Кіріспе

Шотланд философы және психологы Кеннет Джеймс Уильям Крейк (/k//r//eɪ//k/; 1914 – 1945) – шотланд философы және психологы.

Өмір

Ол 1914 жылғы 29 наурызда Эдинбургте, адвокат Джеймс Крейктің ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы Эдинбургтің Екінші жаңа қаласындағы 13 Аберкромби-плейс мекенжайында (бұрын Уильям Троттердің үйі болған) тұрды. Ол Эдинбург академиясында білім алып, содан кейін Эдинбург университетінде философияны оқыды. 1940 жылы Кембридж университетінен докторлық диссертациясын қорғады. Одан кейін 1941 жылы Кембридждегі Сент-Джонс колледжінде стипендия алды, онда Магдален Доротеа Вернонмен бірге жұмыс істеді және 1941 және 1943 жылдары онымен бірлесіп қараңғыға бейімделу туралы мақалалар жариялады. 1944 жылы Медициналық зерттеулер кеңесінің Кембридждегі қолданбалы психология бөлімінің алғашқы директоры болып тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Азаматтық қорғаныстың өрт сөндіру жасақтарында қызмет етті. Гордон Батлер Айлспен бірге RAF үшін ұшу симуляторларын жетілдірді және ұшқыштардың шаршау деңгейінің әсеріне қатысты маңызды зерттеулер жүргізді. 1945 жылғы 7 мамырда Кембридждегі Кингс-парадта велосипедіне көлік соғылып, 31 жасында қайтыс болды. Ол ертесіне, Жеңіс күні ауруханада көз жұмды. Ол Дин зиратының солтүстік бөлігіне жерленген. Оның ата-анасы Мари Сильвия Крейк және Джеймс Крейк кейіннен оның қабіріне қойылды. Кеннет Крейк клубы (сенсорлық ғылым мен нейробиология салаларындағы пәнаралық семинарлар сериясы) және Кембридждегі Крейк Маршалл ғимараты Крейктің құрметіне аталды. Оның есімін сақтап, 1945 жылы Сент-Джонс колледжінің басқаруымен Кеннет Крейк зерттеу сыйлығы тағайындалды.

Шығармалары

1943 жылы ол "Түсіндірудің табиғаты" атты еңбегін жазды. Осы кітапта ол әңгімелік модельдер тұжырымдамасының негізін алғаш рет қалады, яғни адам санасы шындықтың модельдерін құрып, оларды болашақтағы ұқсас оқиғаларды болжау үшін пайдаланады. Ол қазіргі заманғы когнитивтік ғылымның негізін қалаушыларының бірі ретінде танылған. 1947 және 1948 жылдары оның "Басқару жүйелеріндегі адам операторларының теориясы" атты екі бөлімнен тұратын мақаласы "Британдық психология журналында" жарық көрді. Стивен Л. Шервуд редакциялаған Крейктің жазбаларының антологиясы 1966 жылы "Психологияның табиғаты: Кеннет Дж. В. Крейктің мақалалары, эсселері және басқа жазбаларының таңдамасы" деген атпен жарияланды.