Кіріспе
Жұлдыздық жіктеу
F типті негізгі тізбек жұлдызы (F V) – спектрлік класы F және жарқырау класы V болатын, негізгі тізбектегі, сутекті біріктіретін жұлдыз. Бұл жұлдыздардың массасы Күннің 1,0-ден 1,4 есеге дейін, ал беткі температурасы 6000 мен 7600 К аралығында болады. VII және VIII кестелерді қараңыз. Бұл температуралық диапазон атмосферадан қарағанда F типті жұлдыздарға ақшыл түс береді. Негізгі тізбек жұлдызы «еріккен жұлдыз» деп те аталатындықтан, бұл жұлдыз класын «сары-ақ еріккен жұлдыз» деп те атауға болады (жұлдыз эволюциясының мүмкін соңғы кезеңі болып табылатын ақ жұлдыздармен шатастырмау керек). Белгілі мысалдары: Процион А, Гамма Виргинис А және В, сондай-ақ KIC 8462852.
Спектрлік стандартты жұлдыздар
+ Типтік F типті негізгі тізбек жұлдыздарының қасиеттері Спектр түрі Масса Радиус Жарықтығы Тиімді температурасы (K) Түс индексі (B − V) F0V 1.61 1.728 7.247,220 0.30 F1V 1.50 1.679 6.177,020 0.33 F2V 1.46 1.622 5.136,820 0.37 F3V 1.44 1.578 4.686,750 0.39 F4V 1.38 1.533 4.176,670 0.41 F5V 1.33 1.473 3.636,550 0.44 F6V 1.25 1.359 2.696,350 0.49 F7V 1.21 1.324 2.456,280 0.50 F8V 1.18 1.221 1.956,180 0.53 F9V 1.13 1.167 1.666,050 0.56 Түзетулер енгізілген Йеркес Атласы жүйесі (Джонсон және Морган, 1953) F типті жұлдыздардың тығыз торын тізімдеді; алайда, осы стандарттардың бәрі бүгінгі күнге дейін тұрақты сақталған жоқ. F типті негізгі тізбек жұлдыздары арасындағы MK спектрлік жіктеу жүйесінің анықтамалық нүктелері, яғни жылдар бойы өзгеріссіз қалған және жүйені анықтау үшін қолданылатын стандартты жұлдыздар – 78 Ursae Majoris (F2 V) және Pi Orionis (F6 V) болып саналады. Осы екі стандарттан басқа, Морган мен Кинан (1973) келесі жұлдыздарды «пышақ» стандарттары деп қарастырды: HR 1279 (F3 V), HD 27524 (F5 V), HD 27808 (F8 V), HD 27383 (F9 V) және Beta Virginis (F9 V). Басқа негізгі MK стандартты жұлдыздары: HD 23585 (F0 V), HD 26015 (F3 V) және HD 27534 (F5 V). Екі Гиада мүшесінің (HD 27524 және HD 27534) HD белгілері дерлік бірдей, олар екеуі де күшті F5 V стандартты жұлдыздары болып саналады және шын мәнінде олардың түстері мен шамалары бірдей. Грей және Гаррисон (1989) ыстық F типті жұлдыздар үшін стандарттардың заманауи тізімін ұсынады. F1 және F7 стандартты жұлдыздары сирек тізімделеді, бірақ сарапшы жіктеушілер арасында жылдар бойы сәл өзгерген. Бұл кластағы жиі қолданылатын стандартты жұлдыздар – 37 Ursae Majoris (F1 V) және Iota Piscium (F7 V). Қазіргі уақытта F4 V стандартты жұлдыздары ресми жарияланбаған. F9 V Морган жіктеген ыстық жұлдыздар мен Кинан бір саты төмен жіктеген салқын жұлдыздар арасындағы шекараны анықтайды, сондай-ақ әдебиетте F/G карликтерінің шекарасын анықтайтын келіспеушіліктер бар. Морган және Кинан (1973)
The revised Yerkes Atlas system (Johnson & Morgan 1953) listed a dense grid of F type dwarf spectral standard stars; however, not all of these have survived to this day as stable standards. The anchor points of the MK spectral classification system among the F type main sequence dwarf stars, i. e. those standard stars that have remained unchanged over years and can be used to define the system, are considered to be 78 Ursae Majoris (F2 V) and Pi Orionis (F6 V). In addition to those two standards, Morgan & Keenan (1973) considered the following stars to be dagger standards: HR 1279 (F3 V), HD 27524 (F5 V), HD 27808 (F8 V), HD 27383 (F9 V), and Beta Virginis (F9 V). Other primary MK standard stars include HD 23585 (F0 V), HD 26015 (F3 V), and HD 27534 (F5 V). Note that two Hyades members with almost identical HD designations (HD 27524 and HD 27534) are both considered strong F5 V standard stars, and indeed they share nearly identical colors and magnitudes. Gray & Garrison (1989) provide a modern table of dwarf standards for the hotter F type stars. F1 and F7 dwarf standards stars are rarely listed, but have changed slightly over the years among expert classifiers. Often used standard stars in this class include 37 Ursae Majoris (F1 V) and Iota Piscium (F7 V). No F4 V standard stars currently have been officially published. F9 V defines the boundary between the hot stars classified by Morgan, and the cooler stars classified by Keenan a step lower, and there are discrepancies in the literature on which stars define the F/G dwarf boundary. Morgan & Keenan (1973)
Өмірлік цикл
F типті жұлдыздардың өмірлік циклі G типті жұлдыздарға ұқсас. Олар сутегін біріктіріп, сутегі қоры таусылғаннан кейін гелийді біріктіретін қызыл алып жұлдызға айналады. Гелий де таусылғаннан кейін, олар көміртекті біріктіре бастайды. Көміртегі де таусылғанда, сыртқы қабаттарын шашыратып, планеталық тұмандық жасайды, ал тұмандықтың ортасында ыстық ақ ергежейлі жұлдыз қалады. Бұл жұлдыздар шамамен 2,4 миллиард жыл бойы тұрақты болады. Қарама-қарсылығы, G типті жұлдыздар, Күн сияқты, шамамен 10 миллиард жыл бойы тұрақты болады.
Планеталар
Планеталарды қолдайтыны белгілі ең жақын F типті жұлдыздардың кейбіреулері: Упсилон Андромеда, Тау Бутис, HD 10647, HD 33564, HD 142, HD 60532 және KOI 3010.
Тұрғылықты жағдай
Кейбір зерттеулер F типті жұлдыздың айналысындағы планеталарда да тіршілік пайда болу мүмкіндігі бар екенін көрсетеді. Шамамен, салыстырмалы түрде ыстық F0 жұлдызының тіршілікке жарамды аймағы 2,0 АЕ-ден 3,7 АЕ-ге дейін, ал салыстырмалы түрде салқын F8 жұлдызы үшін 1,1 АЕ-ден 2,2 АЕ-ге дейін созылуы мүмкін. Осылайша, планетадағы тіршілік формаларының өмір сүруі үшін, гипотетикалық планетада атмосфераны қорғауға жеткілікті жағдай болуы керек, мысалы, жоғарғы атмосферадағы тығыз озон қабаты сияқты.