Кіріспе
Компьютерлік құралдар жүйесі арқылы энергияны басқару
ғимарат деңгейінде энергияны басқару
Энергияны басқару жүйесі (ЭМС) – электр желілерінің операторлары электр энергиясын өндіру немесе беру жүйесінің жұмысын бақылау, басқару және оңтайландыру үшін пайдаланатын компьютерлік құралдар жүйесі. Сондай-ақ, оны кішкентай жүйелерде, мысалы, микрожелілерде де қолдануға болады.
An energy management system (EMS) is a system of computer aided tools used by operators of electric utility grids to monitor, control, and optimize the performance of the generation or transmission system. Also, it can be used in small scale systems like microgrids.
Терминология
Компьютерлік технологияны SCADA/EMS немесе EMS/SCADA деп те атайды. Осы тұрғыдан алғанда, EMS терминологиясы мониторинг және басқару функцияларын қамтымайды, бірақ электр желісіне арналған қосымшалар жиынтығын, сондай-ақ генерацияны басқару және жоспарлау жүйелерін көрсетеді. EMS өндірушілері көбінесе диспетчерлерді оқытуға арналған симуляторды (DTS) да ұсынады. Бұл технология басқару орталығы операторларын оқыту үшін SCADA және EMS компоненттерін пайдаланады.
Операциялық жүйелер
1990 жылдардың басына дейін EMS жүйелерінің авторлық құқыққа тиесілі аппараттық және операциялық жүйелерге негізделгенін кездестіру жиі болатын. Сол кезде Harris Controls (қазір GE), Hitachi, Cebyc, Control Data Corporation, Siemens және Toshiba сияқты EMS жеткізушілері өздерінің авторлық құқыққа тиесілі аппараттарын өндірді. Өз аппараттарын өндірмейтін EMS жеткізушілері көбінесе Digital Equipment, Gould Electronics және MODCOMP компаниялары әзірлеген өнімдерге сүйенді. Digital Equipment компаниясының VAX 11/780 құрылғысы кейбір EMS жеткізушілерінің арасында танымал таңдау болды. Қазіргі EMS жүйелері модельге негізделген тәсілді пайдаланады. Дәстүрлі жоспарлау модельдері мен EMS модельдері әрқашан бір-бірінен тәуелсіз сақталды және сирек синхронды түрде жұмыс істеді. EMS бағдарламалық жасақтамасын пайдалану жоспарлаушылар мен операторларға ортақ модельді пайдалануға мүмкіндік береді, бұл екеуі арасындағы айырмашылықты азайтып, модельді күтіп ұстауды екі есеге қысқартады. Ортақ пайдаланушы интерфейсі ақпаратты жоспарлаудан операцияға оңай көшіруге мүмкіндік береді. Авторлық құқыққа тиесілі жүйелер экономикалық тұрғыдан тиімді болмағандықтан, EMS жеткізушілері Digital Equipment (кейін Compaq, содан кейін HP), IBM және Sun сияқты стандартты аппараттық платформаларға негізделген шешімдерді ұсына бастады. Көбінесе қолданылатын операциялық жүйе DEC OpenVMS немесе Unix болды. 2004 жылға қарай Alstom, ABB және OSI сияқты EMS жеткізушілері Windows негізделген шешімдерді ұсына бастады. 2006 жылға қарай клиенттер UNIX, Linux немесе Windows негізделген жүйелерді таңдау мүмкіндігіне ие болды. ETAP, NARI, PSI CNI және Siemens сияқты жеткізушілер UNIX негізделген шешімдерді ұсынуды жалғастыруда. Қазір жеткізушілер Sun Solaris немесе IBM платформасында UNIX негізделген шешімдерді интеграциялауды жиі қолданады. Жаңа EMS жүйелері, блейд-серверлерге негізделген, бұрын қажет болған кеңістіктің аз бөлігін ғана алады. Мысалы, 20 серверден тұратын блейд-рекет бұрын бір MicroVAX сервері алған орынмен шамалас кеңістікті алады.