Кіріспе

1=Органокүкірт қосылысы (S=C(NH2)2)

Тиоурея ( /θ//aɪ//.//oʊ//j//ʊəˈr//iː//.//ə//, /'/jʊər//i// /) – формуласы |SC(NH2)2 және құрылымы |H2N\sC(\dS)\sNH2 болатын органокүкірт қосылысы. Ол құрылымы жағынан уреяға (|H2N\sC(\dO)\sNH2) ұқсас, бірақ оттегі атомы күкірт атомымен алмастырылған (тио префиксінде көрсетілгендей); алайда, урея мен тиоуреяның қасиеттері едәуір өзгеше. Тиоурея органикалық синтезде реагент ретінде қолданылады. Тиоуреалар – жалпы құрылымы |R2N\sC(\dS)\sNR2 болатын қосылыстардың кең класы.

Құрылымы мен жабысуы

Тиоурея - жазық молекула. С=S байланысының ұзындығы 1,71 Å. C–N байланысының ұзындығы орташа есеппен 1,33 Å. Тиобензофенондағы қысқа С=S байланысы (1,63 Å) C–N пи-байланысы арқылы С–S байланысының әлсіреуін көрсетеді. Тиоурея екі таутомерлік түрде кездеседі, олардың арасында сулы ерітінділерде тион түрі басым. Тепе-теңдік тұрақтысы Keq = 1,04e 3 ретінде есептелген. Тиол түрі, сондай-ақ изотиоурея деп те аталады, изотиоуроний тұздары сияқты қосылыстарда кездесуі мүмкін.

Өндіріс

Тиоуреяның әлемдік жылдық өндірісі шамамен 10 000 тоннаны құрайды. Оның 40 пайызы Германияда, тағы 40 пайызы Қытайда және 20 пайызы Жапонияда өндіріледі. Тиоурея аммоний тиоцианатынан да өндірілуі мүмкін, бірақ көбінесе ол көмірқышқыл газының қатысуымен сутек сульфиді мен кальций цианамидінің арасындағы реакция арқылы жасалады.

Тыңайтқыштар

Соңғы уақытта тиоурея тыңайтқыш ретінде, әсіресе қоршаған ортаның стрестік жағдайларында, көптеген қажетті қасиеттері үшін зерттелді. Оны тұқымды өңдеу (өнімділікті арттыру үшін), жапыраққа шашыру немесе өсіру ортасына қосымша ретінде қолдануға болады.

Басқа қолданыстар

Тиоуреяның өнеркәсіптік қолданылуының басқа да түрлеріне отты баяулататын шайырлар мен вулканизация жеделдеткіштерін өндіру кіреді. Тиоурея пиримидин туындыларының құрылыс блогы болып табылады. Сондықтан тиоуреялар β-дикарбонил қосылыстарымен конденсацияланады. Тиоуреядағы амин тобы бастапқыда карбонилмен конденсацияланады, одан кейін циклдану және таутомеризация жүреді. Күкіртсіздендіру пиримидинді қамтамасыз етеді. Тиобарбитурит қышқылы және сульфатиазол сияқты фармацевтикалық препараттар тиоуреяны пайдалану арқылы дайындалады. Ол сондай-ақ мыс басқарылатын басылған тізбек тақталарын электрлік қаптау үшін қалайы(II) хлоридімен бірге қолданылады. Тиоуреялар тиоурея органокатализі деп аталатын зерттеу тақырыбында қолданылады (әдетте сутекті байланыс донор катализаторлары ретінде). Тиоуреялар көбінесе уреалардан күштірек сутекті байланыс донорлары (яғни, көбірек қышқылды) болып табылады.

Реакциялар

Материалдың ерекше қасиеті – 130 градустан жоғары температурада қыздырғанда аммоний тиоцианатына айналуы. Салқындатқанда аммоний тұзы қайта тиоуреяға өтеді.

Қалқымалы зат

Тиоурея пероксидтерді сәйкес диолдарға дейін тотығуын төмендетеді. Реакцияның аралық өнімі – тұрақсыз эндопероксид. Тиоурея озонтолиздің тотығуын төмендету кезінде карбонилді қосылыстар алу үшін де қолданылады. Диметил сульфиді де осы реакция үшін тиімді реагент болып табылады, бірақ ол өте ұшқыр (қайнау температурасы 37°C) және жағымсыз иіске ие, ал тиоурея иіссіз және ыңғайлы түрде ұшқыр емес (оның полярлығын көрсетеді).

Гетероциклдердің прекурсоры

Тиоуреялар пиримидин туындыларының құрылыс блоктары болып табылады. Сондықтан тиоуреялар β-дикарбонил қосылыстарымен конденсацияланады. Тиоуреядағы амин тобы бастапқыда карбонилмен конденсацияланады, одан кейін циклдану және таутомеризация жүреді. Күкіртсіздендіру пиримидинді қамтамасыз етеді. Сол сияқты, аминотиазолдар α-галокетон мен тиоуреяның реакциясы арқылы синтезделеді. Тиобарбитурит қышқылы және сульфатиазол сияқты фармацевтикалық препараттар тиоуреяны қолдану арқылы дайындалады. Silver Dip та, күмісті тазартатын сұйық өнімдер тиоуреяны қамтиды және тиоурея Калифорния штатының канцерогендер тізіміне енген химиялық зат екендігі туралы ескертумен бірге келеді. Тиоуреяны селективті түрде тотықтыру арқылы алтын мен күмісті сұйытуға арналған ликсивиант жасауға болады, бұл цианидті пайдалану және қорыту қадамдарын жоғалады.

Курнаков реакциясы

Тиоурия – белгілі бір шаршы жазықты платина кешендерінің цис және транс изомерлерін ажыратуға қолданылатын Курнаков сынағындағы маңызды реагент. Бұл реакцияны 1893 жылы орыс химигі Николай Курнаков ашқан және қазірге дейін осы типтегі қосылыстарды анықтау үшін қолданылып келеді.