Кіріспе

Лев Манович (/mænˈvɪtʃ/ MANəvitch) – суретші, автор және цифрлық мәдениет теориясының маманы. Ол Нью-Йорк қалалық университетінің аспирантура орталығында ерекше профессор. Манович төрт жаңа зерттеу саласын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды: жаңа медиа зерттеулері (1991), бағдарламалық қамтамасыз етуді зерттеу (2001), мәдени талдау (2007) және жасанды интеллект эстетикасы (2018). Мановичтің қазіргі зерттеулері генеративтік медиа, жасанды интеллект мәдениеті, цифрлық өнер және медиа теориясына бағытталған. Манович – Мәдени талдау зертханасының (2007-2016 жылдары Software Studies Initiative деп аталды) негізін қалаушы және директоры, ол суреттер мен бейнелердің үлкен жиынтықтарын талдау үшін дерек ғылымы мен деректерді визуализациялауды алғаш рет қолданды (мәдени талдау). Зертханаға Google, Нью-Йорк қалалық кітапханасы және Нью-Йорктегі заманауи өнер мұражайы (MoMA) үшін мәдени деректер жиынтығын визуализациялауға тапсырыс берілді. Ол 15 кітаптың авторы және редакторы, соның ішінде он төрт тілге аударылған «Жаңа медиа тілі» кітабы бар.

Өмірбаян

Манович КСРО-ның Мәскеу қаласында дүниеге келді, онда ол кескіндеме, сәулет, компьютер ғылымы және семиотиканы оқыды. Бірнеше жыл бейнелеу өнерімен айналысқаннан кейін, 1981 жылы Нью-Йоркке көшті. Оның қызығушылығы тұрақты бейнеден және физикалық 3D кеңістіктен виртуалды кеңістікке, қозғалыс бейнелеріне және медиада компьютерлерді пайдалануға ауысты. Нью-Йоркте ол эксперименталды психологиядан магистр дәрежесін алды (NYU, 1988) және 1984 жылдан 1992 жылға дейін 3D компьютерлік анимацияда кәсіби жұмыс істеді. Содан кейін ол 1993 жылы Рочестер университетінде Мике Балдың жетекшілігімен визуалды және мәдени зерттеулер бойынша философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алды. Оның Ph.D. диссертациясы "Конструктивизмнен компьютерлерге дейінгі көру инженериясы" компьютерлік медианың бастауын, оны 1920-шы жылдардың авангардымен байланыстырады. Манович 1984 жылдан бері компьютерлік медиамен суретші, компьютерлік аниматор, дизайнер және бағдарламашы ретінде жұмыс істеді. Оның көркемдік жобаларына "Кішкентай фильмдер" – Веб үшін жасалған алғашқы цифрлық кино жобасы (1994–1997), "Фрейд Лиссицкий Навигаторы" – ХХ ғасыр тарихын зерделеуге арналған тұжырымдамалық бағдарламалық жасақтама (1999) және "Анна мен Энди" – ағынмен жүретін роман (2000) кіреді. Ол сондай-ақ "Борхестен HTML-ге дейінгі жаңа медиа" (2001) және "Символикалық форма ретінде деректер базасы" (1998) сияқты ойлы мақалаларымен де танымал. Соңғы мақаласында ол деректер базаларының неге соншалықты танымал болғанын түсіндіреді, сонымен қатар оларды алгоритмдер және повесть сияқты ұғымдармен салыстырады. Оның туындылары көптеген маңызды халықаралық жаңа медиа өнері көрмелеріне қосылды. 2002 жылы Манович Лондондағы Қазіргі заманғы өнер институтында "Лев Манович: Цифрлық киноның оқиғалары" атты жеке көрмесін ұсынды. Манович 1992 жылдан бері жаңа медиа өнерін оқытады. Ол сондай-ақ Калифорния өнер институтында, Калифорния университетінде (UCLA), Амстердам университетінде, Стокгольм университетінде және Хельсинки өнер және дизайн университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1993 жылы UCLA-ның жаңа медиа зертханасындағы оның цифрлық кино жасау курсының студенттері жаңа медиа туралы оның идеяларына негізделген алғашқы цифрлық кино фестивальдерін ұйымдастырған "Пост-кинематографиялық қоғамды" құрды. 2007 жылы Манович "Бағдарламалық зерттеулер бастамасы" зертханасын құрды, ол кейіннен 2016 жылы "Мәдени талдау зертханасы" деп қайта аталды. 2012 жылдың 8 қарашасында Манович 2013 жылдың қаңтарында Нью-Йорк қалалық университетінің аспирантура орталығының құрамына қосылатыны жарияланды, мақсаты аспирантура мектептерінің цифрлық бастамаларын дамыту.

Жаңа медианың тілі

Оның "Жаңа медиа тілі" (2001) атты кітабы мәдени бағдарламалық қамтамасыз етудің көптеген қырларын қамтиды: мысалы, ол мәтін өңдеуден бейне өңдеу бағдарламаларына дейінгі коммерциялық бағдарламалық жасақтаманы қолданатын бірқатар маңызды құралдарды немесе процестерді (оларды "операциялар" деп атайды) анықтайды. Оларға "кесіп-жапсыру" (Cut and Paste) – көшіру, табу, жою, түрлендіру және т.б. кіреді. Біз таңдаған үзінділер Мановичтің жаңа медианың маңызды "жаңа" аспектілерін көрсетеді. Ол көбінесе визуалды мәдениетпен, әсіресе қозғалатын бейнемен айналысады, сондықтан "Деректер қоры" және "Деректер қоры және алгоритм" атты алғашқы бөлімдерде компьютерлердің ақпаратты сақтау және өңдеудің ерекше жолдары қарастырылады (мысалы, қозғалатын бейне түсірілімдері). Ол мұны фильмді өңдеудің дәстүрлі әдістерімен салыстырады. "Навигацияланатын кеңістік" үзіндісі де қозғалатын бейнеге қатысты, бірақ бұл виртуалды кеңістіктің картасы немесе модельдеуі ретіндегі қозғалатын бейне. Архитектуралық "ұшып өтулерден" Doom видео ойынының дәліздерін зерттеудің сезімтал және зорлық-зомбылыққа толы қуаныштарына дейін, виртуалды кеңістік – цифрлық емес визуалды және кинематографиялық мәдениетке қатысты маңызды жаңа мәдени форма ретінде талқыланады. "Борхестен HTML-ге дейінгі жаңа медиа" (2001) еңбегінде Манович "жаңа медианың" сегіз анықтамасын сипаттайды: бұл ZKM тапсырысы бойынша "Future Cinema" (2002–03) көрмесі үшін жасалған және 2003 жылдың сәуірінде Хельсинки, Финляндия және Токио, Жапония қалаларына саяхаттады. "Фильмдер киноның таныс жанрларына ұқсас болғанымен, олардың жасалу процесі бағдарламалық киноның мүмкіндіктерін көрсетеді. Яғни, адамның субъективтілігі мен тапсырыс бойынша жасалған бағдарламалық жасақтаманың таңдаулары бірігіп, бірдей бейне тізбектері, экран орналасуы мен сюжеттерді қайталамай, шексіз жалғасатын фильмдерді жасайтын "кино". Әр Soft Cinema көрсетілімі көрерменге бірегей көру тәжірибесін ұсынады; бағдарламалық жасақтама фильмнің дерлік барлық бөлігін өзгертуге мүмкіндік беретін параметрлер жиынтығымен жұмыс істейді." Soft Cinema жобалары бағдарламалық мәдениет, кино және архитектураның қиылысындағы шығармашылық мүмкіндіктерді зерттейді. Оның көріністеріне фильмдер, динамикалық визуализация, компьютермен басқарылатын инсталляциялар, архитектуралық жобалар, баспа каталогтары және DVD кіреді.

Бағдарламалық жасақтама басқаруды қолға алады

Software Takes Command 2013 жылы Bloomsbury Academic баспасында жарық көрді. Кітапта Photoshop және After Effects сияқты бағдарламалық қамтамасыздардың және олардың интерфейстері мен құралдарының қазіргі заманғы медиа және дизайнның визуалды эстетикасын қалай қалыптастыратыны егжей-тегжейлі талданады. Бұл талдау 1960 және 1970 жылдардағы медианың бағдарламалық жасақталу тарихымен негізделген (барлық бұрынғы медиа технологияларының әдістері мен интерфейстері бағдарламалық жасақтамаға көшірілуі), себебі бағдарламалық жасақтама бұрын бөлек болған медиаларды біріктіруге және көбейтуге бейім. Манович Алан Кей бастапқыда ұсынған метамедиа тұжырымдамасын дамытады. Метамедиа – бұл цифрлық компьютерлерді барлық бұрынғы көркемдік медиаларды имитациялау және жаңа медиа құру үшін пайдалану. Манович метамедиа, мультимедиа және ремидиация арасындағы айырмашылықтарды түсіндіреді. Кітапта классикалық жаңа медиа туындылары мысал ретінде келтіріліп, суретшілер мен дизайнерлердің жаңа метамедианы қалай жасағанын көрсетеді. Атауы Зигфрид Гидионның 1948 жылғы "Механизация команданы алады" кітабына сілтеме жасайды. Ол Francisco J. Ricardo редакторы құрған International Texts in Critical Media Aesthetics сериясының бір бөлігі. Кітаптың алғашқы нұсқасы Creative Commons лицензиясымен жарияланған.

Инстаграм және қазіргі заманғы бейне

Мановичтің Instagram және Contemporary Image 2017 жылы Creative Commons лицензиясы бойынша жарық көрді. «Кәсіби» және «жоспарланған». Кітаптың соңғы жартысында Манович, Instagram пайдаланушыларына фотосуреттерінің тақырыптары, композициялары, түс палитралары, контраст деңгейлері, өңдеулері, сүзгілері және параметрлері арқылы өздерінің жеке ерекшеліктерін қалыптастыруға және дамытуға мүмкіндік беретініне назар салады. Ол Instagram-ды «эстетикалық қоғамның» мысалы ретінде сипаттайды, онда әртүрлі топтар эстетикалық таңдаулары арқылы пайда болып, өзін-өзі сақтай алады. Бұл еңбек Instagram туралы жазылған алғашқы академиялық кітап және сол кезде дамып келе жатқан цифрлық өнер тарихы саласындағы тұңғыш кітап болды. Ол автордың, оның зертханасының және әріптестерінің 2012-2015 жылдар аралығында жүргізген зерттеулеріне негізделген. Осы кезеңде зертхана 18 қаладан алынған 17 миллион геолокациялық Instagram суретін пайдаланған бірнеше жобаны жасады. Бұл жобаларға Phototrails, Selfiecity, The Exceptional and The Everyday, және On Broadway кірді. Әр жоба компьютерлік көру, машиналық оқыту және деректерді визуализациялау арқылы көптеген қолданушылармен бөліскен Instagram суреттеріндегі мазмұн мен визуалды эстетиканың әртүрлі үлгілерін талдады. 2018 жылы кітап жапон тіліне аударылып, тоғыз жапон авторының еңбектерімен толықтырылған арнайы басылымда жарық көрді. Бұрынғы ғасырлардағы шағын авторлар қауымдастықтарын зерттеу үшін жеткілікті болған әдістер, қазіргі цифрлық мәдениетті зерттеуге, онда миллиондаған мәдени артефакттар күнделікті жаратылып, бөліседі, енді қолайлы емес. Манович «зерттеуші медиа-талдау» тұжырымдамасын дамытады – бұл арнайы визуализация техникаларын қолдану арқылы алдын ала гипотеза құрмастан үлкен визуалды жиынтықтарды зерттеу. Info Aesthetics – жартылай ашық кодты кітап/веб-сайт, жұмыс істеуде. Жоба 2000 жылдың тамызында басталды, соңғы жаңарту 2001 жылдың қазанында жасалды. Metamediji (серб тілінде) (Белград: Заманауи өнер орталығы: 2001). Soft Cinema, Андреас Ангелидакис, Джейсон Данцигер, Андреас Крацкий және Рут М. Лоренцтің үлесімен (Карлсруэ: ZKM Art and Media Karlsruhe орталығы, 2002). Жаңа медианың тілі (Кембридж, Массачусетс: MIT Press, 2001). Soft Cinema: Andreas Kratky-мен бірлескен деректер базасын зерделеу (Кембридж, Массачусетс: MIT Press, 2005). Бағдарламалық қамтамасыз ету билікке ие болады (Нью-Йорк: Bloomsbury Academic, 2013). Деректердің өзгеруі: ХХІ ғасырдағы медиа және деректер өнерін архивтеу, Раса Смите және Райтис Смитспен бірлескен редакция (Рига: RIXC, LiepU MPLab, 2015). Instagram және қазіргі заманғы бейне (Нью-Йорк, 2017). Бағдарламалық мәдениет теориялары (орыс тілінде) (Нижний Новгород: Красная Ласточка, 2017). Instagram және қазіргі заманғы сурет (жапон тілінде), Кириторимедеру, Акихиро Кубота, Йошиаки Кай, Куичиро Шибао, Юнья Цуцуи, Косуке Нагата, Барбора, Осаму Маэкава, Нобухиро Масуданың еңбектерімен (Токио: BNN, 2018).