Кіріспе

Американдық тауға өрмелеуші Томи Колдуэлл (1978 жылдың 11 тамызында туған) – спорттық тауға өрмелеу, дәстүрлі тауға өрмелеу және үлкен қабырғаға өрмелеу бойынша рекордтарды орнатқан американдық тауға өрмелеуші. Колдуэлл Йосемити ұлттық паркіндегі Эль-Капитанға бірнеше маңызды бағыттар бойынша алғашқы болып еркін өрмелеуді жасады және ол осы спорт тарихындағы маңызды тұлға. Томми жыл сайын Йосемити ұлттық паркіне саяхаттап, онда паркке және тауға өрмелеуге деген махаббаты қалыптасты.

Қырғызстан мен Өзбекстанда тұтқынға алынды

2000 жылдың тамызында Қырғызстанда Калдвелл және оның үш серігі – Бет Родден, Джон Дики және Джейсон "Сингер" Смит көтерілісшілер тарапынан алты күнге тұтқынға алынды. Калдвелл ұрлаушылардың бірін тік жардан құлатты, содан кейін үкімет әскерлеріне қашып құтылды. Бірнеше аптадан соң ол адамның құлаудан аман қалғанын білді. Олардың басынан өткен оқиға туралы Грег Чайлд "Шекарадан тыс: Орталық Азия тауларында төрт американдық альпинистінің ұрлануы мен қашуының шын оқиғасы" атты кітап жазды. Келесі жылы "Outside" журналында "Шекараға оралу" атты мақала жарияланды. Калдвелл "Тұтқынға алыну және саусақты жоғалту оны қалай жақсырақ альпинист етті" тақырыбында бейне лекция оқыды. Қырғызстан оқиғасы 2017 жылғы "Таңғы қабырға" фильміне енгізілді.

Бір саусағының жоғалуы

2001 жылы Колдуэлл үстел арасымен сол бармағының көп бөлігін қатен кесіп алды. Дәрігерлер үзілген бөлігін қайта тіркеуге қол жеткізді, бірақ Колдуэлл пайдасыз бармақты қаламайтындықтан, оның толыққанды жазылмайтынын және ешқашан қайта шағылысу үшін қолдана алмайтынын дәрігерлер айтқаннан кейін, зақымдалған бөлігі кейіннен толығымен алынып тасталды. Үш операциядан және екі қан құюдан кейін дәрігер Колдуэллге: "Өміріңмен не айналысатыныңды ойлаудың уақыты келді" деді. Ешқашан қайта шағылыса алмау және өте жақсы көретін нәрсесінен айырылу қорқынышына қарсы тұру Колдуэлл үшін ең үлкен күшке айналды.

Ерекше шыңдар

Ол АҚШ-тың ең қиын спорттық бағыттарының бірінші болып шықты, соның ішінде 2003 жылы Колорадодағы Flex Luthor, ол 18 жыл бойы ешкім қайталаған жоқ. 2021 жылдың қазан айында Мэтти Хонг оны алғаш рет қайта өтті, ол 5.15b (9b) деңгейін ұсынды, бірақ 2022 жылы Джонатан Сигристо оны қайта бағалады. 2004 жылдың мамыр айында ол Dihedral Wall-ға алғашқы еркін өрлеуді (FFA) аяқтады. 2005 жылы ол Бет Родденмен бірге The Nose бағытына үшінші және төртінші еркін өрлеуді жасады. Екі күннен кейін, 16 қазанда Колдуэлл 12 сағаттан кем уақытта The Nose-қа көтерілді. Бірнеше күннен кейін Колдуэлл 11 сағатта The Nose-қа шықты, шығыс тіреуіне түсіп, содан кейін Freerider-ге көтерілді, 12 сағаттан кейін шықты – 24 сағат ішінде Эль Капитанның екі бағытына еркін өрлеудің алғашқысы. Эль Капитаннан Колдуэлл мынадай бағыттарға еркін өрледі: Lurking Fear, Muir Wall, West Buttress, Salathé, Zodiac, Magic Mushroom, The Dawn Wall және New Dawn. 2015 жылдың қаңтар айында Колдуэлл мен Кевин Джорджсон алты жылдық жоспарлау мен дайындықтан кейін Йосемити ұлттық паркіндегі Эль Капитанның The Dawn Wall бағытына алғашқы еркін өрлеуді аяқтады. Олардың 19 күндік The Dawn Wall-ға өрлеуі тарихтағы ең үлкен қабырғаға еркін өрлеудің алғашқысы болды. Бұл өрлеу әлемдік назарды өзіне тартты және президент Барак Обама: «Сіздер бізге кез келген нәрсе мүмкін екенін еске түсіресіздер» деген сөздерімен құттықтады, содан кейін бұл оқиға 2017 жылғы The Dawn Wall таушылық фильміне айналды. Келесі жылы чехиялық таушы Адам Ондра 8 күнде The Dawn Wall-ға еркін өрледі. Ондра Колдуэлл мен Джорджсонды мақтап: «Томми мен Кевин өрлеуге көп күш жұмсады және көптеген сұрақтар мен логистикалық мәселелерге тап болды, сондықтан мен өз күш-жігерімді олардың күш-жігерімен салыстыра алмаймын. Мен оны дайындадым, барлық білімді алдым. Мен бұл мүмкін екенін білдім» деді.

Прогрессия

Колдуэлл 2009 жылғы "Прогрессия" фильміндегі альпинисттердің бірі болды. Фильмде оның "Таң қабырғасы" тауына шығуға жасаған тырабы талқыланды, және осы фильмді көргеннен кейін Жорджсон Калдвеллға хабарласып, оған қосылуды ұсынды.

Таңдау қабырғасы

The Dawn Wall, Калдвелл және Жорджсонның The Dawn Wall-ға еркін өрмелеуі туралы деректі фильм 2018 жылдың 19 қыркүйегінде шықты. Бұл деректі фильмді Джош Лоуэлл мен Питер Мортимер түсірген.

Бос жеке

Колдуэлл 2018 жылдың 28 қыркүйегінде шыққан "Free Solo" деректі фильмінде пайда болды, ол Алекс Хоннольдтың Йосемити ұлттық паркіндегі Эль Капитан тауындағы Freerider бағытынан қолсыз өрмелеуі туралы баяндайды. Фильмде Колдуэлл Хоннольдпен бірге көтеріліске дайындалып жатқанын көрсетіп, сондай-ақ Хоннольд және тауға көтерілу туралы сұхбат береді.

Елеулі көтерілулер

2001: Бал айы аяқталды V 5.13 Колорадодағы Лонгс шыңы. Бет Родденмен бірге алғашқы өту. 2003: Flex Luthor (9a+ 5.15a), Fortress of Solitude, Колорадо
2004: Dihedral Wall (FFA) VI 5.14a, El Capitan, Йосемит аңғары, Калифорния
2005: The Nose VI 5.14a/b, 3-ші/4-ші еркін өту (Бет Родденмен), El Capitan, Йосемит аңғары, Калифорния
2006: Linea di Eleganza VI 5.11b A3 90 градус M7 Фиц Рой, Аргентина Патагониясы. Тофер Донахью және Эрик Роудпен бірге.
2008: Magic Mushroom (FFA) VI 5.14a Justen Sjong-пен, 12–17 мамыр 2008, El Capitan, Йосемит, Калифорния
2012: Yosemite Triple Crown 5.13a, Алекс Хоннольдпен 1-ші толық еркін өту
2013: Dunn Westbay 5.14a, Джо Миллспен 1-ші еркін өту, Лонгс шыңы, Колорадо
2014: Fitz Traverse VI 5.11d C1 65 градус, Алекс Хоннольдпен алғашқы өту
2015: The Dawn Wall (FFA) 5.14d Кевин Йоргесонмен, 27 желтоқсан 2014 – 14 қаңтар 2015, El Capitan, Йосемит, Калифорния
2018: The Nose 5.9 C2, Алекс Хоннольдпен 2 сағаттан кем уақыттағы рекорд, El Capitan, Йосемит аңғары, Калифорния

Жеке өмір

Калдвелл мен Бет Родден 2003 жылы үйленді, кейін 2010 жылы ажырасты. Қазір олар Колорадо штатының Эстес Парк қаласында тұрады.