Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Симфония № 5 ре мажор / ре минор, Op. 107, «Реформация» деп белгілі, 1830 жылы Феликс Мендельсон Аугсбург талқысының 300 жылдығына арнап жазған. Бұл талқы – лютерандық діннің маңызды құжаты, ал 1530 жылғы маусымда император V Карлға ұсынылуы – протестанттық реформацияның тарихи оқиғасы болды. Бұл симфония толық оркестр үшін жазылған және Мендельсонның екінші, кеңейтілген симфониясы еді. Ол композитордың қайтысынан кейін 21 жыл өткен соң, 1868 жылы ғана жарияланды, сондықтан оның нөмірі «5» болып саналды. Симфония көбінесе орындалмаса да, қазір алғаш рет жарық көрген кездегіден гөрі жақсы танымал. Мендельсонның әпкесі Фанни Мендельсон Хенсель осы симфонияға «Реформация симфониясы» деген ат қойды.
The Symphony No. 5 in D major/D minor, Op. 107, known as the Reformation, was composed by Felix Mendelssohn in 1830 in honor of the 300th anniversary of the Presentation of the Augsburg Confession. The Confession is a key document of Lutheranism and its Presentation to Emperor Charles V in June 1530 was a momentous event of the Protestant Reformation. This symphony was written for a full orchestra and was Mendelssohn's second extended symphony. It was not published until 1868, 21 years after the composer's death – hence its numbering as '5'. Although the symphony is not very frequently performed, it is better known today than when it was originally published. Mendelssohn's sister, Fanny Mendelssohn Hensel, chose the name Reformation Symphony.
Тарих
1829 жылдың желтоқсан айында, Пруссия королі Фредерик Вильгельм III Аугсбургтің үш жүз жылдық тойын жариялағанға дейін бір жыл бұрын, Мендельсон Реформация симфониясы жөнінде жұмыс істей бастады. Мендельсон оны 1830 жылдың 25 маусымында Берлинде өткен тойларда орындауды жоспарлаған. Ол композицияны 1830 жылдың қаңтарына дейін аяқтап, маусым айында тойлар басталар алдында төрт ай бойы гастрольдік сапарға шығуды ниеттенген. Алайда, денсаулығының нашарлауы Реформация симфониясын күткеннен ұзақ аяқтауға себеп болды. Наурыздың соңында симфония әлі де дайын болмаған, және жағдайдың жағымсыз бұрылысында Мендельсон әпкесі Ребеккадан қызылша жұқтырды. Композициялау және гастрольдік сапарлардың кейінге шегерілуімен, Мендельсон симфонияны ақырында мамыр айында аяқтады. Өкінішке орай, Аугсбург комиссиясы симфонияны тойға қабылдау үшін кеш болды. Кейбір зерттеушілер симфонияның Аугсбургте орындалмауына антисемитизмнің ықпалы болуы мүмкін деген болжам айтады. Бірақ, оның табысты бәсекелесі Эдуард Грель Берлинде өзінің қабілетті және сәтті композитор екенін көрсетіп, үлкен танымалдыққа ие болған. Грель композицияларында өте консервативті болды; оның ерлер хорына арналған шығармасы, Аугсбург тойларының талаптарына сай келген болуы мүмкін, ал Мендельсонның ауқымды симфониясы сол кезде орынсыз деп есептелген болуы мүмкін. Мендельсон Реформация симфониясын аяқтағаннан кейін бірден гастрольдік сапарларын жалғастырды. 1832 жылы Парижде Франсуа Антуан Хабенек оркестрі шығарманы "тынышсыз" деп бағалап, орындаудан бас тартты; музыка тарихшысы Ларри Тодд, мүмкін, олар оны тым протестанттық деп санаған шығар дейді. Ол симфонияны Лондонға ұсынбады. 1832 жылдың жазында Мендельсон Берлинге оралып, симфонияны қайта қарады. Кейін сол жылы Реформация симфониясының тұңғыш орындалуы өтті. Алайда, 1838 жылға қарай Мендельсон симфонияны "жастық шақтағы туынды" деп санады және оны ешқашан қайта орындамады. Ол 1868 жылға дейін, композитордың қайтысынан кейін 20 жылдан астам уақыт өткен соң ғана қайтадан орындалды.
In December 1829, a year before the King of Prussia Frederick William III had even announced the tercentennial Augsburg celebrations, Mendelssohn began work on the Reformation Symphony. Mendelssohn hoped to have it performed at the festivities in Berlin which took place on 25 June 1830. He had intended to finish the composition by January 1830 and tour for four months before the celebrations began in June. However, his ill health caused the Reformation Symphony to take longer to compose than he had initially expected. In late March the symphony was still in a state of fabrication, and in an inauspicious turn of events Mendelssohn caught measles from his sister Rebecka. With a further delay of the composing and touring, Mendelssohn eventually completed the symphony in May. Unfortunately, it was too late for the Augsburg commission to recognize the symphony for the celebrations. Some authorities have suggested that antisemitism may have played a role in the symphony's absence from Augsburg. But the successful competitor, Eduard Grell, had already established himself as a competent and successful composer who was gaining considerable popularity in Berlin. Grell was extremely conservative in his compositions; his piece for male chorus perhaps matched what the Augsburg celebrations demanded, in contrast to Mendelssohn's extensive symphony, which may have been thought inappropriate at the time. Mendelssohn resumed his touring immediately after he had completed the Reformation Symphony. In Paris, in 1832, François Antoine Habeneck's orchestra turned the work down as 'too learned'; the music historian Larry Todd suggests that perhaps they also felt it to be too Protestant. He did not offer the symphony for performance at London. During the summer of 1832, Mendelssohn returned to Berlin where he revised the symphony. Later that year a performance of the Reformation Symphony finally took place. By 1838 however Mendelssohn regarded the symphony as 'a piece of juvenilia', and he never performed it again. It was not performed again until 1868, more than 20 years after the composer's death.
Кілт
Симфонияның тональдығы Мендельсонның қолжазба партитурасының бетінде ре мажор деп көрсетілген. Дегенмен, тек баяу кіріспе ғана ре мажорда жазылған, ал басты тақырып және бірінші бөлімнің каденциясы ре минорда жазылған. Композитордың өзі кем дегенде бір рет осы симфонияны ре минор деп атаған.
The key of the symphony is stated as D major on the title page of Mendelssohn's autograph score. However, only the slow introduction is written in D major, whereas the main theme and the cadence setting of the first movement are in D minor. The composer himself referred to the symphony on at least one occasion as in D minor.
Аспаптар
Симфония 2 флейта, 2 гобой, 2 кларнет, 2 фагот, "серпенте" және контрабас-фаготқа (тек төртінші бөлімде, қазір көбінесе контрабас-фаготпен ғана орындалады), 2 валторна, 2 труба, 3 тромбон, литавра және скрипкалар тобына жазылған.
The symphony is scored for 2 flutes, 2 oboes, 2 clarinets, 2 bassoons, "serpente" and contrabassoon (fourth movement only, now usually played on the contrabassoon alone), 2 horns, 2 trumpets, 3 trombones, timpani and strings.
Екінші бөлім
Екінші бөлім, B-бемоль мажорлы шекерцо, бірінші бөлімнен күй жағынан мүлдем өзгеше, әлдеқайда жеңіл әуенмен келген.
The second movement, a B flat major scherzo, is very different in spirit from the first movement, being much lighter in tone.
Үшінші бөлім
Үшінші бөлім ги-минор тонында, көбінесе скрипкаларға арналған лирикалық туынды. Мұнда "Дрезден аминіне" сілтемелер бар, ал бөлімнің соңында бірінші бөлімнің екінші тақырыбы қайта жаңғырылады.
The third movement, in G minor, is a lyrical piece primarily for the strings. There are references to the "Dresden Amen", and, at the movement's end, to the second theme of the first movement.
Төртінші бөлім
Төртінші бөлім Мартин Лютердің "Ein feste Burg ist unser Gott" ("Біздің Құдайымыз – мықты бекініс") хорының негізінде құрылған. Ол соната формасында жазылған және көбінесе 4/4 өлшемінде. Бастапқы хордың өлеңіне сәйкес келу үшін бірнеше белгіленбеген өлшем өзгерістері бар. Коданың соңында оркестрдің барлық аспаптары Мартин Лютердің хорының күшті нұсқасын орындайды.
The fourth movement is based on Martin Luther's chorale "Ein feste Burg ist unser Gott" ("A mighty fortress is our God"). It is in sonata form and is mostly in time. There are a few unmarked meter changes to to fit the meter of the original chorale. At the very end of the coda, a powerful version of Martin Luther's chorale is played by the entire orchestra.