Киевтің "Арсенал" футбол клубының тарихы

Кіріспе

Футбол клубы «Арсенал» Киев – Украинаның Киев қаласында орналасқан футбол клубы. 2019 жылы клубтың кәсіби командасы таратылды, бірақ оның жасөспірімдер командалары қалалық жарыстарда бәсекелесуді жалғастыруда. Клуб өзінің тарихы 1925 жылға дейінгі Киев Арсеналы зауытының командасының мұрагері екенін мәлімдейді. Алғашқы зауыт командасы КСРО-ның B класында (кейіннен КСРО Екінші лигасы ретінде қайта ұйымдастырылды) өнер көрсетті, бірақ 1964 жылы төмендеп, ресми түрде таратылды (кәсіби статусын жоғалтты). Украинаның кеңес одағынан кейінгі кезеңдегі футбол клубы 1993 жылы құрылды және Украина Футбол Федерациясы мен Украина ұлттық футбол құрамасының негізгі демеушілерінің бірі болған «Геотон» геологиялық компаниясымен Бориспольден Киевке көшірілді. 1995–2001 жылдары бірігу арқылы клуб Қорғаныс министрлігінің Украина Қарулы Күштерінің Орталық спорт клубының құрамына кірмейтін жеке мемлекеттік кәсіпорын ретінде қайта құрылды. Осы кезеңде (1995–2001) клуб CSKA Киев брендімен Украина Жоғарғы лигасының аға (негізгі) құрамасы ретінде өнер көрсетті, ал түпнұсқа армия құрамасы төменгі лигаларда бәсекелесуді жалғастырды. 1995 жылы клуб ЦСКА ҚК стадионында ойнау үшін Киевке көшірілді және ЦСКА Борисфен және ЦСКА атауларын алды, ал төменгі лигаларда бәсекелескен бастапқы ФК ЦСКА Киев өзінің атауын ЦСКА-2 деп өзгертті. Қаржыландыру қиындықтарына байланысты 2001–2002 жылғы қысқы үзілісте аға команданың меншік құқығы Александр Омельченконың саяси жобасының бөлігі ретінде Киев қалалық билігіне берілді және жаңадан сатып алынған команда зауыт командасының құрметіне «Арсенал» деп аталды. 2002–2008 жылдары «Арсенал» Киев қаласының муниципалды клубы болды және ойындарын «Олимпиады» ұлттық спорт кешенінде өткізді. Кейін клуб украиналық саясаткер Вадим Рабиновичке сатылды, ол Киев қаласының шегінде клуб үшін жаңа стадион салуға уәде берді, бірақ оның орнына Киев Арсеналының зауыт командасының тарихын жаңғырту науқанын ұсынды, ол 1960 жылдары таратылды және қазіргі «Арсенал» Киевтің алдыңғы буын командасы деп есептеді. 2013 жылы Рабинович клубты тағы бір украиндық саясаткерге сатқаннан кейін, клуб тасталып, таратылды. Украиналық жарыскер Алексей Кикирешконың күш-жігерінің арқасында 2014 жылы клуб «Арсенал» Киев ретінде қайта құрылды және Киевтегі «Арсенал» зауытының көпсалалы клубы ретінде Шчаслыведе орналасты, ал екінші дүниежүзілік соғысқа дейін клуб көбінесе зауыт жұмысшылары үшін аймақтық жарыстарда ойнады. 1936 жылы «Арсенал» Киев футболдан КСРО кубогына қатысты, онда ол бірінші турдан кейін қайтадан ойнағаннан кейін шығарылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін клуб «Машинобудивник» Киев деген атпен украин совет жарыстарында ойнады (SC «Арсенал» Киевте хоккей командасы да болды, HC «Зенит» Киев). 1958 жылы «Машинобудивник» жарыстарда жеңіске жетіп, «Арсенал» Киев деген атпен КСРО-ның B класына қабылданды. 1959–1964 жылдары клуб советтік B класында ойнады. 1964 жылы «Киев Арсеналы» командасы таратылды. (1961–2013) серігі Игорь Ковалевич және оның «Геотон» ғылыми-өндірістік фирмасымен бірге. Злобенко Мәріновка және Борисполь аудандарының (Киев облысының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі аудандар) жергілікті әкімдіктерімен ынтымақтастықта жол таба алды. Жаңа клубты құруға қатысқандардың арасында Кучаковтың балалар жаттықтырушысы Виктор Хайдук, жергілікті «Колос» спорт қоғамының директоры Микола Костянец, Борисполь ауданының мемлекеттік әкімшілігінің басшысы Михайло Музика және Борисполь қаласының мэрі Александр Придатко бар. Бастапқы жаттықтырушы Владимир Коломиец клубты басқаруын жалғастырды. Ойыншы команда: Руслан Новиков, Сергей Калиан, Сергей Ярошенко, Вячеслав Нивинский, Александр Отлетов, Андрей Михно, Юрий Гетман (Константин Чупис, 40; Олег Балюк, 80), Игорь Симоненко, Сергей Хура (Михаил Безручко, 55), Юрий Жабинский, Олег Соловьев. Бапкері – Владимир Коломиец. Клуб әкімшілігі сол кезде Украина футбол федерациясының бірінші вице-президенті болған және украин футболда маңызды рөл атқарған Евгений Котельниковпен ортақ тіл табысты. Ойыншы команда: Александр Филипченко – Игорь Федоров, Дмитрий Кореньев, Николай Волосянко, Дмитрий Семчук – Владимир Матсигура, Александр Венлинский (Олег Сухомлинов), Павел Нестерчук, Виктор Белкин (Михаил Безручко) – Олег Соловьев, Сергей Ковалев (Александр Иванов). Бапкері – Виктор Колотов. Бірінші таймда Колотовтың командасы 9 рет тең ойнап, нашар қарсыластармен ұпай жоғалтты. Сонымен қатар, ФК ЦСКА Киев 1994–95 жылғы Украинаның үшінші лигасының ойындарын өткізіп жатты.

Football Club Arsenal Kyiv (Футбо́льний Клуб Арсена́л–Київ) is a Ukrainian football club based in Kyiv. In 2019, the club's professional team was dissolved, but its junior teams continue to compete in city competitions. The club claims to be a successor of Kyiv Arsenal factory team which traces its history back to 1925. The original factory team used to compete in the Soviet Class B (later reorganized as Soviet Second League), but was relegated in 1964 and officially dissolved (lost professional status). The football club of the Ukrainian post Soviet period was created in 1993 and brought to Kyiv from Boryspil by a geological company Geoton which was one of main sponsors of the Football Federation of Ukraine and Ukraine national football team in the beginning. In 1995–2001 through a merger, the club was reconstituted by the Ministry of Defense as a separate government enterprise not part of the Central Sports Club of the Armed Forces of Ukraine. During that period (1995–2001) it competed in the Ukrainian Top League under CSKA Kyiv brand as its senior (main) squad, while the original army squad continued to compete in lower leagues. In 1995 it was relocated to Kyiv playing at CSK ZSU Stadium and carried such names CSKA Borysfen and CSKA, while the original FC CSKA Kyiv competing in lower leagues changed its name to CSKA 2 as its reserve squad. Due to difficulty of financing, the ownership of senior squad was transferred to the Kyiv city authorities during the winter break of 2001–02 as part of Oleksandr Omelchenko political project and the newly acquired squad was renamed as Arsenal in memory of the factory team. Between 2002 and 2008, Arsenal was a municipal club of Kyiv city and played its games at the Olympiyskiy National Sports Complex. Later when the club was sold to the Ukrainian politician Vadym Rabinovych who promised to build own stadium for the club within the Kyiv city limits, but instead came up with a campaign to revive the history of another Arsenal Kyiv, a factory team of Kyiv Arsenal, which was dissolved in 1960s and consider the current Arsenal Kyiv a phoenix club of its predecessor. In 2013 soon after Rabinovych sold the club to another Ukrainian politician it was abandoned and dissolved. Due to the efforts of Ukrainian racer Oleksiy Kikireshko, the club was revived in 2014 as Arsenal Kyiv and based in Shchaslyve as a multi sports club of the Arsenal Factory in Kyiv, before World War II the club played mostly in regional competitions for factory workers. In 1936 Arsenal Kyiv took part in the Soviet Cup in football where it was eliminated after the first round of competition after a replay. After World War II the club played in the Ukrainian Soviet competitions under the name of FC Mashynobudivnyk Kyiv (the SC Arsenal Kyiv also used to have a hockey team, HC Zenit Kyiv). In 1958 Mashynobudivnyk won the competitions and was accepted to the Soviet Class B under the name of FC Arsenal Kyiv. In 1959–1964 the club played in the Soviet Class B. In 1964 the teams of master Arsenal Kyiv was dissolved. (1961–2013) along with his partner Ihor Kovalevych and his science production firm "Geoton". Zlobenko managed to find ways in cooperation with local administrations of Myronivka and Boryspil raions (districts in the southeastern part of Kyiv Oblast). Among other people who were involved in creation of the new club were children coach out of Kuchakiv, Viktor Haiduk, director of the local "Kolos" sports society Mykola Kostianets, head of the Boryspil Raion state administration, Mykhailo Muzyka, and Boryspil mayor, Oleksandr Prydatko. The original coach Volodymyr Kolomiets was left managing the club. Fielded squad: Ruslan Novikov, Serhiy Kalian, Serhiy Yaroshenko, Vyacheslav Nivinskyi, Oleksandr Otlyotov, Andriy Mikhno, Yuriy Hetman (Kostiantyn Chupys, 40; Oleh Balyuk, 80), Ihor Symonenko, Serhiy Hura (Mykhailo Bezruchko, 55) Yuriy Zhabynskyi, Oleg Solovyov. Coach – Volodymyr Kolomiets. The club administration managed to find a common ground with Yevhen Kotelnykov who at that time was the first vice president of the Football Federation of Ukraine and played a key role in Ukrainian football. Fielded squad: Oleksandr Filipchenko – Ihor Fedorov, Dmytro Koryenyev, Mykola Volosyanko, Dmytro Semchuk – Vladimir Matsigura, Oleksandr Venhlinskyi (Oleh Sukhomlynov), Pavlo Nesterchuk, Viktor Byelkin (Mykhailo Bezruchko) – Oleg Solovyov, Serhiy Kovalyov (Oleksandr Ivanov). Coach – Viktor Kolotov. During the first half the Kolotov's team nine times tied losing points with not very strong opponents. At the same time FC CSKA Kyiv was playing at the 1994–95 Ukrainian Third League

1995 жылғы көктемгі маусымда ЦСКА–Борисфен жаңа атаумен, елордада тіркелген және маңызды күшейтумен басталды. 1996 жылы ЦСКА Борисфен тағы бір трансформациядан өтті. Жаңа 1996–97 маусымы басталар алдында меншік құқығына қатысты даулы оқиға орын алды. Дмитрий Злобенко клубтан алынып тасталды, ол армияның көмегімен «Киев-Донбасс» президенті Михаил Гриншпонға берілді. Армиялықтар отандық кубоктың финалдарына екі рет (1998 және 2001) шықты, онда екі рет те жеңіліске ұшырады: алғашқысы қалалық қарсыласы «Динамо» Киевке қарсы, ал екіншісі – «Шахтер» Донецкке қарсы. Клубтың ең үлкен жетістіктерінің бірі – 2001–2002 маусымындағы УЕФА кубогындағы сәтті өнер көрсетуі, қазір жоқ болған фин командасы «Йокерит» және сербтік алып «Црвена звезда» командаларын жеңіп шығуы. 2000 жылғы 20 сәуірде Броварыдегі апаттан кейін Михаил Гриншпон Украинадан қашып кетті. Бірақ 2003 жылы Игорь Смешко Украина Қауіпсіздік қызметінің директоры болғаннан кейін, Гриншпон Украинаға оралып, Украина Ғарыш агенттігі директорының кеңесшісі болды. 1999 жылдан бастап ФК ЦСКА–Киевті Андрей Артеменко басқарды. Александр Омельченкомен бірге Артеменко украиндық «Бірлік» саяси партиясының негізін қалаушылардың бірі болды. 2001 жылғы 9 қазанда Александр Данильчук ЦСКА Киевтің «Арсенал» Киевке айналуы туралы әңгімелер мен популистік талаптарға күлкілі пікір білдірді. ЦСКА-ны қалалық биліктің қарауына беру орын алмайды. Сол күні ЦСКА–Киевтің (Unіsport Consaltіng Ltd компаниясының бөлігі) ұсынысы бойынша Киев қаласының мэрі Александр Омельченко «Арсенал» Киев» ЖШҚ құру туралы бұйрыққа қол қойды, онда компанияның 51% Киев қалалық қауымдастығына тиесілі болды. Қалған 49% әлі де Қорғаныс министрлігі мен ЦСКА компаниясына тиесілі болды. 2001 жылғы 8 қарашада Киев қалалық кеңесі клуб құру және жарғылық капиталды 80% (₴9,440) дейін ұлғайту туралы шешім қабылдады, ал қалған 20% (₴2,360) компанияның басқа мүшелеріне тиесілі болды. Бірінші лиганың екінші командасы ЦСКА-2 Киев Қорғаныс министрлігімен байланысты болды және қайтадан Армия футбол клубының негізгі командасы, ФК ЦСКА Киев болды. «Арсенал» Киев қаласының командасы ретінде құрылды және толығымен Киев қалалық әкімдігінен қаржыландырылды, жылдық бюджеті ₴40 миллион (~8 миллион АҚШ доллары) құрады. ЦСКА-ны «Арсеналға» айналдыру бір күндік процесс емес, 2002 жылғы 1 қаңтардан кейін де процесс жалғасты. Омельченконың қорғауында «Арсенал» бүгінгі «Олимпиады» ұлттық спорт кешенінде ешқандай алаңдаусыз ойнады, бірақ кейіннен ол елордадан «шығарылды» және біраз уақыт бойы Бориспольде ойнауға немесе «Динамоның» үй стадиондарын жалға алуға мәжбүр болды. Омельченко, Суркис ағай-інілерінің (Григорий Суркис және Игорь Суркис) саяси қарсыласы болды, «Динамо» өз үй стадионы Лобановский стадионында ойнауы керек деп талап етті. Қалалық биліктің меншігінде болған кезде «Арсенал» қаржылық қиындықтарға тап болды және көптеген негізгі құрам ойыншыларын қарызға алуға мәжбүр болды. Жаңа мэр Леонид Черновецкий сайланғаннан кейін қала клубты қаржыландыруды айтарлықтай қысқартып, көптеген спорттық активтерін азайтуға тырысты және...

The 1995 spring portion of the season CSKA–Borysfen started out under new name, being registered in the capital city, and notable reinforcement. In 1996, CSKA Borysfen went through another transformation. Just before the start of new 1996–97 season a scandal took place related to ownership. Dmytro Zlobenko was removed from the club which with help of the Army was passed to some businessman by name of Mikhail Grinshpon, a president of "Kyiv–Donbass". The army men also managed to appear in the domestic cup's finals twice (1998 and 2001), where they lost both times: first against city rivals Dynamo Kyiv and then against Shakhtar Donetsk. The club's greatest achievements include a successful UEFA Cup run in the season of 2001–02, defeating the now defunct Finnish side Jokerit and Serbian giants Red Star Belgrade. Following the disaster in Brovary on 20 April 2000, Mikhail Grinshpon ran from Ukraine. But after Ihor Smeshko became a director of the Security Service of Ukraine in 2003, Grinshpon returned to Ukraine becoming an adviser to director of the State Space Agency of Ukraine. Since 1999 FC CSKA–Kyiv was headed by Andriy Artemenko until 2000. Along with Oleksandr Omelchenko, Artemenko was one of founders of the Ukrainian political party Yednist. On 9 October 2001 Oleksandr Danylchuk was calling rumours and populistic claims when commenting on the declarations about CSKA Kyiv will become Arsenal Kyiv. Transferring of CSKA under jurisdiction of the city authorities is not taking placing. On the proposition of CSKA–Kyiv (part of "Unіsport Consaltіng Ltd"), in the same day the Kyiv city mayor Oleksandr Omelchenko issued an order on constituting a limited liability company FC Arsenal Kyiv where 51% of the company owned by the Kyiv city community. The other 49% was still owned by the Ministry of Defense and CSKA as a company. On 8 November 2001 the Kyiv City Council adopted the decision on the creation of the club and increase the constituent fund to 80% (₴9,440), while the other 20% (₴2,360) belonged to other members of the company. The First League second team CSKA 2 Kyiv continued to be affiliated with the Ministry of Defense and once again became the primary team of the Army football club, FC CSKA Kyiv. Arsenal was created as the Kyiv's city team and fully funded by the Kyiv City Administration with an annual budget of ₴40 million (~US$8 million). Transformation of CSKA into Arsenal was not a single day process and after 1 January 2002 the process was still ongoing. Under the Omelchenko's guardianship Arsenal played at the main national football venue (today Olimpiyskiy National Sports Complex) without any concerns, yet later it was "kicked out" of the capital and for sometime was forced to play in Boryspil or rent the Dynamo's home venues. Omelchenko who was a political opponent of Surkis brothers (Hryhoriy Surkis and Ihor Surkis) insisted that Dynamo should be playing at its home venue Lobanovsky Dynamo Stadium. While under the city government's ownership, Arsenal struggled financially, resorting to loaning many of its first team's squad players. Soon after election of a new mayor Leonid Chernovetskyi, the city had decreased funding to the club significantly as it sought to reduce its numerous sports holdings and on 13 July 2006 adopted a decision to sell it at auction scheduled on 14 November 2006 and starting at ₴1.1 million. Preparations to sell the club started earlier and no later than 1 June 2006. The initial auction failed to occur and was rescheduled, while the starting was lowered to ₴770,000. In May 2007, it was announced that the club would be demoted due to financial issues, however soon afterwards it was revealed that Arsenal would be purchased by Ukrainian oligarch, Vadim Rabinovich. The new owner started actively financing the club and its transfers. In January 2009 the Mayor of Kyiv Leonid Chernovetskyi bought Arsenal Kyiv for ₴1 from Rabynovich; Chernovetskiy's 30 year old son Stepan became the club's president. On 20 January 2009 in the newspaper "Ukraynskyi futbol" appeared a "satirical" article about the club's purchase "There will be stadiums on Mars" (На Марсі будуть стадіони?! ), which told that the financial transaction of the club was connected with a real estate around the Ukrainian capital. Upon the purchase, the club's situation was critical and there were talks about merger with another Kyiv's club Obolon. During the next month it was announced that Ukrainian oligarch Oleksandr Onyshchenko was ready to finance the club and claimed that he had paid all the debts. On 29 August 2013, Rabynovych stated that he had resigned from the post of club president. On 15 November 2013, FC Shakhtar Donetsk Chairman Rinat Akhmetov announced that after financial help from the other teams in the league; the Arsenal squad would be able to complete its 2013–14 Ukrainian Premier League season. But the next day Dnipro Dnipropetrovsk refused to (re)play the (16th round) match Arsenal had earlier failed to appear for (due to its bankruptcy).

Украинаның Премьер-лигасына оралу

2018 жылдың ақпан айында клубтың жаңа президенті және оның тең иесі Хорватиядан келген клубтың бұрынғы ойыншысы Ивица Пирич болғаны белгілі болды. Қалған 50% клубтың бұрынғы футбол төрешісі Александр Москаленкоға тиесілі. 2018 жылдың 28 сәуірінде «Арсенал» келесі маусымнан бастап «Арсенал» ЦСКА Киев деп аталуы мүмкін екенін мәлімдеді. Кейін клубтың директоры Александр Москаленко клубтың Банников стадионында ойнайтынын айтты, егер клуб 2018–19 жылғы Украина Премьер Лигасына жол алса. Алайда, стадион лиганың ең төменгі сыйымдылық талаптарына сай келмейді. «Арсенал» Киев ФК «Шахтер» футбол академиясымен Шчасливте үй базасын бөліседі. «Арсенал» жанкүйерлерінің түстері Украина КСР-інің туының түстерімен сәйкес келеді, ал Киев Арсенал зауыты 1918 жылғы Киев Арсенал қаңтар көтерілісі кезінде большевиктерге жақтас сезіммен байланысты, содан кейін Киевті Кеңес Ресейінің қарулы күштері басып алды. «Арсенал» жақтастары сондай-ақ ұқсас саяси көзқарастары бар «Партизан Минск» клубымен де байланысты болуы мүмкін. Алайда, UEFA Euro 2012 алдында олардың сұхбаттары соңғы редакциядан алынып тасталды, бұл кейбір адамдарды фашизм туралы хабарды одан әрі тарату үшін оларды елемегені үшін BBC-ді сынға алды. «Арсеналдың» басты қарсыластары – басымдық құратын ұлтшыл және оңшыл «Динамо» Киев, олармен Киев дербисі үшін күреседі. Сондай-ақ, олар басқа Киев командасы – ЦСКА Киевпен саяси бағыттар бойынша ғана емес, сонымен қатар екі клуб тарихының даулы өзара байланысына байланысты да бәсекелестікке ие. Басқа да қатал қарсыластар – «Карпаты» Львов және «Днепр» ФК.

Стадиондар мен үй алаңдары

Алғашқы және түпкілікті үй стадионы "Колос" стадионы болды. Клубтың негізгі жаттығу базасы Киевтің Шчасливе қалашығында, Киев қаласының шекарасынан тыс, Борисполь бағытында орналасқан. 1995 жылы клуб Украина Қарулы Күштерімен байланысты болып, "CSKA Borysfen" атауымен Украина Қарулы Күштерінің Орталық спорт клубына қарасты "CSK ZSU" стадионында ойнады. 2001 жылы Киев қалалық командасы мәртебесіне ие болғаннан кейін клуб украин футболының жетекші клубы "Динамо" Киевтің "Олимпиялық" ұлттық спорт кешенінен шығып, 2012 жылғы Еуропа чемпионатына дайындық үшін 2008 жылға дейін аренаны пайдаланды. Кейін "Арсенал" "Банников" стадионы, "Оболон Арена" және тағы да басқа кішкентай стадиондарда ойнады.

Еуропалық байқаулар

Арсенал Киев еуропалық жарыстарда алғаш рет 1998 жылы ЦСКА Киев ретінде қатысты (1998–99 УЕФА Кубок иегерлерінің кубогы), Ирландияның «Корк Сити» футбол клубымен өткен сыртқы ойында ЦСКА 1–2 есебімен жеңілді. Еуропалық жарыстарға алғашқы екі іліккен кезде 1998 және 2001 жылдары Украина кубогының финалына жеткені болды. Ол кезде Арсенал Киев ЦСКА Киев деп белгілі болған. «Арсенал» таңбасымен еуропалық жарыстарда алғаш рет 2012 жылы өнер көрсетті.

Арсенал2

ФК "Арсенал 2 Киев" – Украинаның Киев қаласындағы украин футбол командасы. Басқа көптеген филиалдық командалар сияқты, ең жақсы ойыншылар негізгі құрамға жіберіледі, ал қалғандары одан әрі шақыру үшін дамытылады. Команда 2003–04 жылғы Украинаның екінші лигасына бір рет қатысып, "Арсенал" клубының жастар (резерв) құрамы ретінде өнер көрсетті. Оған әуесқойлар турнирлерін өткізіп жіберуге рұқсат берілген, бірақ бір маусымнан кейін команда таратылды. Команда жақсы нәтижелер көрсетпеді және маусым аяқталуына дейін шегініп, турнир кестесінде соңғы орынға түсті. Ол өзінен бұрын шығып кеткен басқа командалардан да жоғары нәтиже көрсетпеді.