылы Монреаль мен Квебек қаласына дейін созылады.
Әуежайлар
Коридор бойындағы негізгі жолаушылар әуежайлары – Торонто Пирсон халықаралық әуежайы, Монреаль Пьер Эллиотт Трюдо халықаралық әуежайы, Оттава Макдональд-Картье халықаралық әуежайы, Квебек / Жан Лесаж халықаралық әуежайы, Гамильтон / Джон К. Мунро халықаралық әуежайы және CFB Трентон әскери әуе базасы. Жоспарланған рейстері бар басқа азаматтық әуежайлар: Виндзор әуежайы, Сарния (Крис Хэдфилд) әуежайы, Лондон халықаралық әуежайы, Ватерлоо аймақтық халықаралық әуежайы, Билли Бишоп Торонто қалалық әуежайы, Кингстон / Норман Роджерс әуежайы, Лейк Симко өңірлік әуежайы және Гатино-Оттава атқарушы әуежайы. Монреаль Мирабель халықаралық әуежайы – Монреаль маңындағы ірі кешен, ол негізінен жүк рейстері үшін пайдаланылады, сонымен қатар медициналық эвакуация және жалпы авиация рейстерін де қабылдайды. Коридор ішіндегі ең қызыл аймақ – Торонто-Оттава-Монреаль үшбұрышы. Торонто-Оттава-Монреаль үшбұрышы арасындағы әрбір жұмыс күні шамамен 108 рейс орындалады, бұл Канададағы ең көп трафикке ие әуе маршруты және әлем бойынша 15-ші орында. Air Canada әуе компаниясы Rapidair қызметі арқылы осы үш қалаға сағат сайын рейстер ұсынады, ал оның негізгі бәсекелесі WestJet ұқсас қызмет көрсетеді. Air Canada және Porter Airlines Билли Бишоп Торонто қалалық әуежайынан Оттава мен Монреальге рейстер орындайды, ал Air Canada Jazz көптеген шағын әуежайларды Торонто, Оттава және Монреальмен байланыстыратын шағын рейстер ұсынады. Жоспарланған рейстерден басқа, коридор бойындағы кейбір әуежайларда Air Transat және Sunwing сияқты танымал туристік бағыттарға жиі чартерлік рейстер де бар.
Темір жол
Канадалық Ұлттық теміржолы (CN) және Канадалық Тынық мұхиты Канзас-Сити (CPKC) Квебек қаласы – Виндзор дәлізі бойындағы кең жүк тасымалы теміржол желілеріне ие. Аймақ бойынша қалааралық жолаушылар теміржол қызметін Via Rail, көбінесе CN жүк желілерін пайдалана отырып, ұсынады. Via Rail-дің жарияланған сағаттарында жай ғана Дәліз деп аталатын Квебек қаласы – Виндзор дәлізі Via жүйесінің ең қарбалас бөлігі болып табылады және Канаданың қалааралық жолаушылар пойыздарының және жолаушылар ағынының көп бөлігін қамтиды. Via Rail-дің жалпы кірісінің шамамен 67%-ы Квебек қаласы – Виндзор дәлізінен түседі. 1978 жылы Via құрылғанға дейін CN және CP екеуі де дәліз бойынша қызметтерді жүргізді. Аймақтан тысқары басқа қалааралық пойыздар дәліз ішіндегі қалалардан басталып, сонда аяқталады, мысалы, Via's Canadian және Ocean. Amtrak Нью-Йорк қаласынан басталатын екі халықаралық қалааралық жолаушылар теміржол желісін ұсынады, біреуі Торонтода, екіншісі Монреальде аяқталады, бұл желілер дәліз бойындағы қалаларға, сондай-ақ Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі қалаларға қызмет көрсетеді. Квебек қаласы мен Виндзор арасында жоғары жылдамдықты теміржол қызметін ұйымдастыру бойынша әртүрлі ұсыныстар мен зерттеулер жасалды.
Жолдар
Коридордың Онтарио бөлігіндегі қалалардың көпшілігі бастапқыда 2-ші тас жолмен (жергілікті жерде көбінесе "Монреаль жолы", "Торонто жолы" немесе "Кингстон жолы" деп аталатын) біріктірілді. Бұл тас жол ескі ат шанағы жолдарының және олардан бұрынғы жолдар мен іздердің бағыттарын ұстанды. 2-ші тас жол әлі де Онтарионың көптеген қалалары мен қалаларының (оның айналасында салынған) басты көшесі болып табылады, бірақ тас жолдың үлкен бөліктері енді провинция емес, округтер мен муниципалитеттердің күтімінде. 1938 жылдан 1968 жылға дейін Онтарио провинциясы 401-ші тас жолын салды, бұл тас жол Хамильтон қаласынан өтетін емес, Китченер қаласының жанынан солтүстікке қарай жүреді, бірақ негізінен 2-ші тас жолдың бағытын ұстанады және көптеген қалалар мен қала орталықтарын айналып өтеді. 401 қазір Квебек шекарасына дейінгі дәліздің басты көлік артериясы болып табылады, онда ол 20-шы автокөлік жолына айналады және Квебек провинциясының бөлігі арқылы Квебек қаласына дейін шығысқа қарай жалғасады. 403-ші тас жол, оның екі шеті 401-ге қосылған, Вудсток пен Торонто арасындағы 2-ші тас жолдың бағытын ұстанады, соның ішінде Гамильтон арқылы өтеді және тағы бір маңызды көлік артериясы болып табылады. 416 және 417 тас жолдары Оттава қаласын 401 тас жолындағы Броквилл және 20-шы автокөлік жолындағы Монреаль қалаларымен байланыстырады.
Су жолдары
Ең көне көлік жолы – Сент-Лоуренс өзені мен Ұлы көлдер. Сент-Лоуренс су жолын құрайтын арналар мен шлюздердің тізбегі мұхиттық кемелер мен көлдегі жүк тасымалдаушы кемелерге осы дәліздің бүкіл ұзындығымен қатынауға мүмкіндік береді.