Кіріспе

1953 жылғы американдық фильм-нуар қылмыстық фильмі, Фриц Лангтың режиссерлігінде.

"Үлкен Ыстық" (The Big Heat) – Фриц Лангтың режиссерлігінде Гленн Форд, Глория Грэм және Джоселин Брандоның басты рөлдерде ойнаған 1953 жылғы американдық фильм-нуар қылмыстық фильмі. Фильмнің сценарийі бұрынғы қылмыстық жаңалықтар тілшісі Сидни Боэм жасаған, ал оның негізі Уильям П. Макгиверннің "The Saturday Evening Post" журналында 1953 жылы роман түрінде жарық көрген сериалы болды. 2011 жылы бұл фильм Конгресс кітапханасының Ұлттық кино реестріне қосылды.

Сюжет

Кенпорт полиция бөлімінің детектив-сержанты Дейв Баннион, өз-өзіне қол жұмсауды тергеуге шақырылды – қылмыскер офицер Том Дункан. Оның әйелі Берта Дункан күйеуінің жақында ауырғандығын айтады. Ол округтік прокурорға арналған конверт қалдырды, оны ол жасырып, банктегі сақтау қаптамасына сақтап қояды. Марқұмның сүйіктісі Люси Чэпман, Том Дунканның денсаулығы нашарламағанын, және өзін-өзі өлтіруге себеп болған ештеңе жоқ екенін, бірақ жақында әйелімен ажырасуға келіскенін айтып, сержант Баннионға қарсы шығады. Дунканның жесірі жұптың сәнді үйі туралы түсіндіруден бас тартады. Келесі күні лейтенант Тед Уилкс "жоғарыдан" істі жабу үшін қысымға ұшырайды және Баннионды қабылдамайды. Люси Чэпманның денесі темекі күйігімен және тұншығып өлтірілген күйде табылған. Чэпман ісі шерифтің құзырында болғанымен, Баннион тергеуді жүргізеді және үйіне қауіпті қоңыраулар алады. Ол қаладағы қылмыстық синдикаттың басшысы Майк Лаганамен кездеседі және адамдардың оларға қарсы тұрудан қорқып жүргенін біледі. Баннион ескертулерді елемегенде, оның көлігіне жарылғыш зат орналастырылады. Автомобильдегі жарылыс оның әйелі Кэтиді өлтіреді. Баннион өз басшыларын жемқорлықпен айыптайды, жемқор полиция комиссары Хиггинсті Лагананың бұйрығын орындаумен айыптайды. Хиггинс Баннионды дереу жұмыстан босатып, табельдік белгісін тапсыруға бұйырады. Әйелінің өліміне кінәлілерді табуға бел буған Баннион тергеуді жалғастырады. Ол "Ретрит" деп аталатын түнгі клубта із іздеуді үміттенеді. Лагананың оң қолы Винс Стоун бір әйелді темекі таспасымен күйдіріп жазалағанда, Баннион оған және оның қарақшыларына қарсы тұрады. Бұл Стоунның сүйіктісі Дебби Маршқа әсер етеді. Екеуі жақын болып, таксиге отырып, ол қазір тұрып жатқан қонақ үйге барады. Дебби Баннионға оның қайтыс болған әйелі туралы еске салғанда, ол оған кетуін айтады. Дебби қиналып, Стоунның пәтеріне қайта оралады. Ол оны Баннионмен өзінің іс-әрекеті туралы сөйлескен деп айыптайды және оның бетіне қайнап тұрған кофе құмырасын лақтырады. Хиггинс, Стоунмен және оның тобымен покер ойнаған, оны ауруханаға апарады. Дебби Баннионға өзінің қонақ үйіне оралады; оның бетінің сол жағы қатты күйді және жартысы бинттермен жабылады. Ол оны қорғаныш үшін өзінің жанындағы қонақ үйге орналастырады. Дебби көлікті бомбалауды ұйымдастырған адамды Ларри Гордон деп атайды, ол Стоунның серіктестерінің бірі. Ол сондай-ақ Гордонның қайда тұрғанын айтады. Баннион Гордонды көлікті бомбалауды мойындауға және Дунканның жесірі Стоун мен Лагананы айыптайтын құжаттармен шантаж жасап жатқанын ашуға мәжбүрлейді. Баннион Гордонды өлтірмейді, бірақ ол сөйлескенін таратуға уәде береді. Кейін Гордонды Стоунның адамдары өлтіреді. Баннион кейін миссис Дунканға қарсы шығып, оны Люси Чэпманға сатқындық жасады және Лагана мен Стоунды қорғады деп айыптайды. Баннион қолын оның мойнына қойып, Дункан ханымға егер ол өлтірілсе, Лаганаға қарсы оның дәлелдері ашылатынын айтады. Баннион өзінің қорқытуларын орындамас бұрын, Лагана жіберген полиция келіп, оны кетуге мәжбүр етеді. Баннион Уилкс келгенде Стоунмен күресуге барады, енді мафияға және оның жемқор басшысына қарсы тұруға дайын. Дебби миссис Дунканға барып, олардың бандиттермен байланыстары туралы айта бастайды. Миссис Дункан Стоунға көмек сұрауға тырысқанда, Дебби оны өлтіреді. Баннион Стоунды аңдып, ол өзінің пентхаусына қайтып келеді, онда Дебби оны күтіп отыр. Ол қайырымдылық ретінде оның бетіне қайнап тұрған кофе лақтырады. Жаза ретінде Стоун оны өлтіреді. Қысқа атыстан кейін Баннион Стоунды қолға түсіреді. Дебби жерде өліп жатқанда, ол миссис Дунканға оқ атқандығын мойындайды. Стоун кісі өлтіргені үшін тұтқындалады, ал офицер Дунканның прокурорға қалдырған хатындағы айқын дәлелдер жарияланады. Лагана мен Хиггинске айып тағылып, Баннион өзінің адам өлтіру бөлімінің детектив қызметіне қайта оралады.

Өндіріс

Фильм Уильям П. Макгиверннің 1952 жылдың желтоқсанында «Saturday Evening Post» журналында жарық көрген және 1953 жылы роман ретінде басылған көркем әңгімелеріне негізделген. Бастапқыда Макгиверннің романын Джерри Уолд түсірмек болған, ол Дейв Баннион рөліне Пол Муни, Джордж Рафт немесе Эдвард Г. Робинсонды (режиссер Фриц Лангпен бірге «Терезедегі әйел» және «Скарлет көшесі» фильмдерінде жұмыс істеген) қарастырған. «Колумбия Пикчерс» Макгиверннің романы үшін 40 000 доллар төлеген. Лэнг фильмді Сидни Боем сценарий жазғанда режиссерлік еткен. Боем романның көптеген детальдарын өзгерткен. Комиссар Хиггинс романнан алынып тасталған, ал лейтенант Уилкс – жемқор полицей. Романнан енген адал полицей Кранстон фильмде болмаған. Романнан белгілі болғандай, өзін-өзі өлтірген полицейдің жесірі (кітапта Дири, фильмде Дункан деп аталған) Лагананы соңғы минуттарға дейін шантаждап келген. Дебби оны атып, содан кейін өзін-өзі өлтіреді. Баннион Стоунды қоршағаннан кейін, оны басқа полицей өлтіреді. Фильм Филадельфияда емес, құрастырылған Кенпорт қаласында өтеді. «Колумбия» Мэрилин Монроның Дебби Марш рөлін ойнауын қалаған, бірақ «20th Century Fox» өз жұлдызын беру үшін сұраған гонорарды төлегісі келмеген, сондықтан оның орнына Глория Грэм таңдалған. Рекс Рейсон Тиерни немесе детектив Берк рөліне қарастырылған, бірақ оның агенті үлкен рөлді қалаған. Нәтижесінде Рейсон рөлге ілікпеген, ал Питер Уитни мен Роберт Бертон Тиерни мен Берк рөлдерін орындаған. Стоун мен Баннион алғаш рет кездескен бардағы сахнада музыкалық топ «Put the Blame on Mame» әнін орындайды, бұл ән 1946 жылғы «Гилда» фильмінде де естілген, онда Форд та түскен және «Колумбия» компаниясы оны продюсерлік еткен.

Сақтау

1997 жылы Академия киноархиві «Үлкен ыстық» фильмін сақтап қалды.

Сыни жауап

New York Times және Variety екеуі де Big Heat фильмін сол кезде өте жағымды бағалады. Times газетінің сыншысы Босли Кроутер Гленн Фордты «кернеулі, табанды жұлдызы» деп сипаттап, Лэнгті «құбылып тұрған, ыстық фильм жасағаны» үшін мақтады. Variety журналы Лэнгтің режиссерлік жұмысын «шиеленісті» және «күшті» деп сипаттады. Сыншы Роджер Эберт кейіннен фильмдегі қосалқы актерлерді жоғары бағалап, оны өзінің жеке «Ұлы фильмдер» тізіміне қосты. Жазушы Дэвид М. Мейер фильм кейіпкерінің негізгі жағымсыздығын жеңе алмайтынын айтады, бірақ фильмнің кейбір бөліктері, зорлыққа толы болса да, фильмнің жалпы сапасынан жоғары екенін атап өтеді: «Глория Грэмнің психопат Ли Марвинның қолынан келген жарақаты, оның бетіне ыстық кофе тастауы ең әйгілісі». Фильм сыншысы Грант Трейси фильмнің femme fatale рөлін өзгертетінін айтады: «Көптеген нуар фильмдерде femme fatale дәстүрі кездеседі, ол өзінің адамын, отбасын және мансабын жоятын қауіпті әйел. Бірақ Big Heat бұл баяндау үлгісін кері айналдырып, Фордты [Det. Баннионды] өлімге әкелетін апаттың тікелей себепшісі етеді. Ол кездескен төрт әйелдің – Люси Чэпманнан бастап, Деббиге дейін – барлығы жойылды».