Кіріспе

1992 жылы Радж Канвардың түсірген үнді фильмі

«Девана» (,) – 1992 жылы түсірілген үнді тіліндегі романтикалық драмалық фильм, режиссері Радж Канвар, сценарий авторы Сагар Сархади. Басты рөлдерде Риши Капур, Дивья Бхарти және Шахрух Хан (оны үшін дебюттік рөл) ойнайды. Фильмнің оқиғасы шаттандыратын Қаджал (Бхарти) атты қыздың шаңырағына оралғаннан кейін күйеуі Равидің (Капур) жоғалып кетуінен кейінгі қиындықтары мен оның жанындағы Раджаның (Хан) оны қалай баурап алғанын көрсетеді. Сагар Сархади Ранбир Пушптың әңгімесіне негізделген сценарий жазды. Гудду Дханоа, Лалит Капур және Раджу Котари «Маянк Артс» туымен бірлесіп фильмді продюсерлік етті. Операторлық жұмысын Хармит Сингх, монтаждаушы – А. Мутху жасады. Фильмге музыканы Надим-Шраван дуэті жазды, ал әндер сөздерін Самир жазды. Фильмнің түсірілімі 1991 жылдың 14 шілдесінде басталды. 1992 жылдың 25 маусымында өткен премьерасынан кейін «Девана» сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, үлкен коммерциялық сәттілікке жетті, жылдың ең табысты фильмдерінің бірі болды, жалпы кірісі шамамен , «Бета» фильмінен кейін екінші орынға ие болды. Саундтрек альбомы хитке айналып, жылдың ең көп сатылған саундтрегі атанды. Фильмнің сәттілігі Хан мен Бхартидің кино өнеріндегі беделін нығайтып, Канвардың режиссерлік карьерасын бастады. 38-ші Filmfare сыйлықтарында фильм 9 номинацияға ие болып, «Ең үздік еркек дебюті» (Хан) және «Ең үздік әйел дебюті» (Бхарти) сияқты 5 сыйлықты жеңіп алды.

Сюжет

Қажал - сұлу қыз, Равиге ғашық болады. Олар Равидің анасы Лакшми Девидің батасымен бақытты некеге отырады. Равидің ашкөз ағасы Дирендра мен туысы Нарендра бұл туралы естігенде қатты көңілі қалады, өйткені олар Равиден кейін отбасының мол байлығын мұра етуге кезек күтуде. Дирендра Равиді өлтіру үшін қылмыскерлерді жалдайды. Нарендрамен бірге бандиттер Равиді өлтірмекші болады. Күрес барысында Рави өзінің туған інісі Нарендраны өлтіріп, екеуі де жардан құлап түседі. Қауіпкерлер қашады. Равидің отбасы да бұл хабарды естіп қалады. Жесір қалған Қажол Равидің анасы Лакшми Девимен бірге басқа қалаға көшіп кетеді. Раджа - мотоциклмен келе жатқан бай, жақсы жүректі жігіт, ол Лакшми Девиді көшеде кездейсоқ құлатып, оны үйіне алып барады. Осылайша ол Каджалмен танысады. Ол Каджалға ғашық болып, оны білдіруге тырысады, бірақ ол оны қысқаша кесіп, бұрын үйленгенін және қазір жесір екенін айтады. Раджа қысқа уақытқа таңғалып, костюмін алып қайтып келеді, бірақ Каджал оның жақындауына қарсы тұруды жалғастырады. Раджаның бай әкесі Рамакант ұлының жесір әйелге үйленуі туралы ойды ұнатпай, Каджалдан құтылуға тырысады. Осыдан кейін Раджа әкесімен айтысып, Лакшми Девиден жесір қалған келініне үйленуге рұқсат сұрап сұрайды. Лакшми Деви Каджалды Раджаға үйленуге көндіреді, Каджалдың алдында ұзақ өмір бар екенін, оның баласы жоқ екенін және Лакшми Девидің өлімінен кейін мүлдем жалғыз қалатынын айтады. Кейін Каджаль әкесінің тілегін қабыл алады. Лакшми Деви Раджаға ризашылығын білдіреді, бірақ ол оған Каджалдың қаншалықты қарсы болғанын айтады және оған үйленуден кейін де ол жай жүруі керектігін және Каджал оны күйеуі ретінде шын жүректен қабылдамайынша, оған жыныстық қатынас жасамауы керектігін айтады. Раджаның жақын арада үйленетіндігі туралы хабар оның әкесі үшін соңғы сасық болып табылады, ол оны одан әрі уайымдамастан лақтырып тастайды. Раджа енді жұмыс іздеу керек. Достары онымен бірге гараж ашқан. Ол жол апатына ұшырап, ауруханаға түседі. Қажал оның өзіне ғашық екенін біліп, оған қарай жүгіреді. Олар бір-біріне деген сезімдерін мойындайды. Бір адамға тонауды күтіп тұрған қарақшылар тобы шабуыл жасайды, ал Раджа оны құтқарады. Олар көп ұзамай жақсы достар болады. Ража бұл кісінің Каджалдың бірінші күйеуі әрі Лакшми Девидің күйеу баласы Рави екенін білмейтін. Раджа Равиді Каджалға таныстырған кезде, ол Равидің Дирендраның оны өлтіру әрекетінен аман қалғанын білгенде шошынады. Алайда ол Раджамен бірге қалады. Дирендра Рави туралы біледі. Ол Каджалды және Раджаны ұрлап, оның орнына Равидің мүлкін талап етеді. Раджа құтылып, Равимен бірге Дирендраны ұрады. Олар Қаджалды тұтқындаған, ал оның айналасына бомба байлаған күйінде табады. Рави бомбаның уақыт белгісін тоқтатады. Дирендра Раджаны өлтіру үшін қайта оралады. Рави оны итеріп, бомбаны іске қосты, бұл екеуін де өлтіретін үлкен жарылысты туды. Раджа мен Каджаль Равидің құрбандығына ризашылық білдірді.

Өндіріс

1990 жылдардың басында Ранбир Пушп «Дивана» фильмінің сюжетін ойлап тапты, ал Гудду Дханоа оған риза болып, өзінің «Mayank Arts» атты туынды компаниясы арқылы фильмді қаржыландыруға шешім қабылдады. «Rediff.com» сайтына берген сұхбатында, бұрын Шехар Капурдың «Мистер Индия» (1987) және «Гайал» (1990) фильмдерінде режиссердің ассистенты болған Радж Канвар, Дханоаның оған «Дивана» фильмін түсіруді ұсынғанын және бұл оның режиссерлік дебюті болғанын айтты. Лалит Капур мен Раджу Котари Дханоамен бірге фильмді бірлесіп өндірді. Дивя Бхартидің қолжетімсіздігі мен уақыттың жетіспеуі Гудду Дханоаның досы және оның бұрынғы менеджері Джатин Раджгурудың ұсынысымен оның актерлік құрамына қосылуына әкелді. Дханоа Бхартиге уақытты дұрыс пайдалану керектігін ескертті және бірде түсірілімге кешігіп келгендіктен, оның машинасынан түсіп қалмағанын айтты. Коли бірнеше күн түсірілімге қатысты, бірақ кейіннен «Инсаф Ки Деви» (1992) түсірілім алаңында Шабнам Капурмен (фильмнің продюсері Лалит Капурдың әйелі) арасындағы түсініспеушілікке байланысты түсірілімнен бас тартты. Канвар оның «Цирк» және «Дил Дарья» фильмдеріндегі ойынын ұнатып, оның кандидатурасын продюсерлерге ұсынды. B. H. Тарун Кумар хореограф болды, ал Рам Шетти мен Хариш Шетти экшн-сценалардың режиссерлері болды. 1992 жылдың басында түсірілім аяқталғаннан кейін, фильмді А. Мутху монтаждады. Бхарти, Капур және Хан қатысқан ән түсірілімдері Оттының әртүрлі локацияларында өтті, «Айси Диванги» әні «Ninthe Mile» жерінде, ал «Teri Ummeed Tera Intezar» әні «Ботаникалық бақтар», «Коноур шай плантациялары» және Оттының «Шығарлы орман» аймақтарында түсірілді.

Музыка

"Айси Диванги" әні 1977 жылғы "Баялу Дари" фильміндегі "Канасалу Нене" әнінің негізінде жазылған. Саундтрек альбомында Надим-Шраван дуэтінің 7 әні бар. Әннің сөзін Самир жазды, ал вокалды Кумар Сану (Капур үшін орындаған), Садхана Саргам, Алка Ягник (Барти үшін орындаған) және Винод Ратод (Хан үшін орындаған) орындады. Албом 7-8 миллион дана сатылып, 1992 жылғы Болливудтың ең көп сатылған саундтрек альбомы атанды. Planet Bollywood құрастырған "Барлық уақыттың 100 ең ұлы Болливуд саундтректері" тізімінде саундтрек 79-орынды иеленді. News18 "Айси Диванги" әнін "Дивья Бхартидің 5 есте қаларлық әнінің" бірі деп атап, оның орындауы туралы "оның дауысы да, әннің мелодиясы да адамды баурап алады" деп жоғары бағалады. Оның табиғи сұлулығы мен Шахрух Ханмен экрандағы тартымды қарым-қатынасы әннің тартымдылығын арттырып, көруге ләззат сыйлады. Rediff оны "Надим-Шраванның 10 керемет әнінің" қатарына қосты.

Шығару

Фильм 1992 жылдың 25 маусымында жарық көрді. Оның жарнамасында "Махаббаттың күші" деген слоган қолданылды. Режиссер Радж Канвар дистрибьюторлармен бірге фильмнің тұңғыш көрсетіліміне барғанда, залдың толық бос екенін көріп, қатты таңқалды. Бірақ кейіннен ол көбінесе студенттермен толып, фильмтің кассалық табысқа ие болуын қамтамасыз етті. Фильм 50 апта бойы кинотеатрларда көрсетіліп, "Алтын юбилей" фильмі атағына ие болды. Box Office India киносауда сайтының мәліметінше, ол бүкіл әлем бойынша кассадан түсім жинап, "Бета" фильмінен кейін жылдың екінші ең табысты фильмі болды. 2020 жылдан бері Amazon Prime Video арқылы көруге қолжетімді.

Қабылдау

Дивана фильмі шыққан кезде сыншылардан жағымды пікірлер алды, ең басты мақтаулар [операторлық жұмысына], саундтрегіне және актерлік құрамның, әсіресе Бхарти мен Ханның орындауына бағытталды. Нихат Казми 1992 жылғы 28 маусымда The Times of India газетінде фильм туралы рецензия жариялап, Ханның рөлі клишелі болғанымен, ол оны "жаңа құлшыныспен түсініп, жас шағында махаббатқа құмар ер адамның дәстүрлі рөлінде жеңіл желдей сырғанады. Ашулы, бағдарсыз, мейірімді, есейген және балаша көңілді Дивана жаңа таланттың келуін білдіреді" деп жазды. 31 шілдеде The Indian Express газетінің бір авторы фильмнің операторлық жұмысын және әндерін жоғары бағалады, бірақ оқиғасын "қалыпты мелодрамадан артық емес" деп сынады. Автор Бхартидің рөлі "әдемі, бірақ әлсіз" екенін және "оның бұл жағдайды өзгерте алмайтынын" айтты. Ол Ханның "құлақтың көзіне жақын әсерлі" екенін және "дәстүрлі рөлге жаңа өмір сыйлағанын" атап өтті. Сұхбатта Хан фильмді өзі қарап тұрып, фильмдегі өзінің ойнаған рөлі "қорқынышты – шулы, әдепсіз және бақылаусыз" болғанын, ал өзі "өте асыра ойнағанын" айтты. Оның сөзіне сүйенсек, ол фильмнің табысына ешқандай үлес қоспаған, ал табысқа Надим-Шраванның музыкасының көмегімен жеткенін, сондай-ақ Капур мен Бхартидің ойнаған рөлін жоғары бағалады. 2018 жылы The Indian Express газетінен Сампада Шарма оның ойнаған рөлі естен кетпейтінін жазды, "Жаңа үйленген қызды сомдаудан бастап, өмірінде шешімді қадамға келгенге дейін Дивана – Дивьяның фильмі болды және ол қол соғуға лайық өнер көрсетті" деп қосты.

Марапаттар

Сыйлық категориясы Жеңімпаз(дар) Нәтижелер Сілтеме (Ref.) 38-ші Filmfare сыйлығы (1993) Жылдың жарық бейнесі Дивия Бхарти Ұлыстың жақсы дебюті Шахрух Хан Жақсы музыка режиссері Нәдім-Шраван Жақсы лирик Самир Самир Жақсы ер адам вокалисі Кумар Сану, Винод Ратод Жақсы әйел вокалисі Алка Ягник

Тақырып

Диуана махаббат тақырыбын қамтиды. [Радж Канвар] Дивя Бхартидің рөлін өзінің басқа фильмдеріндегі әйел рөлдерімен салыстырып, олардың барлығы "күшті әйел кейіпкерлер" екенін айтты. Ол өзі бұл туралы Эдинбург университетінде құрметті диплом алғанда, фильмнен алған сабағы ретінде атап өтті. Бірнеше сыншы [Риши Капурдың] рөлін "Чандни" (1989) фильміндегі рөлмен салыстырды, себебі екі фильмде де ол құрбандыққа баруға дайын күйеу ретінде бейнеленген. Басқа бір қырынан қарағанда, [Диуана] Болливудтағы жаңа үлгіні ашқан махаббат үшбұрышы болды, оның сюжеті алғашқы ғашықтың құрбандыққа баруын көрсетеді, бұл әдеттегі ережеге кері кетті. > Фильмнің музыкасын Надим-Шраван дуэті жазды, ол көп платиналық табысқа ие болды. Бхартидің ойыны сыншылардың жоғары бағасын алды, ал фильмнің атауы оның есімімен байланысты болды. Бұл фильм Шахрух Ханның кинодағы дебюті ретінде де танымал. Фильмнің екінші жартысында экранда аз болғанына қарамастан, оның маңдайға түйген сүйіктінің рөлі оған үлкен жетістік әкелді. Оның орындаған "Кой на кой чахие" әні біртіндеп культты мәртебеге ие болды. Ашок Радж оның рөлін "өміріне жақсы жағдайға түсу үшін бай жесірді қуалап жүрген қарапайым қалалық адам" деп сипаттады. News18 Капурдың "фильмографиясы Диуанамен толыққан" деп атап өтті және бұл оның ең есте қаларлық туындыларының бірі болып қала береді, фильмдегі оның стилі өзі үшін трендсеттер саналды. Сонымен қатар, Диуана көптеген тізімдерге енді: "80-ші, 90-шы және 2000-шы жылдардағы 500 ең үздік Болливуд фильмі", "90-шы жылдардағы ең үздік 90 хинди фильмі" және "100 ең үздік Болливуд махаббат үшбұрышы фильмі". Саундтрек альбомы Planet Bollywood сайтында "100 ең үздік Болливуд саундтректері" тізіміне еніп, "Диуана 90-шы жылдардың ең жақсы альбомдарының бірі болды" деген қорытынды жасалды. Filmfare оны "Шахрух Ханның 16 үздік фильмі" тізіміне қосты. Rediff.com осы фильмін "Надим-Шраванның 20 үздік саундтректері" тізіміне екі рет енгізді. Фильм сыншысы Диптакирти Чаудхури Диуананы Болливудтағы жаңалықтарды ашқан фильм деп атады, себебі ол махаббат үшбұрыштарының әдеттегі сюжетінен мүлдем өзгеше болды. Фильм келесі жылдары көп рет еске алынды. "Пхела Наша" (1993) фильмінде Хан Дипак Тижориге: "Сен керемет (Чаматкар) жасадың, мен сенің (Диуана) жанкүйеріңе айналдым" деді. Сонымен қатар, танымал телесериал "Тарақ Мехта Ка Оолтах Чашма" сериясының "Ченнай экспресс арнайы 2-бөлігінде" Попатлал "Кой на кой чахие" әнінің әуенімен биледі. Фильмнің плакаты "Дханак" фильмінде көрсетілді. "Диуана" фильмінен алынған кадрлар "Фан" фильмінде де пайда болды.

Жалғасы

2013 жылы продюсер Гудду Дханоа «Дивана» фильмінің жалғасын шығаруды хабарлады.