Кіріспе

Статистикада ең төменгі дисперсиялы бейтарап бағалаушы (MVUE) немесе біркелкі ең төменгі дисперсиялы бейтарап бағалаушы (UMVUE) – параметрдің барлық мүмкін мәндері үшін кез келген басқа бейтарап бағалаушыдан төмен дисперсияға ие бейтарап бағалаушы. Статистиканың практикалық мәселелерінде, егер мұндай бағалаушы болса, MVUE-ні анықтау маңызды, себебі басқа жағдайлар тең болғанда, оптималды емес процедуралардан табиғи түрде аулақ болу керек. Бұл оптималды бағалау мәселесіне қатысты статистикалық теорияның жан-жақты дамуына әкелді. Бейтараптылық талабын ең аз дисперсия критериімен үйлестіру көптеген практикалық жағдайларда жақсы нәтижелер береді, бұл MVUE-ні талдаулардың кең ауқымы үшін табиғи бастапқы нүктеге айналдырады. Дегенмен, нақты бір мәселе үшін мақсатты талаптарға сәйкес жасалған бағалаушы жақсы нәтижелер беруі мүмкін; сондықтан MVUE әрқашан ең жақсы шешім бола бермейді.

Басқа мысалдар

Белгісіз орташа және дисперсиясы бар қалыпты үлестіру үшін, үлгідегі орташа және (тараптандырылмаған) үлгідегі дисперсиясы - бұл популяциялық орташа және популяциялық дисперсияның MVUE-лері. Дегенмен, үлгідегі стандартты ауытқу популяцияның стандартты ауытқуы үшін тарапсыз емес – стандартты ауытқудың тарапсыз бағалауына қараңыз. Сонымен қатар, басқа үлестірулер үшін үлгідегі орташа және үлгідегі дисперсия, әдетте, MVUE емес. Белгісіз жоғарғы және төменгі шектері бар біртекті үлестіру үшін орташа мән популяциялық орташаның MVUE-сі болып табылады. Егер {1, 2, ..., N} жиынынан k дана (орнын алмастырмай) дискретті біртекті үлестіруден таңдалса, онда N үшін MVUE келесідей:

мұнда m – үлгідегі ең жоғары мән. Бұл үлгідегі ең жоғары мәннің масштабталған және ығыстырылған (осылайша тарапсыз) түрлендірілімі, ол жеткілікті және толық статистика болып табылады. Толығырақ ақпарат алу үшін «Неміс танктерінің мәселесін» қараңыз.