Кіріспе

Украинаның футбол қауымдастығы (Українська асоціація футболу; UAF) – Украинадағы футболды басқарушы орган. 2019 жылға дейін Украина футбол федерациясы (FFU; Федерація Футболу України) деп аталды. Халықаралық Олимпиада қозғалысының құрамындағы субъект ретінде, UAF Украинаның Ұлттық Олимпиада комитетінің мүшесі болып табылады. UAF сондай-ақ УЕФА және ФИФА сияқты халықаралық футбол ұйымдарының мүшесі. Украинаның футбол қауымдастығы футболға қатысты барлық спорттық іс-шараларды және ұйымдарды басқарады, оның ішінде жағажай футболы, мини-футбол, көше футболы және басқа да ресми емес жарыстар да осыған жатады. Оның негізгі қызметтері – футбол жарыстарын ұйымдастыру, соның ішінде Украинаның кәсіби лигасы, Украина кубогы, Аматорлар лигасы, 18 жасқа дейінгі жастар арасындағы жарыстар, сондай-ақ Украина ұлттық футбол құрамасы. Бұдан өзге, Премьер-лига мен Кәсіби футбол лигасының ережелерін бекітеді. Ұйымның бас кеңсесі ұлттық астана Киевте, «Олимпиялық» ұлттық спорт кешенінің жанындағы Футбол үйінде орналасқан. Ұйым 1991 жылы құрылған. 1932-1991 жылдар аралығында КСРО Футбол федерациясымен бірге оның тікелей алдыңғысы – Украина Футбол федерациясы (Украин КСР) болды. Украинаның КСРО федерациясы өз чемпионаты мен кубогын, әуесқой командалар арасындағы жарыстарды (физкультура ұжымдары) өткізді, сондай-ақ КСРО халықтарының Спартакиадасы сияқты кеңестік жарыстарға ғана қатысқан өз ұлттық құрамасына ие болды.

Футбол спортын басқарудағы алғашқы қадамдар

Бірінші басқару органы 1918 жылдың жазында Харьков қаласында құрылтай жиналысы арқылы Бүкілукраиналық футбол одағы ретінде құрылды. Одақтың төрағасы В. Агитон, ал хатшы-қазынашысы Б. Шифрин болды. Большевиктердің басып алуынан кейін 1932 жылы Харьковта Бүкілукраиналық футбол секциясы құрылды және ол барлық спорт түрлерін басқаратын Украиналық дене шынықтыру кеңесінің құрамына кірді. Бірінші сайланған президент – Харьков қалалық футбол төрешісі Олександр Якович Левитин болды, ол "Футбол ойынының ережелері сұрақ-жауаптар түрінде" ("Правила гри у футбол у питаннях і відповідях") атты кітап жариялады. Дегенмен, ол толыққанды түрде Мәскеудің басты басқару органының бақылауында және оған бағынышты болды. Оның түсіндірмесіне сәйкес, бұл төрт елдің футбол қауымдастықтары басқа елдердің футбол одақтарымен қарым-қатынастарын алдын ала құруы және олардың футболшылары ұлттық құрамалар деңгейіндегі жолдас сайыстарға қатысуы үшін жасалды. 1992 жылғы Жоғары лиганың бірінші турындағы ойындар 1992 жылдың 6-7 наурызына жоспарланды. 1992 жылдың 29 сәуірінде ФФУ Венгрия ұлттық футбол құрамасымен өзінің алғашқы халықаралық жолдас сайысын өткізді. Ұлттық құраманың бас жаттықтырылушысы ретінде бастапқыда БАӘ ұлттық футбол құрамасын басқарған Валерий Лобановскийді тағайындау жоспарланған еді. Ұлттық құраманың АҚШ-та ойындар өткізуіне диаспора мүмкіндік жасады. Запорожье қаласында өткен XXII съезде Украинаның футбол федерациясы Украинаның футбол қауымдастығы болып қайта аталды. Бұл шешімге конгресс делегаттарының 79-ы дауыс берді.

Ресейдің Украинаға басып кіруі

Қауымдастық 2022 жылдың 24 ақпанында, Ресейдің Украинаға басып кірген күні, Украина Премьер-лигасын тоқтатуды жариялады.

Негізгі басқару институттары

Ұлттық маңызы бар негізгі шешімдер Украина футбол федерациясының (ФФУ) конгресінің мәжілістерінде талқыланады. Конгресс сондай-ақ федерацияның президенті мен вице-президенттерін (президенттік кабинет) сайлайды және президиум, атқару комитеті, апелляциялық комитет және тағы да басқа футбол басқару органдарын бекітеді. Конгресс, көбінесе, басқарудың заң шығару органы болып табылады және елдегі футболды дамытудың мақсаттары мен бағыттарын белгілейді. Футболдың әртүрлі басқару мекемелерінің барлық ресми мәжілістері Киевтегі "Футбол ғимаратында" (Budynok futbolu) өтеді. Барлық құрылымдық және ұйымдастыру мәселелерін Атқару комитеті (Виконком) жүзеге асырады. Атқару комитеті шамамен 30 адамнан тұрады және федерацияның президенттік кабинеті де оның құрамына кіреді. Атқару комитетіне көмектесу үшін Vykonkom мәжілістерін ұйымдастыратын президиум бар. Президиум 16 адамнан тұрады, олардың ішінде президенттік кабинет мүшелері де бар.

Комитеттер мен ұжымдық мүшелер

Федерацияда екі сот органы бар: бақылау-тәртіптік комитет (KDK) және апелляциялық комитет. Бұл кішкентай комитеттер, және Украина Футбол Федерациясының съезі оларды бекітеді. Аталған ұйымдардан өзге, Украинадағы футбол шараларын ұйымдастыруға көмектесетін көптеген комитеттер мен директорлықтар бар. Ең маңыздылары – кәсіби футбол комитеті, ұлттық құрамалар комитеті, төрешілер комитеті, сарапшылар комиссиясы, кәсіби футболды стратегиялық дамыту кеңесі және тағы да басқалары. Сондай-ақ, федерацияның ұжымдық мүшелері де бар, оларға түрлі қоғамдық ұйымдар кіреді, мысалы, аймақтық федерациялар, студенттік қауымдастықтар, тәуелсіз лигалар, саяхат агенттіктері және басқалары. Ұжымдық мүшелердің маңыздылығы – олардың әрқайсысы Конгресске үш өкілге дейін жіберіп, президенттік лауазымға өз кандидаттарын ұсына алады.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес

"Шпигель" неміс апталық журналы "ЕУЕФА төлемдері Британдық Виргин аралдарына қалай жетті?" деген тақырыптағы тергеуін жариялағаннан кейін, Украина футбол қауымдастығы (УАФ) Мемлекеттік тергеу бюросына, Бас прокуратураға және Украина Ішкі істер министрлігіне Григорий Суркис, Украина футбол федерациясының бұрынғы президенті, жүздеген миллион евро ұрлап, қылмыстық құқық бұзушылық жасады деген шағым түсірді. "Der Spiegel" басылымының хабарлауынша, 1999 жылдан бастап (шамамен 15 жыл бойы) УЕФА футбол федерациясына (қазіргі Украина футбол қауымдастығы) бөлінген қаражатты (барлығы 380 миллион евро) Newport management Ltd. – офшорлық компанияға аударған. Бұл компания Британдық Виргин аралдарында тіркелген және басылым мәліметінше, 2000 жылдан 2012 жылға дейін FFU төрағасы болған және 2019 жылғы ақпанға дейін 10 жылдан астам УЕФА атқару комитетінің мүшесі болған Григорий Суркис басқарады. 2018 жылғы наурызда ФФУ атқару комитетінде ФФУ бірінші вице-президенті Александр Бандурко 2003 жылы Григорий Суркиспен бірге Киев облысының Хореничи ауылындағы ұлттық команданың жаттығу орталығының құрылысын жариялаған кезде 2 миллион евро ысырап еткені үшін айыпталды. 2020 жылғы 19 ақпанда Андрей Павелко ФИФА Тәртіптік комитетінің төрағасы лауазымынан кету туралы өтінішінге қол қоюға мәжбүр болды. 2022 жылғы қазанда "Рух Львов" футбол клубының иесі Григорий Козловский УАФ президентін украин футболдың құлдырауына кінәлады. 2022 жылғы 29 қарашада УАФ президенті Андрей Павелко мен бас хатшы Юрий Записотский Киев қаласының Печерск аудандық сотының қаулысымен қамауға алынды. Оларға қатысты кепілдік мөлшері 9880 мың гривнаға белгіленді. 2023 жылғы 17 ақпанда Киев қаласының Печерск аудандық соты УАФ президенті Андрей Павелконы қызметтен босату туралы өтінішті қабылдады. Бұрын, 2022 жылғы 29 қарашада, Павелко мырза футбол алаңдарына арналған жасанды жабындар зауытын салу схемасы бойынша 1 миллион евро жоғалғанына байланысты сотпен қамауға алынды. 2018 және 2020 жылдар аралығында Павелкоға қарсы 12 қылмыстық іс қозғалды, бірақ ешқайсысы аяқталған жоқ. Кездейсоқ жағдай, Павелконың адвокаты Артем Сытникпен (Украинаның Ұлттық сыбайлас жемқорлыққа қарсы бюросының бұрынғы директоры) "туыс" (күндіздік) байланыста. Бұрынғы сот қаулысы ақпан айында қабылданған және кейін шағымданылған, ал жаңасы дереу орындалуы тиіс деп қабылданды. 2023 жылғы 9 қазанда Запорожье облыстық футбол қауымдастығы Анатолий Демьяненконы УАФ бірінші вице-президенті лауазымынан босатуды және УАФ бас хатшысының міндетін атқарушысын тағайындауды сұрады. Одан кейін тағы екі өңірлік футбол ұйымы (Закарпатье облысы және Кировоград облысы) сұранысты қолдады. Украина футбол қауымдастығы өз офшорлық компаниясы және Краматорскідегі зауыты туралы түсіндірме мақалалар жариялады.