Жорж Питер Александр Хили – американ суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Джордж Питер Александр Хили (1813-1894) – американдық суретші, портрет жанрында жұмыс істеген. Ол өзінің заманындағы ең өнімді және танымал суретшілердің бірі болды, ал оның модельдері сол кезеңнің көптеген көрнекті тұлғаларын қамтыды. Бостон қаласында дүниеге келген ол Еуропада оқыды және өмірі бойы Парижде және Чикагода студиялар ашты.

Өмірбаян

Хили Массачусетс штатының Бостон қаласында дүниеге келген. Ол теңіз сауда флотында қызмет еткен ирландтық капитанның бес баласының ең үлкені еді. Әкесінен ерте қалғандықтан, Хили анасына көмектесіп, күнкөрісін қамтамасыз етуге атсалысты. Он алты жасында сурет салуды бастады және суретші болуға ниеттенді. Гилберт Стюарттың қызы Джейн Стюарт оған көмектесіп, Гвидоның "Ecce Homo" суретін берді, ол оны түсті түсіріп, ауылдық дін қызметкеріне сатты. Кейін ол оны Томас Саллимен таныстырды, Саллидің кеңесінен Хили пайда көрді және оның қиын кезеңдерінде Саллиге алғыс айтты. Он сегіз жасында Хили портреттер салуды бастады және көп ұзамай үлкен жетістікке жетті. 1834 жылы ол Еуропаға кетіп, анасын жақсы жағдайда қалдырып, он алты жыл шетелде тұрды. Ол Париж бен Римде Антуан Жан Гродан оқыды, Томас Кутюрдің ықпалына түсті және үздіксіз сурет салды. 1840 жылы Париж салонында үшінші дәрежелі медаль алды. 1843 жылы Ұлттық дизайн академиясының құрметті академигі болып сайланды. 1855 жылы Парижде екінші дәрежелі медальді жеңіп алды, ол Франклинді XVI Людовик алдында американдық колониялардың талаптарын жақтауға шақырған суреті үшін марапатталды. 1855 жылы ол АҚШ-қа оралып, Чикаго (Иллинойс штаты) қаласында үйі мен студиясын құрды, онда 1869 жылға дейін 14 жыл бойы тұрды. 1857 жылы ол Томас Барбур Брайаннан Иллинойс штатының Коттедж-Хилл қаласында (қазіргі Элмхерст) Брайанның Byrd's Nest иелігіне жақын коттедж сатып алды. Хили осы коттеджде келесі алты жыл өмір сүрді. Брайан Хилидің өнерінің маңызды демеушісі болды. Хили сонымен қатар Брайанмен, Уильям Батлер Огденмен, Сидни Сойермен және Эдвин Х Шелдонмен бірлесіп Graceland зиратын құрды. Чикагода студиясы орналасқан кезде ол тапсырыстарды орындау үшін АҚШ бойынша саяхаттады. Хили 1869 жылы Еуропаға қайтып, Рим мен Парижде негізінен жиырма бір жыл бойы сурет салды. 1892 жылы ол Чикагодағы отбасының жанына оралып, 1894 жылдың 24 маусымында қайтыс болды. Ол Эванстон қаласындағы Кальварий зиратына жерленді. Хилидің автобиографиясы "Портрет суретшісінің естеліктері" 1894 жылы жарық көрді.

Healy was born in Boston, Massachusetts. He was the eldest of five children of an Irish captain in the merchant marine. Having been left fatherless at a young age, Healy helped to support his mother. At sixteen years of age he began drawing, and at developed an ambition to be an artist. Jane Stuart, daughter of Gilbert Stuart, aided him, loaning him a Guido's "Ecce Homo", which he copied in color and sold to a country priest. Later, she introduced him to Thomas Sully, by whose advice Healy profited, and gratefully repaid Sully in the days of the latter's adversity. At eighteen, Healy began painting portraits, and was soon very successful. In 1834, he went to Europe, leaving his mother well provided for, and remained abroad sixteen years during which he studied with Antoine Jean Gros in Paris and in Rome, came under the influence of Thomas Couture, and painted assiduously. He received a third class medal in the Paris Salon of 1840. In 1843 he was elected into the National Academy of Design as an Honorary Academician. He won a second class medal in Paris in 1855, when he exhibited his Franklin Urging the Claims of the American Colonies Before Louis XVI. In 1855 he returned to the United States, establishing his home and studio in Chicago, Illinois, where he remained based for the next 14 years until 1869. In 1857, he purchased a cottage in Cottage Hill, Illinois (today's Elmhurst) from Thomas Barbour Bryan, adjacent to Bryan's own Byrd's Nest estate. Healy would live in this cottage for the next six years. Bryan would be a significant patron of Healy's art. Healy also partnered with Bryan, as well as William Butler Ogden, Sidney Sawyer, and Edwin H Sheldon, in founding Graceland Cemetery. During the time his studio was based in Chicago, he also traveled in the United States to complete commissions. Healy went back to Europe in 1869, painting steadily, chiefly in Rome and Paris, for twenty one years. In 1892, he returned to live near family in Chicago, where he died on June 24, 1894. He was buried at Calvary Cemetery in Evanston. Healy's autobiography, Reminiscences of a Portrait Painter, was published in 1894.

Шығармалары

Хили өз заманының ең өнімді және танымал суретшілерінің бірі болды. Ол өте оңай сурет салатын, кәсіпкерлікке бейім, батыл және еңбекқор еді. "Менің күндерімнің бәрін сурет салу бөлмесінде өткіземін" ("Естеліктер"). Оның стилі негізінен француздық болды, түсі әдемі, суреті дұрыс, ал жарық пен көлеңкені басқаруы тамаша еді. Оның бейнелері, анық контурларымен, берік боялған және кейіннен жылтыратылған, айқын, қатал және күшті. Оның көрнекті тұлғалардың портреттерінің арасында Дэниел Вебстер, Генри Клей, Джон Калхун, Папа Пий IX, Арнольд Генри Гюйот, Уильям Х. Сьюард, Луи Филипп, Маршал Сульт, Хоторн, Прескотт, Лонгфелло, Лист, Гамбетта, Тьерс, Лорд Лайонс, Салли Уорд және Румыния ханшайымы (кейін королева) бар. Ол АҚШ-тың Джон Квинси Адамстан бастап Улисс Грантқа дейінгі барлық президенттерінің портреттерін салған – бұл серия Вашингтондағы Коркоран галереясы үшін жасалған. Ол 1868 жылы "Бейбітшілік жасаушылар" және 1869 жылы Авраам Линкольннің суреттерін де салған. Бір үлкен тарихи туындысында, "Вебстердің Хейнге жауабы" (1851; Фанюил-холл, Бостон) жүз отыз портрет бейнеленген. Оның негізгі туындылары Линкольннің портреттері (Коркоран галереясы), епископ (кейін кардинал) МакКлоски (епископтың резиденциясы, Олбани), Гизот (1841, Смитсониан институтында), Одубон (1838, Бостон Табиғат тарих қоғамы), Париж графы (Нью-Йорктегі Метрополитен өнер музейі), Исаак Томас Хекер C. S. P., Паулист әкелерінің негізін қалаушы (Вашингтондағы Солтүстік Америка Паулист орталығы) кіреді.

Чикагодағы Ньюберри кітапханасы Хилидің 41 суретін сақтайды, оларды суретші 1887 жылы сыйға берген. Көптеген туындыларды ғимараттың ішінде көрмеге қойылған. Ньюберриде Хилидің хаттары мен суреттері туралы ақпарат та бар. Хилидің 1877 жылы салған жас Линкольннің портреті Линкольннің туғанына 150 жыл толуына орай 1959 жылдың 12 ақпанында шығарылған Линкольн пошта маркасының үлгісі болды.