Кіріспе

Колорадо өзеніндегі 1928 жылғы шешілмеген жоғалу оқиғасы

Глен мен Бесси Хайд 1928 жылы Аризона штатындағы Гранд-Каньон арқылы Колорадо өзенінің таулы ағыстарын басып өтуге тырысқанда із-жайсыз жоғалып кеткен жас үйленушілер болды. Егер олар сәттілікке жеткен болса, Бесси Хайд мұндай қадамды жасаған тұңғыш әйел болар еді.

Ерте өмір

Глен Ролин Хайд, 1898 жылдың 9 желтоқсанында туған, Айдахо штатының Твин-Фоллз қаласынан шыққан фермер; Бесси Луиза Хейли, 1905 жылдың 29 желтоқсанында туған, Паркерсбург, Батыс Вирджиниядан шыққан ажырасқан әйел. Олар алғаш рет 1927 жылы Лос-Анджелеске саяхаттап бара жатқан жолаушылар кемесінде танысып, 1928 жылдың 10 сәуірінде, Бессидің алғашқы күйеуінен ажырасуы ресми түрде аяқталғаннан кейін үйленді.

Колорадо өзеніне саяхат

Глен Хайд 1926 жылы Идаходағы Салмон және Снейк өзендерін тәжірибелі өзен саяхатшысы "Кап" Гулекемен бірге кезіп, өзен саяхатында тәжірибелі болған. Бесси одан әлдеқайда жаңадан бастаған еді. 1928 жылдың қазан айында Хайдтер Юта штатындағы Грин-Риверге барды, онда Хайд өзіне жеке қайық жасады – сол кезде Идаходағы өзен саяхатшылары қолданған жиырма футтық ағаштан жасалған, ескекпен бағытталатын қайық. 1928 жылдың 20 қазанында олар Грин және Колорадо өзендерінің шатқалдарымен күйеу-әйел ретінде саяхатқа шықты. Глен Гранд-Каньонды ең жылдам жүзу рекордын жаңартқысы келді, сонымен қатар Бессиді каньонды жүзіп өткен алғашқы ресми тіркелген әйел ретінде тарихқа енгізуді мақсат тұтты.

Жоғалу

Олар соңғы рет 1928 жылғы 18 қарашада, жексенбі күні, Hermit Rapid ағысынан төмен қарай өзенмен қайықпен келе жатқанда көрінді. Бұл жұбайлық бірнеше күн бұрын каньоннан шығып, Bright Angel жолымен заттарын толықтырып алған. Оңтүстік жиегінде олар суретші Эмери Колбтың студиясы мен үйіне, каньон жиегіндегі орнына барды, онда каньонға қайта түсулері алдында суретке түсірілді. Колорадо өзені тарихшыларының бірі, Отис Р. Марстон, Адольф Г. Сютроның олармен бірге Phantom Ranch-тан Hermit Rapid-ке дейін қайықпен барғанын айтады. Сютроның Хайдтармен бір күн бойы бірге болғаны және оларды соңғы рет көрген болуы туралы мәлімет Кен Бернстің PBS деректік фильмі "Ұлттық саябақтар: Американың ең жақсы идеясы" мен Марстонның кітабында нақты көрсетілген.

Іздеу

Гленнің әкесі Ролин 1928 жылғы 6 желтоқсанда Калифорния штатындағы Нидлс қаласында жұптың кешігуі мүмкін дегенге дейін іздестіруді бастады. 19 желтоқсанда іздеу ұшағы олардың қайығын өзеннің 237 милі шамасында ағып жүргенін анықтады; ол тік және толықтай сақталған, азық-түліктері әлі де байланған күйде болды. Эмери мен Эллсворт Колб қайықтан тапқан камера соңғы суреттің өзеннің 165 миліне жуық жерде, шамамен 27 қарашада түсірілгенін көрсетті. Іздеу жұмысы барысында жұптың Даймонд Крикке, өзеннің 226 миліне жеткеніне қатысты деректер табылды, онда олар лагерь құрған деген болжам бар. Бесси күнделігінде 231 Майл Рапидінен сәтті өткендерін жазды. Тарихшы Отис Р. Марстон жұптың өзеннің 232 миліне жақын жердегі күшті ағыста қайығы су астындағы тастарға соқтығысқанда қайықтан құлап кеткені мүмкін деген нақты дәлелдер келтірді. Марстон бұл ағысты сипаттағанда: "Гранитті қабырғалардың бөліктері су астында жатыр, олар бұл шатқақта басқа жерлерге қарағанда көбірек қайықтарды зақымдады, тұзаққа түсірді немесе айналдырды", - деп атап өтті. 1976 жылы шатқалдың жиегінде табылған, бас сүйегінде оқ болған жас ер адамның қаңқасы кейіннен Глен Хайдқа тиесілі емес екені анықталды. Күдік фотограф Эмери Колбқа ауды, өйткені қаңқа оның жерінде табылды және ол жұпты соңғы рет тірі көргендердің бірі болды. Алайда, Аризона университеті жүргізген сараптамалық зерттеулер қаңқаның 22 жастан аспайтын және 1972 жылдан бұрын қайтыс болмаған еркекке тиесілі екенін көрсетті, бұл Глен Хайдтың қаңқасы емес екенін анықтады. 2008 жылдың соңында Гранд-Каньон мұражайының қорына фотосуреттер мен құжаттардың тапсырылуы және Коконино округі шериф кеңсесінің округтегі ескі істерді шешуге бағытталған күш-жігері Колб қаңқасының 1933 жылы паркте табылған белгісіз өзін-өзі өлтірген адамның қаңқасы екенін анықтауға әкелді.