Кіріспе
Оңтүстік Африкадағы жоғары білім және ғылыми-зерттеу институты Африка математикалық ғылымдар институты (AIMS) – 2003 жылдың қыркүйегінде құрылған, Оңтүстік Африканың Мюзенберг қаласында орналасқан жоғары білім беру және ғылыми-зерттеу институты. Сенегал, Гана, Камерун және Руандадағы байланысты институттардың бірлескен желісі де осы институтқа қатысты.
The African Institute for Mathematical Sciences (AIMS) is a tertiary education and research institute in Muizenberg, South Africa, established in September 2003, and an associated network of linked institutes in Senegal, Ghana, Cameroon and Rwanda.
Құрылтайшысы
Бірінші Африка математикалық ғылымдар институты 2003 жылы Нил Турок Кембридж университетінде Математикалық физика кафедрасының төрағасы болып тұрғанда, Кейптаун қаласының жанындағы Мюзенбергте құрылды. Нил Турок – АНК депутаты Бен Туроктың ұлы. 2008 жылы Турок Теориялық физика институтының атқарушы директоры болды, ал 2019 жылы доктор Роберт Майерс оны алмастырды. AIMS South Africa келесі университеттердің серіктестігі ретінде құрылды: Стелленбош университеті, Кембридж университеті, Кейптаун университеті, Оксфорд университеті, Париж университеті (Paris Sud) және Батыс Кейп университеті.
AIMS Next Einstein бастамасы
AIMS 2008 жылы TED сыйлығын алғаннан кейін Нил Туроктың сөйлеген тақырыбы болды. Нил Туроктың TED тілегі – оның өмірінде африкалық Эйнштейнге құрмет көрсетілсін деген болатын. «AIMS Next Einstein» бастамасы – Африка бойынша 15 AIMS орталығын құру жоспары. Бұл орталықтар Нил Туроктың TED тілегін орындау үшін, дамыған континенттерге тең білім беру және ғылыми ресурстармен жабдықталған институттар құруды мақсат етеді. Одан кейін Оңтүстік Африкада құрылған алғашқы үш орталық Сенегал, Гана және Камерун елдерінде ашылды. AIMS Senegal 2011 жылдың қыркүйегінде Дакар қаласының жанындағы Мбур қаласында жұмысын бастады, ал AIMS Ghana 2012 жылы шағын жағажайлық Бириуа қаласында есігін ашты. Нигериядағы Африка ғылым және технология университетінде (AUST) орналасқан бұрынғы орталық бір кезде AIMS Абужа деп аталды. AIMS Ghana 2012 жылы, AIMS Камерун 2013 жылы және AIMS Танзания 2014 жылы құрылды. Руандада тағы бір орталық бар. «AIMS Next Einstein» бастамасы Африка математикалық институттары желісінің (AMI Net) жұмысын жалғастырады. 2008 жылы AIMS Оңтүстік Африка TED сыйлығын жеңіп алғаннан кейін Нил Турок және оның әріптестері «AIMS Next Einstein» бастамасын жасады, оның мақсаты – 2023 жылға дейін Африка бойынша 15 үздік орталықты салу. Канада үкіметі 2010 жылы Халықаралық даму зерттеу орталығы арқылы «Next Einstein Initiative» жобасына 20 миллион АҚШ доллары инвестициялады, сондай-ақ Африка мен Еуропаның көптеген үкіметтері де осы жобаны қолдады. 2015 жылдың қазан айында Дакар қаласында ЮНЕСКО-ның Халықаралық негізгі ғылымдар бағдарламасының қолдауымен орталықтардың кең желісін құру жобасын жаңа деңгейге көтеру мақсатында форум өтті.
Оқыту және зерттеу
AIMS институттары негізгі және қолданбалы математиканы оқытады, физикада (астрофизика және космологияны қоса алғанда), сандық биологияда, биоинформатикада, ғылыми есептеулерде, қаржыда, ауыл шаруашылығы модельдеуде және тағы да басқаларында математиканың кең ауқымы қолданылуын қамтиды. Сенегалдағы орталық француз және ағылшын тілдерінде курстар ұсынады. Орталық математикалық биология, өндірістік математика, математикалық қаржы, астрофизика және космология, компьютерлік алгебра салаларында маманданған. Магистр және докторантура деңгейінде оқуға стипендиялар беріледі.
Мектептерді байыту орталығы
AIMS Оңтүстік Африка мектептерді дамыту орталығын ұстаздайды, ол Оңтүстік Африка математика пәнінің мұғалімдеріне тегін оқу материалдарын және кәсіби біліктілікті арттыру курстарын ұсынады.
Семинарлар мен конференциялар
AIMS South Africa математика және оның қолданылуы саласында, әсіресе физика, математикалық қаржы, эпидемиология бойынша үнемі қысқа мерзімді конференциялар мен семинарлар ұйымдастырады. Басқа тақырыптарға Debian GNU/Linux платформасын қолдана отырып ғылыми модельдеу немесе жүйелік әкімшілік кіреді.
Қоғамдық дәрістер
Өз салаларындағы зерттеулерде жетекші ғалымдар түрлі тақырыптар бойынша тұрақты түрде халыққа арналған лекциялар оқиды.
Қаржыландыру
AIMS South Africa халықаралық корпорациялар, халықаралық даму ұйымдары және Оңтүстік Африканың Білім және ғылым және технология министрліктерімен демеушілік етеді. 2010 жылдың ақпан айында Google AIMS-ке 1 миллион доллар сыйлады. 2010 жылдың шілдесінде Канада AIMS және AIMS Next Einstein бастамасына 20 миллион канад доллары көлемінде федералдық қаржыландыруды бөлуге міндеттенді. Бұл қаражат Халықаралық даму зерттеу орталығы және Теориялық физика институтының периметрі арқылы басқарылады. 2010 жылдың қыркүйегінде AIMS Next Einstein бастамасы (AIMS NEI) Google-дің 10^100 жобасынан 2 миллион АҚШ долларын алды. Жеке тұлғалар GivenGain платформасы арқылы AIMS-ке қайырымдылық жасайды.
AIMS Гана
AIMS Ghana – ең көне AIMS орталықтарының бірі. Батыс Африкада орналасқан, бастапқыда Гана университетінің құрамында, Шығыс Легон қаласында, содан кейін Орталық аймақтағы Бирива ауылында, ал кейін Акраға көшірілді. Орталық Франсис Аллотейдің ықпалымен үлкен даңққа ие болды. Оның дүниеден озғаннан кейін орталық жақында тәмамдаған студенттерге математиканы ұнату үшін және оларды ынталандыру мақсатында жазғы лагерьлер ұйымдастырады, бұл жазғы лагерьлер қазір оның құрметіне Алотей математикалық жазғы лагері деп аталады. STEM саласындағы қыз студенттерді қолдауға бағытталған жаңа бағдарлама да іске қосылды.
Жүргізілген зерттеулер
2014 жылдан бастап AIMS Гана қолданбалы математика және эпидемиология салаларына қатысты тақырыптар бойынша зерттеулер жүргізе бастады. Жарияланған жұмыстардың ішінде доктор Оливье Менукеу Паменнің (Ганадағы Александр Гумбольдт кафедрасының иесі) тәуелді жұптардың өміріндегі ықтималды өлім-жітімді модельдеу туралы жобасы, доктор Алессандро Кримидің жүктілікке дейінгі күтім туралы эпидемиологиялық зерттеуі, сондай-ақ COVID-19 пандемиясы кезінде Эстер Опоку Гязи және профессор Фрэнсис Одуроның Ганадан алынған COVID-19 деректерінің тиімділік талдауы туралы жұмыстары бар.