Кіріспе

Тарихи пресвитериандық ұйым

Солтүстік Американың Біріккен Пресвитериандық шіркеуі (UPCNA) – жүз жылға жуық өмір сүрген американдық пресвитериандық конфессия. Ол 1858 жылдың 26 мамырында Питтсбург қаласының ескі қалалық залында өткен құрылтайда, Солтүстік тармағындағы Біріккен реформаланған пресвитериандық шіркеуі (Covenanter және Seceder) мен Біріккен пресвитериандық шіркеуінің (Seceders) бірігуі арқылы құрылды. 1958 жылдың 28 мамырында Питтсбургте өткен конференцияда Америка Құрама Штаттарының Пресвитериандық шіркеуімен (PCUSA) бірігіп, Америка Құрама Штаттарының Біріккен Пресвитериандық шіркеуін (UPCUSA) құрды. Бұл шіркеу бастапқыда негізінен этникалық шотландтықтардан тұрды, бірақ бірнеше жылдан кейін этникалық құрамы көбірек әртараптанды, алайда барлық жағдайда ағылшын тілінде сөйлейтін және географиялық тұрғыдан Батыс Пенсильвания және Шығыс Огайода, американдық шекарадағы шотландтықтар мен шотландтық-ирландтықтардың көптеп қоныстанған аймақтарда орналасқан. Осы аумақта оның көптеген жатақтары ауылдық жерлерде тұрды, бұл шіркеудің бұрыннан қалыптасқан консервативтік көзқарасын одан әрі күшейтті.

Сецедерлер

Солтүстік Американың Ассоциацияланған пресвитериан шіркеуінің негізін қалаушылар, "Seceders" деп аталған, тікелей Шотландиядан көшіп келген адамдар еді және олар шотланд пресвитериандығын жарып жіберген көптеген дау-жанжалдар мен бөліністерді бейнеледі. Шотландтық сецессияшылар ана еліндегі басқа топтармен келісімге келгеніне қарамастан, американдық сецессияшылар 1858 жылға дейін өздерінің ерекшелігін сақтап келді, содан кейін олардың көп бөлігі Ассоциацияланған реформаланған пресвитериан шіркеуінің көп бөлігімен бірігіп, Солтүстік Американың Біріккен пресвитериан шіркеуін құрды.

Қатысушы реформация шіркеуі

Тарихшы Уильям Л. Фиск 1782 жылы Қауымдасқан және Реформацияланған пресвитериандардың одағымен құрылғаннан бастап, 1858 жылы Біріккен пресвитериан шіркеуін құру үшін басқа топтармен біріккенге дейін Ескі Солтүстік-Батыстағы Қауымдасқан Реформацияланған шіркеуінің тарихын зерттейді. Ол Батыс Қауымдасқан Реформацияланған синодына айналды және Орта Батыста орталықтанды. 1820 жылы ол шығыс шіркеулерінің ірі Пресвитериан шіркеуіне сіңіп кетуіне байланысты бас шіркеуден бөлінді. Батыс Қауымдасқан Реформацияланған синоды шотланд-ирландтық тамырлары бар иммигрант шіркеуінің ерекшеліктерін сақтап, Вестминстер стандарттарына баса назар аударды, қауымдық құлшылықта тек псалмдарды ғана пайдаланды, сенбі күніне қатысты болды және құлдырауға қарсы күшті және католикке қарсы болды. 1850 жылдары сіңірудің көптеген белгілері байқалды. Ол экуменикалық қызығушылықты, Батыс пен қалаларды жаңаруға деген қызығушылықты және иммигранттық өмірінің ерекше ерекшеліктерін сақтауға деген қызығушылықты азайтты.

Сенімдер мен тәжірибелер

Оның теологиясы консервативті кальвинизм болды, сонымен қатар Келісімшілер мен Шығушылардың ерекше белгілерін сақтады, мысалы, қоғамдық келісім жасау, Салтанатты Ода мен Келісімге адалдық және ән айтуда тек Забурларды ғана пайдалану. (Бұл Реформацияланған Пресвитериандық Солтүстік Америка шіркеуі сияқты, әлі де бар туысқан қауымға ұқсас.) Шіркеу ХХ ғасырдағы кейбір ұстанымдарын жұмсартты, мысалы, 1925 жылы өзінің "Конфессиялық мәлімдемесі мен куәлігін" жариялағанда, Забурларды ғана пайдалану сияқты тәжірибелерді міндеттеуден бас тартты.

Бірігу

Осы шамада UPCNA түрлі реформаланған шіркеулермен бірігуге тырысты және 1958 жылы, өзінің жүз жылдығында, UPCUSA құру үшін PCUSA-мен бірігуге келісті. UPCNA дәстүріндегі қауымдардың көпшілігі 1983 жылы UPCUSA-ның орнына келген, қазіргі АҚШ Пресвитериан шіркеуіне қосылды, бірақ 1970 жылдары евангелистік консервативтік бағыттағы кейбір жергілікті шіркеулер Америкадағы Пресвитериан шіркеуі (1973 жылы құрылған) және Евангелистік Пресвитериан шіркеуі (1981) сияқты басқа діни ұйымдарға өтті.

Мысыр

Америкалық миссионерлер алғаш рет 1854 жылы Мысырға келді; британдық протестанттық миссиялар бұрыннан-ақ бар еді, бірақ Қауымдасқан реформаланған миссионерлер 1875 жылға қарай станциялар желісінде 600 жаңа мүше және 1895 жылға қарай 4600 мүшеге ие болды, олар копттарды, сондай-ақ мұсылмандарға да уақыт-уақытпен үгіл-насихат жұмыстарын жүргізуге тырысты. Жергілікті билік өкілдері оларға қарсы болды, бірақ 1917 жылға қарай «Американдық миссия» Мысырдағы ең ірі протестанттық ұйымға айналып, миссионерлік қызметіне 800 000 фунт стерлингтен астам қаражат жұмсады. Американдық миссия Мысырдағы ең ірі протестанттық операция болды. Ол жергілікті дін қызметкерлерін даярлады, мектептер салды және 1894 жылға қарай төрт пресвитериясы бар синод мәртебесіне жетті. 1926 жылы ол «Египеттегі Евангелистік шіркеу» болып қайта аталды және UPC құрамында болса да, өзін-өзі басқарып, жеке семинариясын ұстады. Дегенмен, 1930 жылдардағы «Миссионерлерге қарсы науқан» кезінде американдықтар өз стратегиясын қайта қарастыруға мәжбүр болды. Мысырлық пасторлар мен американдық миссионерлер арасында, әсіресе мұсылмандарды дінге көндіру және «заманауи» батыстық көзқарастарды қабылдау мәселелерінде шиеленіс туды. Тәуелсіз, отаршылықтан кейінгі шіркеу Мысырдың саяси және әлеуметтік жағдайында қалыптасты. Синод 1957 жылы копт евангелистік шіркеуіне айналып, толығымен египеттіктердің бақылауына көшті. Сонымен қатар, американдық миссия 1919 жылы Қайырдағы Америка университетін құрды, ол араб әлемінде американдану мен жаңғыру орталығына айналды. Алайда, діни дау-дамайлар мен университеттің негізін қалаушы Чарльз А. Уотсонның евангелизмге деген қызығушылығының азайғандығына байланысты қарым-қатынас бірте-бірте нашарлап, қазір университет UPCNA-мен байланысы жоқ.

Колониялық Үндістан

1854 жылы құрылған UPCNA-ның Сиалкотт миссиясының бастапқы мақсаты – отарлық Үндістандағы Пәнжаб Синоды үшін көшбасшылықты ынталандыру және дамыту болды. 1947 жылы бұл аймақ тәуелсіз Үндістан мен жаңадан құрылған Пәкістан мемлекеттері арасында бөлінді. Бөлінбеген Үндістанның Пәнжаб провинциясында Равалпинди (1856), Гуджанвала (1863), Гурдаспур (1872), Джелум (1874), Зафарвал (1880), Патанкот (1882), Пасрур (1884), Даривал (1890), Ляльпур (1895), Сангла Хилл (1901), Саргода (1905), Лахор (1913), Бадомали (1915), Кемпбелпур (1916), Мартинпур (1918), Таксила (1921), Шейхупура (1923) қалаларында Біріккен пресвитериан шіркеулері ашылды. Христиан миссионерлері сонымен қатар ауруханалар, мектептер, техникалық оқу орталықтары және колледждер де құрды.