Финтона, Солтүстік Ирландиядағы Тайрон округіндегі ауыл. 2011 ж. халық саны 1164. «Ақ дала» мағынасындағы Fionntamhnach атауының тарихы мен этимологиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Fintona ( /fɪntənə/ ) – Солтүстік Ирландияның Тайрон графтығындағы ауыл және жер. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 1164 адамды құрады.
Fintona ('/f//ɪ//n//t//ə//n//ə///; ), is a village and townland in County Tyrone, Northern Ireland. Its population at the 2011 Census was 1,164.
Атауы мен этимологиясы
Финтона аймақтың ирланд тіліндегі атауынан – Fionntamhnach-тан фонетикалық тұрғыдан туындаған. Бұл көбінесе "ақ дала" деп аударылса да, "fionn" және "tamhnach" сөздерінің ағылшын тіліндегі әртүрлі мағыналарына байланысты басқа да түсіндірмелер кездеседі. "Fionn" сөзі ақ, жарқын, сары немесе ашық түсті сипаттау үшін қолданылса, "tamhnach" сөзі дала, кең жайлау, оазис, шөбіті мол таулы жер немесе тау егістігін білдіруі мүмкін. Бұрын аймақтың ағылшылша жазылуы әртүрлі болған, мысалы, "Findonagh" атауы 1937 жылға дейін Ирландия шіркеуінің құжаттарында қолданылған, ал "Fentonagh" және "Fintonagh" 19 ғасырда да қолданысқа ие болған. "Финтона" атауының қазіргі түрі алғаш рет 1774 жылы тіркелген.
Fintona is derived phonetically from the Irish name of the area, Fionntamhnach; this is often translated to mean "white field" however other meanings have been recorded due to various English translations for "fionn" and "tamhnach". "Fionn" may refer to a colour that is described as white, bright, blonde or fair coloured, while "tamhnach" may refer to a field, clearing, oasis, grassy upland or arable place in a mountain. In the past, the English spelling of the area has varied, with "Findonagh" in use as recently as 1937 in Church of Ireland documents, while "Fentonagh" and "Fintonagh" were also in use in the 19th century. The current spelling of Fintona has been recorded as first used in 1774.
Тарих
Жергілікті аймақта шамамен 4000 жылдан бері адам қоныстанғандығы белгілі; Финтона төңірегінде көптеген қорымдар, тік тұрған тастар, тас дөңгелектері және қабірлер кездеседі. Қазіргі ауыл 1431 жылы салынған Уи Неилл бекінісінен өркендеген және Тиронның ең ежелгі елді мекендерінің бірі. Ольстерді жайылтудан кейін, 1668 жылға қарай аймақтағы негізгі жер иелері Экклс отбасы болды. Олардың Қожалық үйі, қазіргі Финтона гольф клубы мен Экклсвилл паркі орналасқан Экклсвилл иелігінде 1703 жылы салынды. 19 ғасырда Ирландияның көптеген аймақтарында болғандай, теміржол желісінің кеңеюі ауылды елдің басқа бөліктерімен байланыстырды. Екі станса болды: Финтона (1853 жылдың 5 маусымында ашылған) және Финтона Джанкшн (1856 жылдың 1 мамырында ашылған). Бұл екі стансаны атпен жүретін трамвай байланыстырып, жолаушыларды ауылдан Лондондерри және Эннискиллен теміржолының аялдамасы болған Финтона Джанкшн стансасына жеткізді. Бұл теміржол өзі Ұлы Солтүстік теміржолының бір бөлігі еді. Екі станса да 1957 жылдың 1 қазанында жабылды.
The local area has been known to have had human activity for around 4000 years; there are many burial places, standing stones, stone circles and graves in the area around Fintona. The current village is developed from an Uí Néill fortress built in 1431 and is one of Tyrone's oldest settlements. Some time after the Plantation of Ulster, by 1668 the dominant landowners in the area was the Eccles Family and their Manor House, which was located in what is nowadays Fintona Golf Club and Ecclesville Park on the Ecclesville Demesne, was built in 1703. As in many other parts of Ireland during the 19th Century, the expansion of the railway network saw the village connected with the rest of the country. There were two stations, Fintona (open 5 June 1853) and Fintona Junction (open 1 May 1856). Connecting the two stations was a horse drawn tram which took passengers from the village to Fintona Junction railway station which was a stop on the Londonderry and Enniskillen Railway which itself was part of the Great Northern Railway. Both stations closed on 1 October 1957.
Ат трамвай
Мүмкін, Финтона тарихымен байланысты ең танымал оқиға – жолаушыларды Финтона теміржол станциясынан бір шақырым қашықтықтағы Финтона Junction станциясына дейін тартатын атпен жүретін трамвай (немесе жергілікті тұрғындардың арасында "ван"). Жылқының аты, жынысына қарамастан, әрқашан "Дик" болған. Бірінші және екінші класс жолаушылары ішінде саяхаттаса, үшінші класс жолаушылары сыртқы ауа райына ұшырап, жоғарғы жағында отырған. Трамвай 1957 жылдың 30 қыркүйегінде Омахтан Эннискилленге дейінгі теміржол желісі жабылғанда соңғы рейс жасады, соның салдарынан Финтонаның Ирландияның қалған бөлігімен теміржол байланысы үзілді. Қызметтен шыққан кезде, бұл Британ аралдарында атпен жүретін трамвайдың соңғы екінші мысалы болды, қазіргі таңда Дуглас жағажайында, Мэн аралында сақталған жалғыз қалған трамвай бар. Ал қазір "ван" Ульстер көлік мұражайында сақталуда. Ат трамвайының Финтонаға сіңірген қызметі мен ерекшелігі ауылға кіре берістегі ерекше жол белгілерінде көрінеді, онда трамвайдың жоғарғы жағында "Дик" атты жылқының суреті немесе силуэті, сондай-ақ жүргізуші, кондуктор және тағы бір жолаушы бейнеленген.
Possibly the most well known bit of history associated with Fintona was the horse drawn tram (or "van" to the locals) that took passengers from Fintona railway station to Fintona Junction station one mile away. The name of the horse was always "Dick" regardless of sex. First class and second class passengers travelled inside while third class travellers sat exposed to the elements on the top. The tram made its last trip on 30 September 1957 when the Omagh to Enniskillen line closed, and with it, Fintona's rail links to the rest of Ireland. When retired, it was the second last existing example of a horse drawn tram in public service in the British Isles, the only remaining one now being on Douglas promenade, Isle of Man. The "van" now lies at the Ulster Transport Museum. The legacy of the horse tram's service and identity to Fintona can be seen with the unique road signs welcoming you into the village, which includes an image or silhouette of the horsetram with "Dick" pulling the tram along with the driver, conductor and a third person on board on the top of the tram.
География
Финтона Донакавей азаматтық округінде, Ферманаг округімен шекаралас Тайрон округінің оңтүстік-батысында орналасқан. Округ екі тарихи барондыққа бөлінген: Финтонаның өзі және Донакавейдің көп бөлігі Клогер барондығының құрамына кірсе, округтың солтүстік бөлігі Омах-Ист барондығына қарасты болған. Ауыл бірнеше жұмсақ төбелердің үстінде жатыр, соның ішінде Мейн-стрит көшесі төбесінде орналасқан және сол төбенің етегінде аяқталады. Экклсвилл Демендеде көбінесе кездесетін шағын тегіс жерлер де бар. Жолмен өлшене келгенде, Тайрон округінің орталығы Омах солтүстікке қарай 8 миль (13 км), Эннискиллен оңтүстік-батысқа қарай 19 миль (31 км), ал Белфаст пен Дублин тиісінше шығысқа қарай 66 миль (106 км) және оңтүстік-шығысқа қарай 108 миль (174 км) қашықтықта жатыр. Оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 4 миль (6 км) жерде, Финтона мен Файвмилетаун ауылының арасында, жер Мёрли тауының шыңына дейін көтеріледі (жергілікті жерде "Файвмилтаун тауы" деп белгілі, кейде "Стрэниск Хилл" деп те атайды), оның биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. Осы шың мен айналасындағы жерлерде Lendrums Bridge (2000 жылы ашылған) және Hunters Hill (2008 жылы ашылған) екі жел электр станциясы орналасқан. Мёрли тауының солтүстік беткейінде бастау алатын "Квиггери Вода" деген шағын өзен Финтона арқылы ағып өтеді, оның үстінен Килн-стрит және Милл-стрит көшелерінде, сондай-ақ ауылдың сыртында Карнлеа қиылысы деген жерде көпірлер салынған. Бұл өзен Баллинахатти суымен бірігіп, Драмраг өзенін құрайды, ол өз кезегінде Омахтағы Камовен өзенімен қосылып, Струль өзенін жасайды.
Fintona lies in the civil parish of Donacavey, in the south west of County Tyrone bordering County Fermanagh. The parish was split between two historical baronies – Fintona itself along with the majority of Donacavey was part of the Clogher barony while a northern portion of the parish lay in the barony of Omagh East. The village lies across several gentle hills, including Main Street whose centre lies on a hill summit and its ends at the feet of the same hill. There are small pockets of flat ground, mostly at the Ecclesville Demesne. By road distance, Omagh, the county town of Tyrone, lies 8 mile (13 km) north, Enniskillen is 19 mile (31 km) south west, while Belfast and Dublin are 66 mile (106 km) east and 108 mile (174 km) south east respectively. Towards the south east about 4 mile (6 km) away, about half way between Fintona and the village of Fivemiletown, the land rises to the summit of Murley Mountain, (known better locally as "Fivemiletown Mountain", also occasionally known as "Stranisk Hill" after its local townland), which has a peak of above sea level. At this peak and the surrounding land are two close by wind farms, Lendrums Bridge (open 2000) and Hunters Hill (open 2008). A small river named the "Quiggery Water", whose source is located on the northern slopes of Murley Mountain, flows through Fintona with bridges crossing it at Kiln Street and Mill Street as well as just outside the village at a location known as the Carnlea crossroads. This river then joins with the Ballynahatty Water to form the Drumragh River, which in turn joins the Camowen River in Omagh to form the River Strule.
Климат
Атлантика жағалауынан 33 миль (53 км) қашықтықта орналасқан Финтонаның мұхиттық климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі: Cfb). Қыстары көбінесе салқыннан жұмсаққа дейін болады, әсіресе ауа райы тұрақтанғанда таңертең мұз пайда болуы жиі кездеседі. Жаздар көбінесе салқын және орташа болады, температура көбінесе 18-19 градус шамасында, маусымның ең жоғары температурасы сирек 24 градустан төмен түседі. Жаңбыр жыл бойы жиі жауады, ең жауынды айлар қазан мен қаңтар аралығында, ал ең құрғақ айлар сәуір мен мамыр айлары. Күздің соңында, қыста және көктемнің басында жауын көбінесе ұзаққа созылатын, жеңіл немесе орташа нөсерлер түрінде жауады, ал жаз айларында қысқа, күшті нөсерлер құрғақ немесе күннөлді күндермен кезектеседі. Сәуір, мамыр және қыркүйек айларында ауа райы тез өзгеретіндіктен, екі түрлі нөсер де болуы мүмкін, сондықтан "бір күні төрт маусым" деп айтуға болады. Желтоқсан мен наурыз айлары аралығында кейде қар мен қырау жауады, бірақ қазан мен мамыр айларында да жаууы мүмкін. Жылына бірнеше рет қар жиналады, бірақ көбінесе ол үш-төрт күнден артық жатпайды, кейде бірнеше сағатқа ғана тобықтап қалады.
Located 33 mile (53 km) from the Atlantic coastline, Fintona has an Oceanic climate (Köppen climate classification: Cfb). Winters are normally cool to mild with morning frosts being a common occurrence, especially with settled weather. Summers are usually cool to moderate with high temperatures normally around the upper teens, with the warmest temperatures of the season rarely peaking at less than 24 degrees Celsius. Rainfall is common throughout the year with the wettest months between October and January, and the driest months being April and May. Rainfall in the later autumn, winter and early spring tends to fall as prolonged light or moderate showers while heavier, shorter bursts mixed with dry or sunny spells are more common in the summer months; in between these periods during the months of April, May, & September both kinds of showers can happen as conditions change quickly, with "four seasons in a day" weather often occurring. Sleet and snow showers happen occasionally, usually falling between the months of December and March though it can fall any time between October and May. Snow accumulation usually happens several times each year, though it rarely lies for more than three of four days and sometimes only for a few hours.
Үкімет
Финтона Ферманаг және Омага аудандық кеңесінің жергілікті әкімшілік аймағында орналасқан. Солтүстік Ирландиядағы жергілікті басқарудың 2015 жылғы 1 сәуірдегі қайта ұйымдастырылуына дейін Финтона Омага аудандық кеңесінің құрамына кірген. Сайлаулар үшін Финтона Финтона сайлау округінде жатыр. Аудандық кеңес сайлаулары үшін бұл округ Батыс Тирон округтік сайлау аймағының бір бөлігін құрайды (оны сол аттас Ұлыбритания Парламентінің және Солтүстік Ирландия Ассамблеясының сайлау округтерімен шатастырмау керек), ол Бірыңғай ауыстырылатын дауыс жүйесі арқылы алты кеңесшіні сайлайды. Вестминстердегі (Лондон) Ұлыбритания Парламентіне және Белфаст (Stormont) қаласындағы Солтүстік Ирландия Ассамблеясына өтетін сайлауларда Финтона округі Батыс Тирон сайлау округіне кіреді.
Fintona lies in the Fermanagh and Omagh District Council local authority area. Prior to the reorganisation of local government in Northern Ireland on 1 April 2015, Fintona was part of Omagh District Council. For elections, Fintona lies in the Fintona ward. For district council elections the ward makes up part of the district electoral area of West Tyrone (not to be confused with the House of Commons and Northern Ireland Assembly constituencies of the same name) that elects six councillors via the Single Transferable Vote. For elections to both the House of Commons at Westminster, London and the Northern Ireland Assembly at Stormont, Belfast, the Fintona ward lies in the West Tyrone electoral constituency.
Экономика
Финтонада екі супермаркет, жалпы медициналық практика, ветеринарлық клиника, мейрамхана және оптикалық дүкен сияқты бірнеше шағын бизнес орналасқан, сонымен қатар кішкентай дүкендер, кафелер мен пабтар да бар. Дегенмен, жұмыс істейтін тұрғындардың көп бөлігі Финтонадан тыс жерлерде жұмыс істейді, көбінесе Омах және Эннискиллен қалаларында.
Fintona is home to a number of small businesses that include two supermarkets, a GP clinic, a veterinary surgery, a restaurant and an optician among other smaller shops, cafes and pubs. A substantial amount of working residents however are employed at locations outside of Fintona, with Omagh and Enniskillen being common.
Ауыл шаруашылығы
Фермерлік шаруашылық Финтона экономикасында маңызды рөл атқарады. Оның көп бөлігі мал өсіруге, әсіресе ет және сүт өндірісіне қатысты, ал кейбір қойлар жоғары жерлерде бағылады. Аймақта шошқа және тауық шаруашылықтары да бар. Жері мен климаты егіншілікке қолайлы емес, бірақ бұрын мал азығының құрамындағы ақуызды арттыру үшін жүгері егілген. Мёрли тауының шаңырағына жақын жоғары жатқан жерлерде торфты батпақтар да кездеседі.
Farming plays a key role in the economy of Fintona. Much of this is cattle based involved meat and milk production, with some sheep rearing particularly on higher ground. There are also some pig and chicken farms in the area. The land and climate does not lend itself to arable farming, but in the past some maize was grown, being produced to boost the protein of cattle feed. On higher ground near the summit of Murley Mountain, there are also peat bogs.
Финтон кітапханасы
Финтаның жеке кітапханасы бар, ол бастапқыда 1980 жылдардың басында Эклсвилл паркінде орналасқан модульдік ғимаратта ашылған, ал 1991 жылы Мейн-стриттегі қазіргі орнына көшірілген. 2011 жылдың басында кітапхана Libraries NI тарапынан жабылуға ұсынылған он кітапхананың бірі болды, олар кітапхананың Солтүстік Ирландиядағы ең аз қолданылатын кітапханалардың бірі екенін және ғимараттың шатырына күрделі жөндеу қажет екенін мәлімдеді. Сол жылдың 3 наурызында Финтона гольф клубында өткен халыққа есеп беру жиналысында кітапхананы сақтап қалуға шақырумен жергілікті тұрғындар көптеп қатысты, сондай-ақ Солтүстік Ирландия Ассамблеясының Мәдениет, өнер және демалыс комитетіне де үндеулер жіберілді. 2011 жылдың 20 қазанында Libraries NI Финта филиалының кітапханасы ашық күйінде қалатынын, сондай-ақ қазіргі ғимаратты жақсартуға немесе уақтылы түрде басқа орын табуға тырысатынын хабарлады. 2013 жылдың шілдесінде кітапхана ғимараты толықтай қайта жаңартылатындығы расталды.
Fintona has its own branch library that was originally opened in the early 1980s in a prefabricated building in Ecclesville Park before moving to its current location on Main Street in 1991. In early 2011 the library was one of ten marked down by Libraries NI for closure, who claimed that the library was one of the least used in Northern Ireland and that the roof of the building required repair at a significant cost. A public consultation meeting in Fintona Golf Club on 3 March that year saw a strong local turn out calling for the retention of the library, while representations were also made to the Committee for Culture, Arts and Leisure of the Northern Ireland Assembly. On 20 October 2011, Libraries NI announced that the Fintona branch library would remain open while efforts were made to either improve its current premises or find an alternative location in due course. It was confirmed in July 2013 that the library building would receive a full refurbishment.
Көлік
Финтона бүгін Омағқа B122 жолы арқылы байланысты, бұл жол Омағтан шамамен 3 км қашықтықтағы A5 Омағ-Баллигаули тас жолына қосылады. Финтонаны басқа елді мекендермен байланыстыратын тағы бірнеше жол бар: B80 Темпо арқылы Эннискилленге, B46 Дроморға, B122 Файвмилетаунға, B46 Сескиноре мен Берахқа, B168 Клогхерге, сондай-ақ Деррибард және Гринмаунт жолдары A5 Омағ-Баллигаули тас жолына қосылып, Белфаст және Дублинге қарай жалғасады.
Fintona today is linked to Omagh though the B122 that connects to the A5 Omagh to Ballygawley road about 2 mile (3 km) outside Omagh. Other roads linking Fintona to elsewhere include the B80 to Enniskillen (via Tempo), the B46 to Dromore, the B122 to Fivemiletown, the B46 to Seskinore and Beragh, the B168 to Clogher and the Derrybard & Greenmount roads that connect to the A5 Omagh to Ballygawley road on to towards Belfast and Dublin.
Қоғамдық көлік
Бірден-бір қоғамдық көлік – Translink компаниясы ұсынатын Ulsterbus автобустық қызметі, ол Финтонаны Омағқа байланыстырады (No. 87 бағыты). Апта ішінде жеті рейс, сенбі күндері бес рейс жұмыс істейді. Жексенбі күндері қызмет көрсетілмейді. Финтона бұрын Лондондерри және Эннискиллен темір жолының атпен жүргізілетін тармағы арқылы Финтона және Финтона түйіспе станцияларымен теміржол желісіне қосылған болатын, бұл туралы жоғарыдағы тарих бөлімінде айтылған. Бұл станциялар 1850 жылдары ашылды, бірақ 1957 жылдың қазанында жабылды.
The only public transport available is an Ulsterbus bus service provided by Translink that connects Fintona to Omagh (Service No. 87). Seven services run on weekdays and five on Saturdays. There is no service on Sundays. Fintona had been connected to the railway network via Fintona and Fintona Junction stations on the Londonderry and Enniskillen Railway's horse drawn spur line as mentioned in the history section above. These stations opened in the 1850s, but were closed in October 1957.
Спорт және демалыс
Финтонда түрлі салалардағы шараларды ұйымдастыратын көптеген спорт клубтары мен жақсы жабдықталған орындары бар. Жергілікті клубтардың ішінде Финтона велоспор клубы, Финтона бадминтон клубы және екі боулинг клубы бар. Көптеген пабтардың болуының арқасында дартс, бильярд және снукер да кең таралған.
There are numerous sports clubs and facilities in Fintona which cater for a range of activities. Local clubs include Fintona Cycling Club, Fintona Badminton Club and two bowling clubs. Partly thanks to the numerous public houses in Fintona, darts, pool and snooker also prove popular.
Финтона гольф клубы
Fintona Golf Club 1904 жылы C. W. L. Brown Lecky құрған және Экклсвилл Деменсесінің бір бөлігінде орналасқан. Бұл тоғыз тесікті гольф алаңы, екі тестік мүмкіндігі бар, бұл ойыншыларға екінші ойын кезінде басқаша қиындық тудырады. Ронан Раффэрти «Ронан Раффэртидің ұлы гольф саяхаттары» телебағдарламасында оны Солтүстік Ирландиядағы ең жақсы тоғыз тесікті гольф алаңы деп атады. Алаңда клуб үйі, бар, банкет залы және тамақтандыру қызметтері бар. 2021 жылдың қыркүйегінде клуб Белфастағы Шандон Паркте өткен Бүкіл Ирландия AIG әйелдердің сын-қабылы кубогында финалда Горт клубын жеңіп, жеңіске жетті.
Fintona Golf Club was founded in 1904 by C. W. L. Brown Lecky and is located on part of the Ecclesville Demense. It is a nine hole course which have twin tees allowing players a different challenge on their second time round. Ronan Rafferty rated it the best nine hole course in Northern Ireland in a feature on the TV programme 'Ronan Rafferty's Great Golf Journeys'. The course includes a club house and a bar with a function room and catering facilities. In September 2021 the club won the All Ireland AIG Women's Challenge Cup at Shandon Park in Belfast after defeating Gort in the Final.
Финтона Пирс ГАА клубы
Финтана Пирсес ГАА клубы 1916 жылдың соңында құрылды және бір жыл өткен соң алғашқы рет бәсекелестік гэль футбол ойындарын өткізді. Ол кезде Финтонда Давитттер деген GAA клубы бар еді, ол 1907 жылы құрылған және 1914 жылы Тайронның аға футбол чемпионатын жеңіп алған. Алайда, Пирсес клубы құрылғаннан кейін көп ұзамай Давитттер таратылды. Пирсес клубының өзі 1938 жылы Тайронның аға футбол чемпионатын жеңіп алды. Қазіргі клуб қаланың сыртындағы Тэттимоилл жолындағы Тонагбайн ауылында орналасқан, Сент-Лоуренс паркі деп аталатын жеке алаңында орналасқан. Бұл парк 1990 жылдардың басынан бері масштабты жаңартудан өтті. Бүгінгі таңда онда екі толық өлшемдегі алаң (біреуі жарықтандырумен), кішкентай жаттығу алаңы, төрт ауыстыру бөлмесі және екі трибуна (біреуі шатыры бар) бар. Гэль футбол командалары ересектер және жасөсперімдер деңгейінде, ал хоккей командалары жасөсперімдер деңгейінде өнер көрсетеді. Сол аттас әйелдердің гэль футбол клубы да ересектер мен жасөсперімдер деңгейіндегі командаларды алаңға шығарады және өз ойындарын сол алаңда өткізеді. 2023 жылы аға ерлердің гэль футбол командасы Хили Паркінде, Омагтағы финалда Драмрагты 1-10 (13 ұпай) - 0-12 (12 ұпай) есебімен жеңіп, Тайронның жастар футбол чемпионатында жеңіске жетті.
Fintona Pearses GAA club was founded in late 1916 and first played competitive Gaelic football games a year later. There was already a GAA club in Fintona at the time, the Davitts, which was founded in 1907 and won the Tyrone Senior Football Championship in 1914 but the Davitts folded not long after the Pearses club started, whom themselves went on to win a Tyrone SFC title in 1938. The current club is based at its own grounds just outside the town on the Tattymoyle Road in the townland of Tonnaghbane, named St. Lawrence's Park which has undergone substantial redevelopment since the early 1990s which today includes two full size pitches (one with floodlights), a smaller training pitch, a clubhouse with four changing rooms and two stands (one roofed). Gaelic Football teams are fielded at adult & underage levels along with hurling teams at underage levels. A Ladies Gaelic Football club of the same name, fielding teams at adult and underage levels, also play their games at the same ground. In 2023, the Senior Men's Gaelic Football team won the Tyrone Junior Football Championship after defeating Drumragh in the final in Healy Park, Omagh by 1 10 (13 pts) to 0 12 (12 pts) after extra time.
Финтон Свифтс футбол клубы
Fintona Swifts – 1990 жылдардың басында құрылған және Ферманаг және Батыс Футбол қауымдастығына (ФА) мүше жас футбол клубы. 2010/11 маусымға дейін команданың ауылда өз алаңы болмады және «үй» ойындарын көбінесе Омага қаласында өткізуге мәжбүр болды. Ұзақ жылдар бойы талқылаулар мен кешігулерден кейін клуб Финтонада тұрақты алаңға ие болды, ал 2010 жылдың тамызында Ecclesville Demense алаңы ашылды. 2015 жылдың тамызында клуб Ферманаг және Батыс Футбол лигасынан шығып, таратылды, себебі жеткіліксіз ойыншы саны болды. Бір жыл өткен соң клуб қайта құрылды және алғашқы маусымда Ферманаг және Батыс 3-дивизионында жеңіске жетті. 2019/20 маусымының басында екінші құрама қайтадан енгізілді. 2023/24 маусымында негізгі құрама Ферманаг және Батыс Футбол лигасының 2-дивизионында, ал екінші құрама сәйкес 3-дивизионда ойнайды, сондай-ақ Ферманаг және Батыс ФА Мулхерн және Рехилл кубогы мен IFA Жасөспірімдер кубогына қатысады.
Fintona Swifts are a Junior Football Club that was originally founded in the early 1990s and affiliated to the Fermanagh & Western FA. Up until the 2010/11 season the team did not have a home ground in the village and was forced to play their 'home' games elsewhere, normally in Omagh. After years of discussions and stalling, the club finally had a permanent home in Fintona with a pitch based at the Ecclesville Demense opened in August 2010. In August 2015, the club was disbanded after withdrawing from the Fermanagh & Western Football League, a lack of player numbers cited as the reason for folding. A year later, the club was reformed and in its first season back won the Fermanagh & Western Division 3 League. A reserve team was reintroduced at the start of the 2019/20 season. For the 2023/24 season the first team will play in Division 2 of the Fermanagh and Western Football League while the reserve team will play in the corresponding Reserve Division 3 as well as entering the Fermanagh and Western FA Mulhern & Rehill cup competitions, and the IFA Junior Cup.
Экклсвилл орталығы
1995 жылы ашылған Экклсвилл Деменсе аумағында орналасқан Экклсвилл орталығы Ұлыбритания мен Ирландиядағы бірегей кешен, ол ат спортымен қатар қоғамдық демалыс орталығы болып табылады. Бұл нысан ат спортымен айналысатындар мен жарысқа қатысатындардың ғана емес, сонымен қатар басқа да спорттық іс-шаралар, әсіресе жабық алаңдағылар үшін де танымал. Орталықтың ат спорты бөліміне жабық арена (төрешілер кабинеті және көрермендерге арналған орындықтармен бірге), ашық жарық аренасы, ашық саябақ және Экклсвилл Деменсе орман кіреді. Орталықтың демалыс бөлімінде кіші зал, спорт залы, киім ауыстыратын бөлмелер, фитнес-зал және барлық жағдайға төтеп бере алатын теннис корттары бар. Орталық жергілікті және аймақтық спорт жарыстарына – боулинг, бадминтон және жабық футболға танымал орын. Қоғамдық деңгейде орталықта "Fintona Cross Community Youth Club" жастар клубы мен жергілікті "Sure Start" орталығы орналасқан. Сондай-ақ, орталықта тамақтану қызметімен және үрмелі қалыптармен балалар мерекелерін өткізуге болады. 2000 жылдардың басынан бері орталықта ауыл шаруашылығы техникасы, спорттық және модификацияланған автомобильдер, көлік құралдары, үй және бақша, музыка концерттері сияқты бірнеше арнайы іс-шаралар мен көрмелер өткізілді, олар жергілікті және одан тыс жерлерде де танымал болды. Солтүстік Ирландияның ұлттық Шароле түлігінің көрмесі соңғы жылдары орталықта жыл сайынғы тұрақты шара болып табылады, сондай-ақ Омах және аудандық иттер клубының иттер көрмесі де осы орталықта өтеді.
Based within the grounds of the Ecclesville Demense, opened in 1995 the Ecclesville Centre is unique in the UK and Ireland in being a combined equestrian and community/leisure complex. The facility has proven popular not only among show jumpers and horse riders, but also for other sporting activities especially those based indoors. The equestrian end of the centre includes stables, an indoor arena with judges box and seated stand, and an outdoor facility that includes an outdoor floodlight arena, open parkland and the forest of the Ecclesville Demense. The leisure part of the centre includes a minor hall, a sports hall, changing rooms and a fitness suite with outdoor all weather tennis courts also available. The centre is a popular venue for local and regional sports competitions including bowls, badminton and indoor football. At a community level the centre is the home of Fintona Cross Community Youth Club and also a local Sure Start centre. The centre is also capable of holding children's parties with catering facilities & an inflatable bouncy castle. The centre has also been the venue for several special events and exhibitions since the early 2000s which have proven popular locally and beyond including farm machinery, sport & modified cars, transport, home & garden, and music concerts. The Northern Ireland National Charolais Show has in recent years been an annual fixture at the centre as has the Omagh and District Canine Club Dog Show.
Саябақтар
Финтондағы негізгі қоғамдық саябақ Экклсвилл демеснесінде орналасқан, ол Экклсвилл паркі деп аталады. Парктің өзінде балаларға арналған ойын алаңы, Экклсвилл орталығымен бірге қолданылатын футбол және баскетбол алаңы, сондай-ақ жаяу серуендеу жолдары, көл және орман бар. 2014 жылы ойын алаңы кеңейтіліп, ашық ауадағы жаттығу залы салынды. Ашфилд бақшасында да балалар ойын алаңы бар. Милл-стрит және Денамона-корттағы бұрынғы ойын алаңдары 2023 жылы "Жасыл кеңістіктерге" айналдырылды.
The main public park in Fintona is at the Ecclesville Demesne, known as Ecclesville Park. The park itself has a play area for children and all weather football & basketball area used alongside the Ecclesville Centre, alongside walking routes, pond and forest. In 2014 additional work was done which extended the play area and also added an outdoor gym. There is also a children's play area at Ashfield Gardens. Previous play areas in Mill Street and Denamona Court were converted to "Green Spaces" in 2023.
Католик
Финтона Католиктік Донакавей приходында орналасқан, ол Католиктік Клогер діоцезінің бір бөлігі. Приходқа қызмет ететін жалғыз шіркеу – Сент-Лоуренс шіркеуі, ол ауылдың сыртында, Лисдерган жолының жанында орналасқан. Шіркеудің жанында "Сент-Петр және Сент-Пол" және "Сент-Лоуренс" деп аталатын екі зират бар, сондай-ақ ауылдың Бас көшесінде Сент-Патрик шіркеу залы орналасқан.
Fintona lies in the Catholic parish of Donacavey, which is a part of the Catholic Diocese of Clogher. There is a single church serving the parish called St. Lawrence's, which is located outside the village next to Lisdergan Road. The church also has two nearby graveyards named "St. Peter's and St. Paul's" and "St. Lawrence's", as well as a church hall called St. Patrick's that is located on Main Street in the village.
Мәсіхшілер арасындағы бауырластық
Христиан бауырластығы тобы Финтона Евангелие залында орналасқан, ол ауылдың шетінде, Лаухмук жолында орналасқан.
A Christian Brethren group is based at Fintona Gospel Hall, located on the edge of the village on the Loughmuck Road.
Ирландия шіркеуі
Финтона Донакавей қауымында орналасқан, ал ол Ирландия шіркеуінің Клогер епархиясының бір бөлігі. Қауым шіркеуі Экклсвилл жолының жанында орналасқан, ал шіркеу залы сол жолдың қарсы бетінде жатыр. Донакавей шіркеу қауымы Донакавей азаматтық қауымының тек бір бөлігін қамтиды; азаматтық қауымның оңтүстік-батыс бұрышына Барр жеке қауымы қызмет етеді, ол өз шіркеуіне ие. Дегенмен, екі қауымға да "Донакавей және Барр" деп аталатын бір ректор басшылық етеді.
Fintona lies in the parish of Donacavey, which is a part of the Church of Ireland Diocese of Clogher. The parish church is located next to the Ecclesville Road with a church hall lying across the same road, opposite the church. The church parish of Donacavey contains only part of the civil parish of Donacavey; the south western corner of the civil parish is served by a separate parish of Barr that has its own parish church. However, both parishes are covered by the same rector whom serves "Donacavey and Barr".
Методист
Финтона методистік шіркеуі Крейгавон жолында, Финтона пресвитериан шіркеуінің жанында орналасқан. Ол Ирландия методист шіркеуінің Солтүстік-Батыс аймағындағы Омах және Финтона аймақтарының құрамына кіреді.
Fintona Methodist Church lies on the Craigavon Road, next to the Fintona Presbyterian Church. It is part of the Omagh and Fintona circuit in the North Western district of the Methodist Church in Ireland.
Методист (Тәуелсіз)
Fintona Independent Methodist Church Kiln Street-те орналасқан және Омагағындағы ана шіркеуінің миссионерлік бөлімшесі болып табылады. Ол Солтүстік Ирландиядағы Тәуелсіз Методистік Шіркеулер қауымдастығының құрамына кіреді.
Fintona Independent Methodist Church is located on Kiln Street and is an outreach ministry from its parent church in Omagh. It is part of the Fellowship of Independent Methodist Churches based in Northern Ireland.
Пресвитериандық
Финтона пресвитериан шіркеуі Крейгавон жолында, Финтона методист шіркеуінің қасында орналасқан. Шіркеу ғимаратының артында шіркеу залы бар. Ол Ирландия Пресвитериан шіркеуінің Омах пресвитериясының құрамына кіреді.
Fintona Presbyterian Church lies on the Craigavon Road next to the Fintona Methodist Church. A church hall lies behind the church building. It is part of the Omagh Presbytery in the Presbyterian Church in Ireland.
БАҚ және байланыс
1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында ай сайынғы жергілікті жаңалықтар журналы, Village Voice, қазір құрылысы тоқтатылған Fintona Development Association ұйымында жарық көрді. Журнал Финтона, Сескиноре және Эскрадағы жаңалықтарды, мақалаларды және шараларды қамтыды. 2021 жылдың қазан айына дейін Финтондағы жергілікті оқиғалар көбінесе Омаг қаласындағы газеттерде – Tyrone Constitution, Tyrone Herald және Ulster Herald-та жарияланды. Татимоилл жолындағы Supervalu супермаркетінің ішінде пошта бөлімшесі орналасқан, онда күнделікті (сенбі күндерін қоса алғанда) ақша жиналады. Жергілікті пошталық индекстер әдетте BT78 2xx нысанында болады. Openreach телефон станциясы ауылдың сыртында, Кастелтаун жолында орналасқан және Финтона, Сескиноре, сондай-ақ Эскра мен Таттиреаның көп бөлігін қамтиды. STD коды Солтүстік Ирландияның қалған бөлігімен бірдей – 028, ал BT компаниясы берген жергілікті нөмірлер 8284xxxx форматында. ADSL кеңжолақты қолдау 2004 жылдың қыркүйегінде, ал алғашқы Fibre to the Cabinet кеңжолақты қызметі 2010 жылдың 30 желтоқсанында іске қосылды. Кейбір үйлерде FTTP (Fibre to the Premises) желісі де бар. Fibrus компаниясына тиесілі Fibrus желісі де Финтонда бар, ол 2021 жылдың тамызында пайдалануға берілді. Brougher Mountain және Strabane хабар тарату станцияларынан жердегі теледидар және FM және DAB радиосын қабылдауға болады, ал Финтондағы көптеген адамдар Ирландия Республикасынан да ұқсас теледидар және радио қызметтерін қабылдай алады. Спутниктік теледидар да танымал, көбінесе Freesat немесе Sky төлемдік қызметтері арқылы. Ауылда кабельдік операторлар жоқ.
In the late 1980s and early 1990s a monthly local news magazine, the Village Voice, was published by the now defunct Fintona Development Association. The magazine covered news, features and activities in Fintona, Seskinore and Eskra. As of October 2021, local events in Fintona are often covered by Omagh based newspapers, the Tyrone Constitution, the Tyrone Herald and the Ulster Herald. A Post Office branch is located inside Supervalu supermarket on the Tattymoyle Road with daily collections (inc. Saturdays). Local postcodes are normally in the form of BT78 2xx. An Openreach telephone exchange lies just outside the village on the Castletown Road, serving Fintona as well as Seskinore and much of Eskra and Tattyreagh. The STD code is 028 in common with the rest of Northern Ireland, with local numbers assigned by BT being in the format 8284xxxx. The exchange was enabled for ADSL broadband in September 2004 while the first Fibre to the Cabinet broadband services went live on 30 December 2010. Openreach Fibre to the Premises (FTTP) connections are also available at some premises. A Fibre to the Premises network operated by Fibrus also exists in Fintona, having come into service in August 2021. Terrestrial Television along with FM & DAB radio can be received from the Brougher Mountain and Strabane transmitting stations, while similar TV & radio services from the Republic of Ireland can also be received by most people in Fintona. Satellite television is also popular, usually through either Freesat or the Sky subscription service. There are no cable operators in the village.
Демография
Финтона Солтүстік Ирландия Статистика және зерттеу агенттігі (NISRA) бойынша 1000 мен 2250 адамға дейін халқы бар ауыл ретінде жіктеледі.
Fintona is classified as a village by the NI Statistics and Research Agency (NISRA) (i. e., with population between 1,000 and 2,250 people).
2011 жылғы халық санағы
2011 жылғы 27 наурыздағы санақ күні Финтонда 1,164 адам тұрды, бұл Солтүстік Ирландияның жалпы санының 0,06% құрады. Олардың арасында:
On Census day (27 March 2011) there were 1,164 people living in Fintona, accounting for 0.06% of the Northern Ireland total. Of these:
17,10% 16 жасқа дейінгілер, ал 16,41% 65 және одан асып кеткендер. Халықтың орташа (медианалық) жасы 40 жас болды. Тұрақты түрде тұратын халықтың 52,32% әйелдер, ал 47,68% ерлерді құрады. 72,16% католик дінін ұстанады немесе осы дінде тәрбиеленген, ал 26,55% «протестант және басқа да христиандық (христиандықпен байланыстыларын қоса)» дінге жатады немесе осы дінде тәрбиеленген. 35,22% өзін ирландтық деп санайды, 33,42% солтүстік ирландтық, ал 31,62% британдық деп санайды (респонденттер бірнеше ұлттық жеке басын көрсетуге құқылы болды). 15,56% ирланд тілін біраз деңгейде біледі, ал 3,15% ольстер-шотланд тілін біледі. 4,05% үшін ағылшын тілі туған тілі емес (3 жастан асқандар ескерілді). 16 мен 74 жас аралығындағы халықтың 8,07% жұмыссыз.
17.10% were aged under 16 years and 16.41% were aged 65 and over. 40 years was the average (median) age of the population. 52.32% of the usually resident population were female and 47.68% were male. 72.16% belong to or were brought up in the Catholic Christian faith and 26.55% belong to or were brought up in a 'Protestant and other Christian (including Christian related)' denominations. 35.22% indicated that they had an Irish national identity, 33.42% had a Northern Irish national identity and 31.62% had a British national identity (respondents could indicate more than one national identity). 15.56% had some knowledge of Irish and 3.15% had some knowledge of Ulster Scots. 4.05% did not have English as their first language (considering the populations aged 3 years old and over). 8.07% of the population aged 16 to 74 years old were unemployed.
2001 жылғы халық санағы
2001 жылы 29 сәуірде Финтонда 1359 адам тұрды. Олардың ішінде:
On Census day (29 April 2001) there were 1,359 people living in Fintona. Of these:
24,95% -ы 16 жасқа дейін, ал 13,02% -ы 65 жастан асқан. Халықтың орташа жасы 34 жас құрады. Тұрақты түрде тұратын халықтың 51,66% -ы әйелдер, ал 48,34% -ы ерлер. 72,26% католик христиан дінін ұстанады немесе сонда тәрбиеленген, ал 27,08% - "протестант және басқа христиандық (христиандықпен байланыстыларын қоса) " дінге жатады немесе сонда тәрбиеленген. 11,73% ирланд тілін біліп отыр. 16 мен 74 жас аралығындағы халықтың 5,94% жұмыссыз болды.
24.95% were aged under 16 years and 13.02% were aged 65 and over. 34 years was the average (median) age of the population. 51.66% of the usually resident population were female and 48.34% were male. 72.26% belong to or were brought up in the Catholic Christian faith and 27.08% belong to or were brought up in a 'Protestant and other Christian (including Christian related)' denominations. 11.73% had some knowledge of Irish. 5.94% of the population aged 16 to 74 years old were unemployed.
Финтон қалашығы
Финтона Донакавей азаматтық округіндегі ең кіші ауылдық жер. 1841-1891 жылдар аралығындағы халық санағы деректерінде осы ауылдық жер үшін халық саны немесе үйлердің саны тіркелмеген, оның орнына "Финтона қаласы" үшін мұндай көрсеткіштер жарияланған. 1891 жылғы санақ деректерінде былай делінген: "Финтона қаласы Кастлтаун, Эденасоп Вест, Финтона және Лиски ауылдық жерлерінде орналасқан; оның шамамен ауданы 44 акрды құрайды".
At , Fintona is the smallest townland in the civil parish of Donacavey. Census records from the period of 1841 to 1891 do not list population or house numbers for the townland, instead publishing such figures for "Fintona Town". The 1891 census records state "The town of Fintona stands on the townlands of Castletown, Edenasop West, Fintona and Lisky; its estimated area is 44 acres".