Кіріспе

Higüey (iˈɣwej), немесе толық аты Salvaleón de Higüey, Доминикан Республикасындағы шығыс Ла Алтаграсия провинциясының орталығы және сол елдің санын ең көп санаған сегізінші қаласы. Юма өзені Хигуэй қалалық аймақтарынан өтеді. Хигуэй – Христофор Колумб келген кездегі Испаниола аралының ең шығыс бөлігіндегі бұрынғы жергілікті басшылықтың аты. Қазір ол елдің экономикалық тұрғыдан ең қарқынды дамып жатқан қалаларының бірі, кейде Доминикан туризмінің астанасы немесе мал өсірудің астанасы деп аталады. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, Хигуэйде 150 000-нан астам адам тұрды. Қаланың өркендеуі негізінен туризм есебінен, көптеген тұрғындары бірнеше шақырым қашықтықтағы Пунта-Кана қонақ үй кешендерінде жұмыс істейді немесе туристік тауарларды сатады. Қаладағы ең маңызды ескерткіштер – Ла Алтаграсия базиликасы және 16 ғасырға жататын Сан-Дионисио (Сен-Денис) шіркеуі. Қазіргі қала әкімі – Рафаэль Барон Дулук.

Атаудың шығу тегі

Кейбір авторлардың пікірінше, аравак тілінде, аралдың түпкілікті халқы – тайно тайпасы үшін ГУЭЙ немесе ХУИУ сөзі күнды білдіреді. Бұл әлдебір сәйкестік болуы мүмкін, себебі Хигуэй аралдың шығыс жағында, күннің сәулесі бірінші болып тиетін аймақта орналасқан. Осылайша, Хигуэй деген ат күннің туатын жері деген мағынаны білдіруі мүмкін.

Экономика

Хигуэй экономикасы тропикалық егіншілікке (қамыс, кофе, темекі, какао, күріш және жүгері), мал өсіруге (сия мал және шошқа), балық аулауға және жағалау бойындағы туризмге негізделген.

Туризм

Хигуэйдегі басты тарихи тартымдылық – собор, онда 15 ғасырда испан миссионерлері әкелген "Virgen de la Altagracia" картинасы қойылған. Бұл картина бұрын сол сияқты 500 жылдық Сан-Дионисио шіркеуінде сақталған, ол әлі де діни қызмет үшін қолданылуда. Жыл сайын 21 қаңтарда ұлттық мереке ретінде тойланатын Ла Алтаграсия күні ондаған мың қажы соборға баруда.

Тарих

Еуропалық жаугерлер Испаньолаға шабуыл жасаған кезде, бұл шығыс бөлігі Тайно тайпаларының Кайсиму Хигуэй патшалығына қарасты. Басшыларының ішінде Котубанама мен Каякоа, әйел басшы Хигуанама және басқа да ер мен әйелдер болды. Осы аймақ испандықтар басып алған соңғы жер болды. Хуан де Эскивель 1503 жылы жаулауға жетекшілік етті, бір жыл бұрын қатыгез Николас де Овандо жаңа колонияның губернаторы болып тағайындалған еді. Ол Эскивельге осы аймақты бағындыруды тапсырды, бұл міндеттемені 8 испан теңізшісіне жасалған Тайно шабуылының (Котубанама басқарған) кек алу ретінде негіздеді. Бұл өз кезегінде, жақын орналасқан Саонаның кацигін ойын үшін өлтірген испандықтарға кек қайтару болды, олар оған саудалық кассава нанын тиеп жүргенде шабуыл жасаған ит жіберді. 1502 жылы Хигуанама бірінші Хигуэй соғысын, ал 1504 жылы Котубанама екінші Хигуэй соғысын ынталандырды. Бартоломе де лас Касас Хигуэй қырғынына қатысып, кейін оны сипаттады, онда испандықтар қысқа, бірақ батыл қарсылық көрсеткеннен кейін қарсыластарын қырды. Ерлер, әйелдер мен балалар тірідей кесілді, көптегендері испандықтардың мазақтауымен қол-аяқтарын кесіп азапталды, ал қалғандары асылып немесе пышақталды. Бұл жайт туралы хабарлар Испаниядағы халықты ашуландырды, корольдік сот пен шенеуніктер отаршылардың мінез-құлқын реттеуге тырысты. Осы мақсатта олар 1512 жылы Бургос заңдарын қабылдады. Алайда заң кешігіп шықты, 1519 жылға қарай Хигуэй аймағындағы Тайно тайпасының көп бөлігі құл болып, олардың саны 1189 адамға дейін азайды. Испандықтар жергілікті тұрғындардың орнына африкалық құлдарды әкелді. Дегенмен, Бургос заңдары әлі басып алынбаған аумақтардағы осындай әрекеттерді азайтуға көмектесетін еді. 1508 жылдың 7 желтоқсанында Испанияның Севильядағы сауда органдары Хигуэйге Корольдік құқық бойынша герб тағуға рұқсат берді, бұл оған шектеулі өзін-өзі басқару құқығын берді. Испан отарлау кезеңінде Хигуэй Эль-Сейбо округінің бір бөлігі болып қала берді. 1801 жылы, Гаити революциясы басталғаннан кейін он жыл өткен соң, және Наполеон испан патшасын құлатып тастағаннан кейін, Туссен Лувертюр қысқа мерзімге Испаньоланың испандық бөлігін басып алды. Испания 1795 жылы Базель шарты бойынша Испаньоланы Францияға өткізді және 1809 жылға дейін оны қайта иеленбеді. Осы және француз билігі кезінде Хигуэй Озама департаментінің бір бөлігі болды. Испания Боба кезеңінде испандықтар билікті қайта алғаннан кейін, Хигуэй қайтадан Эль-Сейбо аймағының бір бөлігіне айналды. 1821 жылы, қысқа мерзімге Испанияның Гаити Республикасы кезінде, аймақ өзін үлкен көршілерінен қорғау үшін Үлкен Колумбиямен одақтасуға тырысты. Алайда, Гаитимен және тәуелсіздік үшін соғыстар жалғасты. 1822 жылы Жан-Пьер Бойердің басшылығындағы Гаити әскерлері Санто-Домингоны басып алған кезде Хигуэйді қайта басып алды. Әскери билік пен жерді тартып алу кезінде жергілікті экономика құлдырады, бірақ Гаити бақылауында және Уильям Уилберфорстың қолдаған құлдыққа қарсы саясатының Кариб теңізіндегі британдық теңіз күштерінің араласуы арқасында құлдық тоқтатылды. 1844 жылы Ла Тринтиарияның күш-жігері арқасында Доминикан Республикасы жарияланғанда, жаңа Үкіметтік Орталық Жиыны Хигуэйді Эль-Сейбо провинциясының басқаруына алды. Педро Сантана, келесі онжылдықтарда президент болғанымен, іс жүзінде елдің алғашқы диктаторы болды. Ол Гаити шекарасына жақын жерде мал өсірген кезде, осы шығыс провинция оның бекіністерінің бірі болды. Сантана испан билігіне қайта оралуға тырысты және ол өлімінен төрт жыл бұрын тілегін орындады (егер испан билігі провинцияны дамытуға көп көмектеспесе де). Реставрация соғысынан кейін екінші республика, Монро доктринасына қарамастан немесе оған қарамастан, 1916 жылға дейін сақталды, бірақ ауылдық жерлер өте кедей болып қалды және іс жүзінде әртүрлі аристократиялық топтар басқарды. Эль-Сейбо провинциясынан келген партизандар 1916 жылдан 1924 жылға дейін Санто-Домингоның АҚШ-тың басып алуына қарсы күресті. Аймақ ауыл шаруашылығы бағаларының қайтадан құлдырауына дейін және Рафаэль Леонидас Трухильо Молина басшылығымен нақты диктатуралардың басталуына дейін бірнеше жыл бойы салыстырмалы өркендеуді бастан кешірді. 1965-1966 жылдары Санто-Домингоны АҚШ қайтадан басып алды.

Климат

Хигуэйде тұрақты түрде жоғары температура мен жыл бойы мол жауын-шашын болатын пассат желдерінің тропикалық жаңбырлы орманы климаты басым. Қаланың құрғақ кезеңдері де бар, қаңтардан наурызға дейін ең құрғақ айлар болып табылады, бірақ осы климатты бөлісетін басқа қалалар мен елді мекендер сияқты, нақты құрғақ маусым жоқ, және қала жыл сайын орташа есеппен өте көп жауын-шашын алады.

Ла Алтаграция базиликасы

Қаланың қамқоршысы – Ла Алтаграсияның Әзіресі, испан миссионерлері аралға әкелген картина, қазір Ла Алтаграсияның Әйелдер үйінің қасиетті орнында көрсетілуде. Жыл сайын оның мерекесінде (21 қаңтарда) мыңдаған доминикандықтар Америкадағы ең алғашқы Мариан қасиетті орны болуы мүмкін керемет бейнеге құрмет көрсету үшін жиналады. Мадридтегі Испания Ұлттық кітапханасында Кан. Лик. Луис Джеронимо де Алькосердің, Испанияда туған, 1650 жылға дейін осы құрмет туралы жазған хаты сақталған. Қазіргі Базилика осы бейнені құрметтеу үшін салынған, ол ескі собордың қасиетті орнында сақталады, ал дәліз енді оны осындай үлкен жиынға лайықты заманауи Базиликамен біріктіреді.

Хигуэйдің киелі жері

1505 жылы жергілікті тайно тайпаларын, содан кейін Ямайканы бағындырған Хуан де Эскивель Хигуэйдің Сальвалеон тарихи ауылын құрды және оған приход шіркеуін қосты. Америкадағы алғашқы Мариялық қасиетті орны Испания королінің бұйрығымен патшалық елтаңбасымен әшекейленді. Қазіргі кірпіштен салынған кафедралық соборды 16 ғасырдың ортасында Кан. Альонсо Рок бастап, Оңтүстік Американы азат етушісінің бесінші атасы Симон Боливардың архитектуралық көмегімен салды. Аймақтағы жер сілкінісіне қарамастан, берік құрылыс бүлінуге төтеп берді. Онда бес қарапайым, бірақ мықты аркадан тұратын күмбезді шатыр бар. Оларды қолдаған күмбез апельсин қабығына немесе жұлдызға ұқсаса, ал алтарь аймағы теңіз қабығының пішінімен ерекшеленді. Бас алтарьдың ортасында күміс нишада ежелгі қасиетті сурет орналасқан. 16 ғасыр суретшісі жергілікті магони ағашын қолмен ойып жасаған. Әшекейлі күміс балдахин бас алтарьды, сатыларды және сакрариумды жабады. Ескі кафедралық собордың сыртқы пішіні қарапайым, сондай-ақ қоңырау мұнарасы да қарапайым. Хоакин Альфау 1864 жылы қоңырауларды сыйға тартты, ал он екі жылдан кейін еденді төсеу үшін мәрмәр сатып алды. Қасиетті орын көптеген құрбандық заттарды сақтайды. Кейбіреулері тарихи құндылығы бар, ал кейбіреулері аймақты бір кезде қамқын болған алтын мен күміс іздеу туралы естеліктер немесе қызықты нәрселер. 1922 жылы тәуелсіздікті және 15 тамыздағы суреттің каноникалық және паптық тәж кигізуді тойлау үшін тұрғындар алтын мен асыл тастардан жасалған әдемі тәж сыйлады, оның үстінде алмастан жасалған айқаш және екі қатты алтыннан жасалған періште орналасқан. Суреттің өзі алтын мен күміс жақтауға ие, оған асыл тастармен әшекейленген. Бұл суретті Рим папасы Пий X архиепископ Адольфо Алехандро Нуэльге 1912 жылы Республика Президенті болып сайланғанын еске алу үшін сыйлады (бірінші американдық оккупация оның өкілеттігі аяқталар алдында аяқталды және ол оны керемет суретке сыйлады). Кафедралық собордың қазынасында колониялық дәуірдегі үлкен алтын монумент, сондай-ақ әсем күміс тақ (алтын инкрустациясы және қоңыраулары бар) сақталады, ол 1811 жылы Сан-Дионисио шіркеуінен суретті көшіру кезінде қолданылған. Тағы бір күміс тостаған 1737 жылға дейін сақталады, ол Сент-Анжелес Корольдік аудиенциясының президентінің сыйы. Басқа да құнды заттарға алтын және күміс серуен таяқтары, сондай-ақ көптеген құнды көне күміс бұйымдары кіреді, оның ішінде айқаш, екі тостаған және кесе, мейрам күндері және басқа да арнайы жағдайларда қолданылатын шатырдың алты таяғы, айқаш және шіркеу шамдары, шамдақтар мен гүл вазалары бар.

Әуежай

Пунта-Кана халықаралық әуежайы (IATA: PUJ, ICAO: MDPC) – Доминикан Республикасының шығысындағы Пунта-Кана қаласында орналасқан жеке меншік коммерциялық әуежай. Әуежай дәстүрлі Доминикан стилінде салынған, ашық терминалдарының шатырлары пальма жапырақтарымен жабылған. Пунта-Канаға жоспарлы рейстермен және чартерлік рейстермен бірнеше әуе компаниялары ұшады. 2002 жылы әуежай 1 миллионнан астам жолаушыны қабылдады, бұл оны Доминикан Республикасының ең қызығушылық танытатын әуежайы етіп белгіледі. 2007 жылы Пунта-Канаға 3 миллионнан астам жолаушы келді. Әуежай операторлары жаңарту жоспарлап отыр, оның ішінде қосымша ұшу-қону жолағын салу да қарастырылып жатыр.