АҚШ Пресвитериан Шіркеуі (1861-1983) тарихы

Кіріспе

1861–1983 жылдар аралығындағы христиан діні.

Америка Құрама Штаттарындағы Пресвитериан шіркеуі (PCUS, бастапқыда Америка Конфедерациясы Штаттарындағы Пресвитериан шіркеуі) – 1861 жылдан 1983 жылға дейін АҚШ-тың оңтүстік және шекаралық штаттарында болған протестанттық дін. Сол жылы ол Америка Құрама Штаттарындағы Біріккен Пресвитериан шіркеуімен (UPCUSA) бірігіп, Пресвитериан шіркеуін (АҚШ) құрды.

Соғыстан кейінгі жылдар (1865-1900)

Конфедерацияның жеңілісінен кейін шіркеу өзін «Америка Құрама Штаттарындағы Пресвитериан шіркеуі» деп атады. Бұл діни ағым алғашқы жылдары бірнеше кіші Пресвитериандық топтарды қабылдауының нәтижесінде өсті. 1864 жылы шіркеу Оңтүстік Жаңа мектеп Пресвитериандарымен қайта бірікті, ол Оңтүстік Біріккен Синодымен қосылды. 1867 мен 1874 жылдар аралығында шіркеу Мэриленд штатының Патапско Пресвитериесін, Кентукки Синодын және Миссури Синодын қабылдады, олар бұрынғы мектептің PCUSA-сынан сол діни ұйымның саяси әрекеттеріне наразылық білдіріп шыққан болатын. 1867 мен 1870 жылдар аралығында шіркеу Шотландия Пресвитериандығының Ковенант және Сецедер дәстүрлеріне негізделген Ассошиэйтед Реформат шіркеуінің Алабама және Кентукки Пресвитерияларын сіңірді. Осы және басқа да бірігулердің нәтижесінде 35 000-нан астам мүше және 490 жергілікті шіркеу қосылды. 1880-жылдары PCUS Дарвиннің эволюциялық теориясы бойынша ұзаққа созылған тартысқа қатысты. Колумбия теологиялық семинариясының профессоры Джеймс Вудроу эволюциялық ойлар Киелі кітаптағы жаратылыс туралы үйретімге қайшы келмейді деген пікірін білдіргенде, дау туғызды. Жауап ретінде 1884 жылы семинария орналасқан Оңтүстік Каролина Синоды эволюцияны оқытуға тыйым салды. Осындай шаралар Джорджия, Оңтүстік Джорджия, Алабама және Флорида Синодтары тарапынан да қабылданды. Колумбияның директорлар кеңесі қайта құрылды және Вудроуды жұмыстан босатуға дауыс берді. Ол лауазымын тастаудан бас тартты және 1886 жылдың тамызында Августа Пресвитериясы оны кез келген ерестіктен ақтап берді. Бұл шешім Бас Ассамблеяға шағымданылды, ол бес күндік пікірталас нәтижесінде Вудроуды профессорлық қызметінен босатуға бұйырды. Қызметтен алынғаннан кейін де Вудроу PCUS-тің жақсы қадірленген мүшесі болып саналды және 1901 жылы Оңтүстік Каролина Синодының модераторы болып сайланды. Дегенмен, PCUS-тің басым көпшілігі эволюциялық теория христиандық ортодоксияға қауіп төндіреді деп есептеді. Осының салдарынан Оңтүстік Пресвитериандары бір буыннан астам уақыт бойы ғылыми жетістіктерден алшақтап қалды.

After the Confederacy's defeat, the church renamed itself as the "Presbyterian Church in the United States". The denomination grew during its early years in part due to the absorption of a number of smaller Presbyterian groups. In 1864, the church re united with Southern New School Presbyterians when it merged with the United Synod of the South. Between 1867 and 1874, the church welcomed the Patapsco Presbytery of Maryland, the Kentucky Synod, and the Missouri Synod after those jurisdictions withdrew from the Old School PCUSA in protest over political actions taken by that denomination. Between 1867 and 1870, the church absorbed the Alabama and Kentucky Presbyteries of the Associate Reformed Church, a denomination with roots in the Covenanter and Seceder traditions of Scottish Presbyterianism. These and other mergers added over 35,000 members and 490 local churches. In the 1880s, the PCUS endured a prolonged battle over Darwinian evolution. James Woodrow, professor at Columbia Theological Seminary, sparked controversy when he suggested that evolutionary thought did not contradict the biblical teachings on creation. In response, the Synod of South Carolina, in which the seminary was located, prohibited the teaching of evolution in 1884. Similar actions were taken by the synods of Georgia, South Georgia, Alabama, and Florida. Columbia's board of directors was reorganized, and it voted to fire Woodrow. He refused to vacate his position and appealed to Augusta Presbytery, which exonerated him of any heresy in August 1886. This decision was appealed to the General Assembly, which after five days of debate ordered Woodrow's removal from his professorship. Despite his removal, Woodrow continued to be considered a member in good standing of the PCUS and was elected moderator of the South Carolina Synod in 1901. Nevertheless, the overwhelming sentiment of the PCUS was that evolutionary theory was a threat to Christian orthodoxy. As a result, Southern Presbyterians would disengage from scientific developments for more than a generation.

Кейінгі тарих

Соғыстан кейін ПКЮС 20-ғасырға дейін өзінің «Ескі мектеп» пресвитериандық бағытын сақтап келді. ПКЮС жетекшілері урбанизация мен индустриализацияға ұшыраған Оңтүстіктің өзгеруіне байланысты өзгерістер қажет екенін баса айтты. Дау тудырған мәселе – «Солтүстік пресвитериандары», АҚШ-тағы Пресвитериан шіркеуі және оның ізбасары, АҚШ-тағы Біріккен Пресвитериан шіркеуі арасындағы бірігу туралы әңгімелер болды. 1954 жылы бірігуге қатысты дауыс беру өтті, бірақ көпшіліктің қолдауына қарамастан, бірігу жоспары қабылданбады. Екі деноминация да бірлесіп ән жинағын шығарды. ПКЮС 1962 жылы шіркеу одағы бойынша консультацияға епископалдар, Біріккен методистер, Мәсіхтің Біріккен шіркеуі және UPCUSA-мен қосылды. Бұл топты UPCUSA кеңсе қызметкері Юджин Карсон Блейк бастады. Ақырында, 1968 жылы одақтас шіркеулер мен пресвитериялар құрылды (яғни UPCUSA және PCUS мүшелері), ал 1970 жылы «Одақ жоспары» жасалды. Бірақ одақ тағы он үш жылдан кейін ғана іске асты. 1965 жылы тағы бір маңызды оқиға болды: Рейчел Хендерлайт АҚШ-тағы Пресвитериан шіркеуінде қызметке орналасқан алғашқы әйел болды, оны Вирджиниядағы Ганновер пресвитериі тағайындады. Азаматтық құқықтар қозғалысына жауап ретінде ПКЮС үш топқа бөлінді: қозғалыстың бағдарламасын толық қолдайтын либералдық топ, шіркеуде келісімге қол жеткізгенге дейін нақты әрекеттерге бармауды қалайтын орталық топ және шіркеудің туған аймағының азаматтық және мәдени дәстүрлеріне араласуына қарсылық білдірген консервативтік/дәстүрлі топ. Консерваторлар шіркеудің нәсілдік жіктелуді жою және сайлау құқығын қамтамасыз ету жөніндегі әрекеттері «шіркеудің руханилығы» доктринасын бұзады деп мәлімдеді. Бұл принципті 19 ғасырдағы пресвитериан теологы Джеймс Хенли Торнвелл жасаған. Ол әлеуметтік реформалар мен саяси қатысуды шіркеу соттары емес, жеке адамдар жүзеге асыруы керек деп жариялаған. Консервативтік топ бұл ілімді қатты қорғады, бірақ либералдық сыншылар бұл доктрина нәсілдік сегрегацияны сақтау және Оңтүстік қоғамындағы тарихи жоғары тапқа жататын ақ элиталардың әлеуметтік мәртебесін сақтау үшін қолданылғанын айтты, олардың көп бөлігі ПКЮС мүшелері болды. 1960 жылдардан бастап Бас Ассамблеяда либералдық және орталық топтардың коалициясынан бірнеше рет жеңілгеннен кейін, ПКЮС-тің кейбір консервативтері, негізінен Оңтүстіктің шалқарынан тыс аймақтардан, 1973 жылдың соңында Америкадағы Пресвитериан шіркеуін (PCA) құрды. Олардың себебі – ПКЮС жетекшілерінің «Иса Мәсіхтің құдайлығын және Киелі кітаптың қатесіздігі мен билігін жоққа шығарған, ұзақ дамыған теологиялық либерализм» болды. Алайда, кейбір евангелистер өз нанымы үшін күресу үшін ПКЮС-те қалды, бұл топ UPCUSA консерваторларымен ортақ мақсатта жұмыс істеуге көбірек дайын болды. 2000 жылдарға қарай екі бағыттың да кейбір шіркеулері ұқсас мәселелер мен моральдық дауларға байланысты біріккеннен кейінгі деноминациядан шығып, Евангелиелік Пресвитериан шіркеуіне қосылды. Консерваторлар ПКЮС-тен негізінен PCA-ға, ал аз бөлігі EPC-ге кеткеннен кейін, қалғандары UPCUSA-мен одақтасу бойынша жұмыс істеуге оңай болды. Ақырында, 1983 жылы «Одақ жоспары» дауысқа салынды, 53 ПКЮС пресвитериясы одаққа қолдау көрсетті, ал 8 қарсы дауыс берді. 1983 жылдың 10 маусымында «солтүстік» және «оңтүстік» пресвитериандардың қайта бірігуі Атлантада тойланды, ал жаңа деноминация «Пресвитериан шіркеуі (АҚШ)» деп аталды.

After the war, the PCUS retained its "Old School" Presbyterian emphasis until the 20th century. The PCUS leaders began to emphasize that they needed to change in light of the changing South, which was undergoing urbanization and industrialization. A point of contention were talks of merger between the mainline "Northern Presbyterians," the Presbyterian Church in the U. S. A. and its successor denomination, the United Presbyterian Church in the U. S. A. A vote for merger had come up in 1954, and despite popular support among many, the vote to merge failed. The two denominations did collaborate on a joint hymnal. The PCUS also joined the Episcopalians, United Methodists, the United Church of Christ and the UPCUSA in the Consultation on Church Union in 1962, a group begun by UPCUSA stated clerk Eugene Carson Blake. Eventually, by 1968, union churches and presbyteries were formed (that is, members of both the UPCUSA and the PCUS), and in 1970, a "Plan of Union" was drawn up. Union did not take place for another thirteen years. Another important event occurred in 1965, when Rachel Henderlite became the first woman ordained in the Presbyterian Church in the United States; she was ordained by the Hanover Presbytery in Virginia. The response to the civil rights movement in effect split the PCUS into three factions: a liberal group desiring full endorsement of the movement's platform, a moderate faction desiring church wide consensus before taking positive action, and a conservative/traditionalist group vigorously opposing what it believed was the meddling of the church in the civil and cultural traditions of its native region. Conservatives argued that church activity on behalf of racial desegregation and voting rights constituted a violation of the doctrine of "the spirituality of the church," a principle developed by 19th century Presbyterian theologian James Henley Thornwell. He had declared that social reform and political participation were duties or pursuits to be taken up by individuals, not church courts. The conservative group strongly defended that teaching, but the liberal critics believed the doctrine was a justification for maintaining racial segregation and preserving the social standing of historic upper class white elites within Southern society, a fair percentage of whom were PCUS members. Having been eventually defeated numerous times in the General Assembly by a coalition of the liberals and moderates from the 1960s onward, some PCUS conservatives, primarily from non metropolitan parts of the Deep South, founded what today is the Presbyterian Church in America (PCA) in late 1973. They cited its rationale as "[a] long developing theological liberalism which denied the deity of Jesus Christ and the inerrancy and authority of Scripture" on the part of PCUS leaders. Some evangelicals, however, remained in the PCUS in order to contend for their beliefs; this group was more willing to perceive common cause with UPCUSA conservatives. By the 2000s, some churches from both lines began to depart from the post merger denomination over similar concerns and moral disputes, namely in favor of the Evangelical Presbyterian Church. After the conservatives left the PCUS mainly for the PCA, but a minority for the EPC, it became easier for the remainder to work on union with the UPCUSA. Eventually, in 1983, the "Plan of Union" came up to a vote, with 53 PCUS presbyteries voting in favor of union, and 8 in opposition. On June 10, 1983, the reunion between the "northern" and "southern" Presbyterians was celebrated in Atlanta with the new denomination taking the name of the "Presbyterian Church (U. S. A.)."

Сенімдер мен тәжірибелер

PCUS тарихының көп бөлігінде Пресвитериандық діннің консервативті бағыттарының бірі болды, Вестминстерлік мойындамасына адалуға және кальвинистік ғылымға, әсіресе Common Sense Realism және кейіннен Принстон теологиясына қызығушылық танытты. Шындығында, АҚШ-тағы Пресвитериан шіркеуіндегі солтүстік әріптестері кальвинизмді өзгерте бастағанда және 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында конфессиялық қайта қарастырулармен тәжірибе жасағанда, PCUS «Ескі мектеп» Пресвитериандығының бекінісі болумен мақтанды, либералдық көзқарастарға бейімделу үшін өзгерістерге қарсы тұрды. Дегенмен, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары көптеген пасторлар мен шіркеулер, әсіресе ірі қалаларда, доктрина мен шіркеу өмірінің модернистік және неоортодоксалды түсініктерін қабылдады немесе оларға төзімділік танытты. Бұл либерализацияның маңызды нәтижесі – экуменизм, ол 1958 жылдан кейін Америка Құрама Штаттарында Біріккен Пресвитериан шіркеуі ретінде танымал болған «солтүстік» Пресвитериан шіркеуімен бірігу туралы келіссөздерде көрінді (көбінесе «солтүстік» деп аталғанына қарамастан, UPCUSA 20-шы ғасырда барлық 50 штатта қауымдарға ие болды, оның оңтүстік шіркеулерінің көпшілігі 1906 жылы Камберленд Пресвитериан шіркеуімен бірігудің нәтижесі немесе Азамат соғысынан кейін Оңтүстік Атлантика штаттарындағы афроамерикандық шіркеулердің қосылуы болды). 1946 жылы үш басқа конфессиямен бірлесіп, Эквадорға миссионерлерді жіберген Біріккен Анд Индиан Миссиясын құрды. Басқа да либералды тенденциялардың арасында 1964 жылы әйелдерді діни қызметке бекіту, Бас Ассамблеяның аборт бойынша таңдау құқығын қолдауы және консерваторлар догмалық негіз деп санайтын Киелі кітаптың толық ауызша шабыттандырылуын жоққа шығару болды. 1942 жылдан бастап, PCUS-тағы либералды тенденцияларға жауап ретінде консервативті шіркеу қайраткерлері, мысалы, Қытайға ұзақ жылдар бойы медициналық миссионер болып келген және евангелист Билли Грэмнің қарындасы Л. Нельсон Белл консервативті дін қызметкерлері мен мирян үшін түрлі мерзімді басылымдар мен жаңару парашіркеу ұйымдарын құруға кірісті. 1966 жылы консерваторлар Джексон, Миссисипиде Реформацияланған теологиялық семинарияны құрды. Соңында, 1973 жылдың желтоқсанында либерализм мен UPCUSA және PCUS арасындағы «Одақ жоспарына» байланысты, онда жоспарланған деноминацияның құрамына кіргісі келмейтін қауымдар үшін шығу тегеуріні болмаған деген хабарламалар тарады, 260 шіркеуден келген делегаттар Алабама штатының Бирмингем қаласында бас қосып, Ұлттық Пресвитериан шіркеуін құрды, ол кейін 1974 жылы Америкадағы Пресвитериан шіркеуі деп аталды. PCUS-тың консервативті мүшелері PCA-ға өткеннен кейін PCUS «Иман декларациясын» жазды, ол 1967 жылғы UPCUSA-ның мойындамасында айтылған әлеуметтік мәселелерге ұқсас болды. Ол 1976 жылғы Бас Ассамблеяда мақұлданды, бірақ пресвитериумдардың қажетті көпшілігін ала алмады (негізінен лоялист консерваторлар қалған штаттардағы қарсылықтарына байланысты), ал 1977 жылғы Бас Ассамблея оны міндетті күші жоқ зерттеу мақсатында бекітті. Бұл мәселе 1983 жылғы бірігу кезінде мәнсіз болды, өйткені 1967 жылғы Мойындама жаңа деноминацияның Мойындамалар кітабында сақталды.

The PCUS was one of the more conservative bodies of Presbyterianism throughout most of its history, with a strong emphasis on subscription to the Westminster Confession and interest in Calvinist scholasticism, particularly as expressed in Common Sense Realism and later the Princeton Theology. In fact, as their northern counterparts in Presbyterian Church in the U. S. A. began to modify Calvinism, and experiment with confessional revision, in the later part of the 19th and into the early 20th centuries, the PCUS prided itself in being the bastion of "Old School" Presbyterianism, stoutly resisting calls for change to accommodate liberalizing sensibilities. However, in the immediate years after World War II, many ministers and churches, especially in larger cities, began to embrace, or at least tolerate, modernist and neo orthodox understandings of doctrine and church life. One important product of this liberalization was ecumenism, expressed in merger talks with the "northern" Presbyterian Church, known as the United Presbyterian Church in the United States of America after 1958 (despite the common reference as "northern," the UPCUSA had congregations in all 50 states by the 20th century, with most of its southern churches the result of a 1906 merger with most of the Cumberland Presbyterian Church or the affiliation of African American churches in the South Atlantic states after the Civil War). In 1946, with cooperation of three other denominations, it formed the United Andean Indian Mission, an agency that sent missionaries to Ecuador. Among some of the other liberalizing trends were the ordination of women in 1964, the ratification of a pro choice position on abortion by the General Assembly, and the rejection by that assembly of the plenary verbal inspiration of the Bible, considered by conservatives as a touchstone dogma. Beginning in 1942, in response to liberal trends in the PCUS, conservative churchmen such as L. Nelson Bell, longtime medical missionary to China and father in law of evangelist Billy Graham, began establishing various periodicals and renewal parachurch organizations for conservative clergy and laymen alike. In 1966, conservatives founded Reformed Theological Seminary in Jackson, Mississippi. Eventually, in December 1973, prompted both by liberalism, and a proposed "Plan of Union" between the UPCUSA and the PCUS which reportedly had not included an escape clause for congregations that had no desire of being part of the planned denomination, delegates from 260 churches met in Birmingham, Alabama to form the National Presbyterian Church, which would later be renamed the Presbyterian Church in America in 1974. Following the departure of more conservative PCUS members into the PCA, the PCUS drafted a "Declaration of Faith," which paralleled the social concerns expressed in the UPCUSA's Confession of 1967. While it was approved by the General Assembly of 1976, it failed to receive a requisite supermajority of the presbyteries (largely due to opposition states where loyalist conservatives remained), and the 1977 General Assembly instead approved it for study purposes, without binding authority. That issue became moot upon the 1983 merger, as the Confession of 1967 was retained in the new denomination's Book of Confessions.