Кіріспе

Шаруашылықты басқару – жабық мал шаруашылығынан және жер бетінен ағып келетін сулардан туындайтын ластануды бақылау үшін шаруашылықты басқару. Ауыл шаруашылығы ағынды суларын тазарту – шаруашылықты басқарудың маңызды мәселесі. Ауыл шаруашылығы ағынды суларын тазарту сүт және жұмыртқа өндірісі сияқты жабық мал шаруашылығының үздіксіз жұмыс істеуі үшін қажет. Оны өнеркәсіптік ағынды суларды тазартуға ұқсас механикалық тазарту құрылғыларын пайдаланатын қондырғыларда жүргізуге болады. Көлдерге, тұндыру бассейндеріне және факультативтік лагуналарға жер болған жағдайда, мал өсіру немесе егін жинау циклдары сияқты маусымдық пайдалану кезеңдерінде пайдалану шығындары төмен болуы мүмкін. Мал қалдықтары көбінесе, шөпке бүркіп немесе тамшылатып тарату алдында, анаэробты лагуналарда сақталады. Жануарлар қалдықтарын тазартуға көмектесу үшін кейде жасалмалы батқылықтар қолданылады. Белгілі бір көзден келмейтін ластануға шөгінділердің ағып кетуі, қоректік заттардың ағып кетуі және пестицидтер жатады. Белгілі бір көзден келген ластануға жануарлар қалдықтары, силос сұйықтығы, сүт фермасының (сүт шаруашылығы) қалдықтары, мал сою қалдықтары, көкөністерді жуу және өрт сөндіру сулары жатады. Көптеген шаруашылықтар жер бетінен ағып келетін ластануды тудырады, ол тазарту қондырғылары арқылы бақыланбайды. Шаруалар топырақты сақтап қалу және ағын азайту үшін эрозияны бақылау құрылғыларын орната алады.

Тоқтама емес көздерден ластану

Фермалардан нүктелік емес ластану жаңбыр кезіндегі далалардан беттік ағынның нәтижесінде туындайды. Ауыл шаруашылығы ағынды сулары көптеген су алаптарында ластанудың маңызды көзі, кейбір жағдайларда – жалғыз көзі болып табылады.

Қоректік заттардың ағып кетуі

Азот пен фосфор – ағын судың маңызды ластағыштары. Олар ауыл шаруашылығы жерлеріне әртүрлі тәсілдермен енгізіледі, мысалы, коммерциялық тыңайтқыштар, мал тыңайтқышы, қалалық немесе өнеркәсіптік қалдық сулар (ағынды су) немесе шлам арқылы. Бұл химиялық заттар егін қалдықтарынан, суару суынан, жабайы жануарлардан және атмосфералық жауын-шашыннан да ағын суға түсуі мүмкін.

Шошқа қоралары қалдықтары

Шошқа шаруашылығы қалдықтары басқа жануарлардың қалдықтарымен салыстыруға болады және жалпы жануарлар қалдықтары сияқты өңделеді, бірақ көптеген шошқа шаруашылығы қалдықтарында табиғи ортада зиянды болуы мүмкін мыстың жоғары концентрациясы бар. Қалдықтардың сұйық фракциясы көбінесе мысқа толы сұйықтықты жоюдың тым қымбат бағасынан сақтау үшін бөлініп, шошқа шаруашылығында қайта қолданылады. Аскарид құрттары мен олардың жұмыртқалары шошқа шаруашылығы қалдықтарында жиі кездеседі және сарқынды суларды тазарту жеткіліксіз болса, адамдарға жұғуы мүмкін.