Кіріспе

Үндістандағы мекеме

Ұлттық заманауи өнер галереясы (NGMA) – Үндістан Үкіметінің Мәдениет министрлігіне қарасты ең басты өнер галереясы. Жаңа Делидегі Джайпур үйіндегі бас мұражай 1954 жылдың 29 наурызында Үндістан Үкіметімен құрылды, содан кейін Мумбай және Бангалор қалаларында филиалдары ашылды. Оның коллекциясында 2000-нан астам суретшінің 17 000-нан астам туындысы бар, олардың ішінде Томас Дэниелл, Раджа Рави Верма, Абаниндранат Тагор, Рабиндранат Тагор, Гаганендранат Тагор, Нандалал Бос, Джамини Рой, Амрита Шер Гил сияқты және шетелдік суретшілердің туындылары да бар. Мұнда сақталған ең көне жұмыстардың кейбіреулері 1857 жылға дейін сонады. Дели филиалы – әлемдегі ең ірі заманауи өнер мұражайларының бірі.

Тарих

Ұлттық өнер галереясын құру туралы алғашқы ұсынысты 1938 жылы Делидегі суретшілер ұйымы – AIFACS жасаған. Бұл мекеме 1929 жылы Дели Көркемсурет қоғамы ретінде тіркелген. Оны Абаниндранат Тагордың шәкірттері болған Барада және Сарада Укил аға-інілер құрған. Бомбей Бүкіл Үндістан Көркемсурет қауымдастығы 1946 жылы Г. Венкатачалам президенттігімен және Карл Хандалвала сияқты мүшелермен құрылды. 1948 жылы қауымдастық Өнердің үшінші жалпыүндістандық конференциясын ұйымдастырды, себебі Делиде өткен алғашқы екі конференция толыққанды өкілдік ететін орталық өнер ұйымын құра алмағанын байқады. Олар Бомбей үкіметінен өнер, білім және мәдени шараларға 21 лакх рупий қаржы алды. Олар өнердің тек ресми қолдауға ғана емес, сонымен қатар жеке тұлғалар мен топтардың ерікті түрде бірігуіне де мұқтаж екенін мәлімдеді. Егер AIFACS ресми ұйым болуға мүдделі болса, AIAFA автономды суретшілер қауымдастығын сұрады. 1946 жылы Қоғам тұңғыш Халықаралық қазіргі заманғы өнер көрмесін ұйымдастырды, онда қазіргі француз және ағылшын суретшілерінің суреттері, сондай-ақ американдық суретшілердің гравюралары қойылды. Көрме алғашқы Бүкіл Үндістан конференциясымен бірге өтті, онда AIFACS-ты орталық өнер органы ретінде тағайындау туралы қаулы қабылданды. Ұлттық галерея идеясы 1949 жылы талқыланса да, мемлекеттік қолдаумен құрылған NGMA-ны 1954 жылы вице-президент Доктор С. Радакришнан премьер-министр Джавахарлал Нерудің қатысуымен ресми түрде ашты. Белгілі неміс өнер тарихшысы Герман Гёц (1898–1976) оның алғашқы кураторы болды, және уақыт өте келе ол өнерді қалпына келтіру қызметтері, өнерге сілтеме кітапханасы және құжаттама орталығы сияқты жаңа мүмкіндіктерді қосты. Галерея қазіргі заманғы мүсіндер көрмесімен ашылды, сонымен қатар Амрита Шер Гилл, Рабиндранат Тагор, Жамини Рой, Нандалал Бос және М. А. Р. Чугтай сияқты суретшілердің 200-ге жуық туындыларынан тұратын бастапқы коллекциясын көрсетті.

Ғимарат

Раджпаттың соңында, Үндістан қақпасының төңірегіндегі Орталық алтыбұрышта орналасқан бұл ғимарат бұрын Жаипур махаражасының жеке резиденциясы болған, сол себепті ол Жаипур үйі деп аталады. 1936 жылы салынған, сэр Артур Бломфилд жобалаған, көбелек пішіндес және орталық күмбезі бар бұл ғимарат, Лутиенстің Делисі салынғаннан кейін пайда болды. Үндістан қақпасының төңірегіндегі Орталық алтыбұрыш, басқарушы князьдық мемлекеттердің ғимараттары орналасқан аймақ, өзінің сэр Эдвин Лютенс жобалаған.

Бас директор

Ш. Адвайта Гаданаяк 2016 жылғы желтоқсан – 2022 жылғы желтоқсан.

Жинақтар

NGMA және оның аймақтық орталықтарының толық жинағында шамамен 17 000 өнер туындысы бар – суреттер, сызбалар, мүсіндер, гравюралар, фотосуреттер және инсталляциялар. Бұл жинақ негізінен үнді суретшілерінің туындыларынан тұрады және жылдар бойы сыйлықтар, сатып алулар мен тұрақты қарыздар арқылы қалыптасқан. Қазіргі таңда Үндістан мен шетелден келген 2000-ға жуық суретшінің туындыларын қамтиды. Барлық дамып келе жатқан мекемелер сияқты, бұл жинақ мағыналы түрде өсуді жалғастыра береді.

NGMA құрылғанға дейінгі заманауи өнер коллекциясы

Ұлттық заманауи өнер галереясы Амрита Шер Гилдің суреттерін сатып алу арқылы заманауи өнерді жүйелі түрде жинауды бастады. Ұлттық заманауи өнер галереясына тапсырылған 161 картинаның ішінде Шер Гил мен Тагордың картиналары мұражай коллекциясының жартысынан астам бөлігін құрады. Мұражай коллекциясының көрнекті бөлігін үкімет Эганнан сатып алған 33 картина және Шер Гилдің әкесі Умрао Сингх сыйлаған 33 картина құрайды. Үмрао Сингх күйеуінің туындыларын сатып алу шартымен үкіметке көптеген жұмыстарды ұсынды: «Олар оның ерте туындыларымен бірге оның өнері мен талантының қалыптасуын көрсетуге қызмет етеді. Бірақ егер оның кейінгі туындылары біздің елде сатып алынбаса, онда оның өзі бағаламаған ескі үлгідегі жұмыстың қандай мәні бар?» Нехру доктор Эганға сұралған 50 мың рупийді төлеуге уәде беру арқылы мәселені шешуді жөн көрді. Ақша Ұлттық мұражай қорынан алынып, Амрита Шер Гилдің коллекциясын сатып алуға жұмсалды, бұл заманауи өнердің мемлекеттік коллекциясын құрудағы алғашқы қадам болды. 1950-1954 жылдар аралығында суретші Абаниндранат Тагордың да сол сандағы туындылары сатып алынды. Сонымен қатар, Абдурахман Чугтай он суретпен, ал Жамини Рой мен Нандалал Бос әрқайсысы сегіз суретпен өкілдік етті. 1953 жылы Амританың туындыларынан өзге, Абаниндранат Тагордың 66 суреті, эскиздері мен сызбаларынан тұратын жинақ сатып алуға үкіметке ұсынылды. Абаниндранаттың әпкесі Пратима Тагор ағасының 66 туындысын үкіметке 30 мың рупийге ұсынды. Суреттер Орталық Азия ескерткіштері мұражайында сақталып, Парламент үйінде ЮНЕСКО отырыстары кезінде кейде көрсетіліп тұратын. 1954 жылдың 29 наурызында Ұлттық заманауи өнер галереясы Жайпур үйінде үкімет басшылығымен және сол кездегі Білім министрлігінің хатшысы доктор Хумаюн Кабирдің салтанатты ашылуымен есігін кеңге ашты.

Суреттер

НГМА коллекциясының бағалы жағы – қазіргі үнді өнерінің дамуын көрнекті түрде бейнелеуі. Галереяда Томас Дэниелл, Раджа Рави Верма, Абаниндранат Тагор, Рабиндранат Тагор, Раджкумар Сангван, Нандалал Бос, Джамини Рой, Амрита Шер Гил, Упендра Махаратхи және тағы да басқа суретшілердің туындылары бар. Ең алғашқылары – үнді миниатюраларының көрнекті мектептері: жанды «Компания», Калигат және Танжор сурет мектептері. Академиялық реалистер, Раджа Рави Варма, сондай-ақ М. Ф. Питавала, Пестундже Бомонджи, Хемен Мажумдар сияқты британдық өнер мектептерінде білім алған суретшілер де маңызды үлес қосты. Қазіргі үнді суретшілерінің келесі маңызды кезеңі – академиялық реалистердің көзқарастарына қарсы шыққан Бенгалия мектебі. Оны Абаниндранат Тагор және оның ізбасарлары М. А. Р. Чугтай, Кшитиндра Мажумдар және басқалар жарқын көрсетеді. Сантиникатан қозғалысы қоршаған ортаны мадақтауда жаңа эстетикалық өлшемдерді зерттеді, ал оның шеберлері – Нандалал Бос, Рамкинкар Байж және Беноде Бехари Мукерджи. Сантиникатан суретшілерінің өркендеуімен бірге 1920-1930 жылдары модернизмнің төрт ерекше және түпнұсқалық түсінігі пайда болды. Олар – Рабиндранат Тагор, Гаганендранат Тагор, Амрита Шер Гил және Джамини Рой. NGMA осы суретшілердің туындыларының ірі жинағына ие. 1940 жылдардан бастап ірі қалаларда әртүрлі суретшілер топтары құрыла бастады. Мумбайдағы Прогрессивті суретшілер тобы (М. Ф. Хусейн, Ф. Н. Суза, К. Х. Ара, С. Х. Раза), Калькутта тобы (Гопал Гоше, Паритош Сен және Продош Дас Гупта) сол кезеңдегі өнер саласын жандандыруға үлкен үлес қосты. Топтық қызмет рухымен К. С. С. Паникер С. Г. Васудев, Париж Вишванатан және К. Раманужан Ченнай маңындағы Чоламандалда суретшілер коммунасын құрды. 1950-1960 жылдардағы өнерде үнді абстрактілі өнерінің өркендеуі және халықаралық модернизм мен дәстүрлі тамырлар арасындағы құбылмалылық байқалды. Жаңа көркемдік өрнектер NGMA коллекциясында Бирен Де, Г. Р. Сантош, В. С. Гайтонде, Тейб Мехта, Сатиш Гуджрал, Акбар Падамси, Н. С. Бендре, К. К. Хеббар, Сайлоз Мокхерджеа, Кришен Ханна және Рам Кумардың туындыларында берік орын тапты. NGMA-да К. Г. Субраманян, Ж. Сваминатан, А. Рамачандран және басқалардың ең үздік туындылары да бар. Сонымен қатар, 1960-1970 жылдары экспрессионизм, сюрреализм, фантазия, сондай-ақ поп-арт жанрларын зерттеген суретшілердің жинағы да бар. Олардың қатарында Ганеш Пайне, Бхупен Хахар, Г. М. Шейх, Прабакар Барве, Арпита Сингх, Рамешвар Брута, Жоген Чоудхури, Бикаш Бхаттачарджи, Налини Малани, Виван Сундарам, Парамжит Сингх және т.б. коллекцияның құрамына кіреді. Сонымен қатар, қазіргі заманда өмір сүрген Жітіш Каллат, Жаяшри Чакраварти, Атул Додия, Анью Додия, Читровану Мазумдар, Субодх Гупта, Пушпамала Н. және Рияс Кому сияқты суретшілердің туындылары да ұсынылған. Графика өнері қазіргі үнді өнерінде маңызды ағым болып табылады. 19 ғасырдан бастап инновациялық тәжірибелер Джоти Бхатт, Сомнат Хоре, Кришна Редди, Анупам Суд және Лаксма Гуд сияқты суретшілердің графикалық туындыларының көрнекті жинағымен тіркелді.

Мүсіндік

НГМА-да Д. П. Рой Чодури, Чинтамони Кар және Рамкинкар Байж сияқты белгілі мүсіншілердің заманауи мүсіндерінен тұратын жинақ бар. НГМА еліміздің көрнекті мүсіншілерінің бай және алуан түрлі туындыларын сақтайды, олардың ішінде Д. П. Рой Чоудхури, Рамкинкар Байж, Прадош Дас Гупта, Шанку Чоудхури, Мира Мукерджи, Амарнат Сехгал, Пилуо Почханвала, А. Давиервалла, Махендра Пандия, Нагжи Пател, Балбир Кат, Латика Кат, П. В. Янкирам, Нандгопал және одан кейінгі замандастары Химмат Шах, Мадан Лал, Мриналини Мукерджи, Сударшан Шетти, Субдод Гупта, Притхпал Сингх Ладжи және Карло Антао сияқты көптеген танымал мүсіншілердің еңбектері бар. Бұл жинақ пластикалық өнердің даму жолын көрсетіп тұрады. Сонымен қатар, мүсін өнеріне маңызды үлес қосқан суретшілердің, мысалы, К. Г. Субраманян мен Сатиш Гуджралдың туындылары да НГМА-да сақталған.

Фотография

NGMA-да Үндістан фотосуретінің ізашарларының бірі Лала Дин Даяльдың суреттерінің үлкен жинағы бар. NGMA 1970-ші жылдардың соңында суреттерді өнер түрі ретінде жинауды бастады. Жинақ шағын, бірақ ерекше. Раджа Дин Даяльдың ХХ ғасырдың басындағы Хайдарабадтың патшалық өмірін суреттеген суреттері – қазына. Рагху Райдің қазіргі заманғы Үндістан суреттері, Немай Гош пен Даянита Сингхтің заманауи киносы да осындай. Жинаққа сонымен қатар Якоб Эпштейн, Джорджио де Чирико, Соня Делонай, Антони Тапиес, Роберт Раушенберг, Се Дюк Ли, Д.С. Дая, Питер Любарда, Козо Мио, Джордж Кейт және Фред Тилер сияқты халықаралық заманауи суретшілердің мүсіндері, графикасы мен суреттері кіреді. "Бір жарқыраған күн" Ұлттық заманауи өнер галереясында, Нью-Дели. 2019 жылғы 14 тамыздан 2019 жылғы 28 қазанға дейін. "Аститва" – Прабхакар Барвенің мәні, Ұлттық заманауи өнер галереясында, Нью-Дели, 2019 жылдың 13 маусымынан 28 шілдесіне дейін. "Данди-Ятра" Ұлттық заманауи өнер галереясында, Нью-Дели. 2018 жылғы 29 желтоқсаннан 2019 жылғы 30 маусымға дейін. "Рупантар" – Нью-Делидегі Ұлттық заманауи өнер галереясының қор жинағындағы сирек кездесетін қазыналар. 2018 жылғы 2 қарашадан 2019 жылғы 14 мамырға дейін. "Чехре: Реориенттелген тұрақты қанаты, Резерв жинағынан сирек көрінетін қазыналарды көрсетеді" Ұлттық заманауи өнер галереясында, Нью-Дели. 2018 жылдың 8 қазанынан бастап. "Түпкілікті Австралия" Австралияның Ұлттық галереясынан, Жаңа Делидегі Қазіргі заманғы өнердің ұлттық галереясында 2018 жылдың 15 маусымынан бастап. "Наимаса жазғы өнер бағдарламасы 2018" Ұлттық заманауи өнер галереясында, Нью-Дели. "Елдің соңы" – Израильдің қазіргі заманғы өнері, 2018 жылдың 28 сәуірінен бастап, Жаңа Делидегі Ұлттық заманауи өнер галереясы. "Үндістанның көрнекті баспагерлері" атты көрмесі 2018 жылғы "Үндістанның алғашқы баспа биенналысының" аясында Нью-Делидегі Ұлттық заманауи өнер галереясында өтті. 2018 жылғы 27 наурыздан 22 сәуірге дейін. "Қоймадан шыққан құстардың әндері" Ұлттық заманауи өнер галереясында, Нью-Дели. 2018 жылдың 8 наурызында ашылды. "ANZAC Centenary Print Portfolio" Ұлттық заманауи өнер галереясында, Нью-Дели. 2018 жылдың 11 наурызында ашылды. "Codici Codici a Tratti Fonte" Ұлттық заманауи өнер галереясында, Нью-Дели, 2018 жылдың 15 наурызында ашылды. "Дхвани се шабд аур чинх", Ұлттық заманауи өнер галереясы, Мәдениет министрлігі, Үндістан Үкіметі, 2017 жылдың 16 қазанында ашылды. "Opera Omnia" – Нью-Делидегі Ұлттық заманауи өнер галереясында Рафаэльо туралы цифрлық көрме. 2018 жылғы 8 ақпаннан 4 наурызға дейін. "Амрита Шер Гил – алғашқы үнділік әйел модернистінің тарихы" Ұлттық заманауи өнер галереясында, Нью-Дели. 2018 жылдың 11 наурызына дейін көрсетілді. "Данрадж Бхагаттың "Денеден руханиға саяхат" атты 100 жылдық мерейтойы Ұлттық заманауи өнер галереясында өтті. 2017 жылғы 20 желтоқсаннан 2018 жылғы 28 ақпанға дейін.