Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Higüey (iˈɣwej), немесе толық аты Salvaleón de Higüey, Доминикан Республикасындағы шығыс Ла Алтаграсия провинциясының орталығы және сол елдің санын ең көп санаған сегізінші қаласы. Юма өзені Хигуэй қалалық аймақтарынан өтеді. Хигуэй – Христофор Колумб келген кездегі Испаниола аралының ең шығыс бөлігіндегі бұрынғы жергілікті басшылықтың аты. Қазір ол елдің экономикалық тұрғыдан ең қарқынды дамып жатқан қалаларының бірі, кейде Доминикан туризмінің астанасы немесе мал өсірудің астанасы деп аталады. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, Хигуэйде 150 000-нан астам адам тұрды. Қаланың өркендеуі негізінен туризм есебінен, көптеген тұрғындары бірнеше шақырым қашықтықтағы Пунта-Кана қонақ үй кешендерінде жұмыс істейді немесе туристік тауарларды сатады. Қаладағы ең маңызды ескерткіштер – Ла Алтаграсия базиликасы және 16 ғасырға жататын Сан-Дионисио (Сен-Денис) шіркеуі. Қазіргі қала әкімі – Рафаэль Барон Дулук.
Higüey (iˈɣwej), or in full Salvaleón de Higüey, is the capital city of the eastern La Altagracia Province, in the Dominican Republic, and the eighth largest city of that country. The Yuma River flows through the urban areas of Higüey. Higüey is also the name of a former native chiefdom in Hispaniola's easternmost end when Christopher Columbus arrived. It is now one of the country's economically fastest developing cities, sometimes nicknamed the Capital of Dominican Tourism or the Capital of Stockbreeding. As of 2006, over 150,000 people lived in Higüey. The city thrives chiefly on tourism, with many of its inhabitants employed in the hotel complexes of Punta Cana a few kilometers away, or selling tourist products. The most important monuments in the city are the Basilica of La Altagracia and the Church of San Dionisio (Saint Denis), from the 16th century. The current mayor of the city is Rafael Baron Duluc.
Атаудың шығу тегі
Кейбір авторлардың пікірінше, аравак тілінде, аралдың түпкілікті халқы – тайно тайпасы үшін ГУЭЙ немесе ХУИУ сөзі күнды білдіреді. Бұл әлдебір сәйкестік болуы мүмкін, себебі Хигуэй аралдың шығыс жағында, күннің сәулесі бірінші болып тиетін аймақта орналасқан. Осылайша, Хигуэй деген ат күннің туатын жері деген мағынаны білдіруі мүмкін.
According to some authors, GUEY or HUIOU is the sun in the Arawakan language of the island's native Taíno people. Perhaps coincidentally, Higüey is located at the island's eastern end, that is to say, in the region that first receives the rays of the sun. Thus the name Higüey might mean land where the sun is born.
Экономика
Хигуэй экономикасы тропикалық егіншілікке (қамыс, кофе, темекі, какао, күріш және жүгері), мал өсіруге (сия мал және шошқа), балық аулауға және жағалау бойындағы туризмге негізделген.
The economy of Higüey is based on tropical agriculture (reed, coffee, tobacco, cacao, rice, and maize), livestock (cattle and pigs), fishing and tourism on the coast.
Туризм
Хигуэйдегі басты тарихи тартымдылық – собор, онда 15 ғасырда испан миссионерлері әкелген "Virgen de la Altagracia" картинасы қойылған. Бұл картина бұрын сол сияқты 500 жылдық Сан-Дионисио шіркеуінде сақталған, ол әлі де діни қызмет үшін қолданылуда. Жыл сайын 21 қаңтарда ұлттық мереке ретінде тойланатын Ла Алтаграсия күні ондаған мың қажы соборға баруда.
The main historical attraction in Higüey is the cathedral, which displays the "Virgen de la Altagracia", a painting brought by Spanish missionaries in the 15th century. The painting was previously kept in the similarly 500 year old church of San Dionisio, which remains in religious use. Every year on Virgin of La Altagracia Day, which is a national holiday on January 21, tens of thousands of pilgrims visit the cathedral.
Тарих
Еуропалық жаугерлер Испаньолаға шабуыл жасаған кезде, бұл шығыс бөлігі Тайно тайпаларының Кайсиму Хигуэй патшалығына қарасты. Басшыларының ішінде Котубанама мен Каякоа, әйел басшы Хигуанама және басқа да ер мен әйелдер болды. Осы аймақ испандықтар басып алған соңғы жер болды. Хуан де Эскивель 1503 жылы жаулауға жетекшілік етті, бір жыл бұрын қатыгез Николас де Овандо жаңа колонияның губернаторы болып тағайындалған еді. Ол Эскивельге осы аймақты бағындыруды тапсырды, бұл міндеттемені 8 испан теңізшісіне жасалған Тайно шабуылының (Котубанама басқарған) кек алу ретінде негіздеді. Бұл өз кезегінде, жақын орналасқан Саонаның кацигін ойын үшін өлтірген испандықтарға кек қайтару болды, олар оған саудалық кассава нанын тиеп жүргенде шабуыл жасаған ит жіберді. 1502 жылы Хигуанама бірінші Хигуэй соғысын, ал 1504 жылы Котубанама екінші Хигуэй соғысын ынталандырды. Бартоломе де лас Касас Хигуэй қырғынына қатысып, кейін оны сипаттады, онда испандықтар қысқа, бірақ батыл қарсылық көрсеткеннен кейін қарсыластарын қырды. Ерлер, әйелдер мен балалар тірідей кесілді, көптегендері испандықтардың мазақтауымен қол-аяқтарын кесіп азапталды, ал қалғандары асылып немесе пышақталды. Бұл жайт туралы хабарлар Испаниядағы халықты ашуландырды, корольдік сот пен шенеуніктер отаршылардың мінез-құлқын реттеуге тырысты. Осы мақсатта олар 1512 жылы Бургос заңдарын қабылдады. Алайда заң кешігіп шықты, 1519 жылға қарай Хигуэй аймағындағы Тайно тайпасының көп бөлігі құл болып, олардың саны 1189 адамға дейін азайды. Испандықтар жергілікті тұрғындардың орнына африкалық құлдарды әкелді. Дегенмен, Бургос заңдары әлі басып алынбаған аумақтардағы осындай әрекеттерді азайтуға көмектесетін еді. 1508 жылдың 7 желтоқсанында Испанияның Севильядағы сауда органдары Хигуэйге Корольдік құқық бойынша герб тағуға рұқсат берді, бұл оған шектеулі өзін-өзі басқару құқығын берді. Испан отарлау кезеңінде Хигуэй Эль-Сейбо округінің бір бөлігі болып қала берді. 1801 жылы, Гаити революциясы басталғаннан кейін он жыл өткен соң, және Наполеон испан патшасын құлатып тастағаннан кейін, Туссен Лувертюр қысқа мерзімге Испаньоланың испандық бөлігін басып алды. Испания 1795 жылы Базель шарты бойынша Испаньоланы Францияға өткізді және 1809 жылға дейін оны қайта иеленбеді. Осы және француз билігі кезінде Хигуэй Озама департаментінің бір бөлігі болды. Испания Боба кезеңінде испандықтар билікті қайта алғаннан кейін, Хигуэй қайтадан Эль-Сейбо аймағының бір бөлігіне айналды. 1821 жылы, қысқа мерзімге Испанияның Гаити Республикасы кезінде, аймақ өзін үлкен көршілерінен қорғау үшін Үлкен Колумбиямен одақтасуға тырысты. Алайда, Гаитимен және тәуелсіздік үшін соғыстар жалғасты. 1822 жылы Жан-Пьер Бойердің басшылығындағы Гаити әскерлері Санто-Домингоны басып алған кезде Хигуэйді қайта басып алды. Әскери билік пен жерді тартып алу кезінде жергілікті экономика құлдырады, бірақ Гаити бақылауында және Уильям Уилберфорстың қолдаған құлдыққа қарсы саясатының Кариб теңізіндегі британдық теңіз күштерінің араласуы арқасында құлдық тоқтатылды. 1844 жылы Ла Тринтиарияның күш-жігері арқасында Доминикан Республикасы жарияланғанда, жаңа Үкіметтік Орталық Жиыны Хигуэйді Эль-Сейбо провинциясының басқаруына алды. Педро Сантана, келесі онжылдықтарда президент болғанымен, іс жүзінде елдің алғашқы диктаторы болды. Ол Гаити шекарасына жақын жерде мал өсірген кезде, осы шығыс провинция оның бекіністерінің бірі болды. Сантана испан билігіне қайта оралуға тырысты және ол өлімінен төрт жыл бұрын тілегін орындады (егер испан билігі провинцияны дамытуға көп көмектеспесе де). Реставрация соғысынан кейін екінші республика, Монро доктринасына қарамастан немесе оған қарамастан, 1916 жылға дейін сақталды, бірақ ауылдық жерлер өте кедей болып қалды және іс жүзінде әртүрлі аристократиялық топтар басқарды. Эль-Сейбо провинциясынан келген партизандар 1916 жылдан 1924 жылға дейін Санто-Домингоның АҚШ-тың басып алуына қарсы күресті. Аймақ ауыл шаруашылығы бағаларының қайтадан құлдырауына дейін және Рафаэль Леонидас Трухильо Молина басшылығымен нақты диктатуралардың басталуына дейін бірнеше жыл бойы салыстырмалы өркендеуді бастан кешірді. 1965-1966 жылдары Санто-Домингоны АҚШ қайтадан басып алды.
When European settlers invaded Hispaniola, this eastern section belonged to the Caíçimu Higüey kingdom of Taíno Indians. Leaders included Caciques Cotubanamá and Cayacoa, the female Caciqua Higuanamá and other leaders, male and female. This area became the last to be conquered by the Spanish. Juan de Esquivel led the conquest in 1503, a year after the brutal Nicolás de Ovando was appointed the new colony's governor. He assigned Esquivél to subjugate the area, justifying the assignment as payback for a Taino attack (led by Cotubanamá) on 8 Spanish sailors, which was in turn revenge for Spaniards who slaughtered the Cacique of nearby Saona for sport, setting a battle Mastiff to attack him as he was loading traded cassava bread on a barge. The First War of Higüey was encouraged by Higuanamá in 1502 and the Second War of Higüey was encouraged by Cotubanamá in 1504. Bartolomé de las Casas participated in and later described the Higüey massacre in which the Spanish slaughtered natives who surrendered after a short but heroic resistance. Men, women, and children were disemboweled alive; many were tortured by having hands and feet cut off as the Spaniards taunted, while others were hanged or knifed to death. Reports of this outraged the people back in Spain, with the royal court and its officials trying to regulate the behaviour of colonists. To do this, they issued the Laws of Burgos of 1512. However, the law arrived late and by 1519 the Taíno of the Higüey region were already for the most part enslaved, and their numbers had declined to only 1,189 individuals. The Spanish then brought in African slaves to replace the natives. Nevertheless, the Laws of Burgos would help mitigate such behaviour in the territories yet to be conquered. On December 7, 1508, Spanish trade authorities at Seville authorized Higüey to display a Coat of Arms by Royal Privilege, which granted it limited self government. During the Spanish colonial period, Higüey remained a Parish of El Seibo county. Then in 1801, a decade after the Haitian Revolution began, and after Napoleon deposed the Spanish king, Toussaint Louverture briefly captured the Spanish portion of Hispaniola. Spain had ceded Hispaniola to France under the Treaty of Basel in 1795, and did not regain control until 1809. During this and French rule, Higüey was a district of the Ozama department. After Spanish forces regained control in the España Boba period, Higüey again became part of the El Seibo región. In 1821, during the brief Spanish Republic of Haiti, the area tried to protect itself from its much larger neighbors by allying with Gran Colombia. However, wars both with Haiti and for independence continued. In 1822, Haitian forces under the command of Jean Pierre Boyer recaptured Higüey in the Haitian occupation of Santo Domingo. The local economy sputtered under military rule and land expropriations, although slavery did end under both Haitian control and British naval enforcement throughout the Caribbean of antislavery policies advocated by William Wilberforce. When the Dominican Republic was proclaimed in 1844 through the efforts of La Trinitaria, the new Governmental Central Meeting placed Higüey under administration of the Province of El Seibo. Pedro Santana, although President sporadically during the next decades, actually acted as the country's first dictator. While he ranched near the Haitian border, this eastern province was one of his strongholds. Santana sought to return to Spanish rule, and he got his wish for the four years before his death (although Spanish rule did little to develop the province). After the War of Restoration, the second Republic, either because of or in spite of the Monroe Doctrine lasted until 1916, although the countryside remained extremely poor and actually governed by various aristocratic cliques. Guerillas from El Seibo province fought the United States occupation of Santo Domingo from 1916 to 1924. The area experienced a few years of relative prosperity before agricultural prices again crashed and further de facto dictatorships began under Rafael Leónidas Trujillo Molina. The United States again occupied Santo Domingo from 1965 to 1966.
Климат
Хигуэйде тұрақты түрде жоғары температура мен жыл бойы мол жауын-шашын болатын пассат желдерінің тропикалық жаңбырлы орманы климаты басым. Қаланың құрғақ кезеңдері де бар, қаңтардан наурызға дейін ең құрғақ айлар болып табылады, бірақ осы климатты бөлісетін басқа қалалар мен елді мекендер сияқты, нақты құрғақ маусым жоқ, және қала жыл сайын орташа есеппен өте көп жауын-шашын алады.
Higüey features a trade wind tropical rainforest climate, with consistently high temperatures and substantial rainfall throughout the year. The city has drier periods, with January to March being the driest months, but like other cities and towns with this climate, there is no dry season, and the city experiences an average of more than of rainfall a year.
Ла Алтаграция базиликасы
Қаланың қамқоршысы – Ла Алтаграсияның Әзіресі, испан миссионерлері аралға әкелген картина, қазір Ла Алтаграсияның Әйелдер үйінің қасиетті орнында көрсетілуде. Жыл сайын оның мерекесінде (21 қаңтарда) мыңдаған доминикандықтар Америкадағы ең алғашқы Мариан қасиетті орны болуы мүмкін керемет бейнеге құрмет көрсету үшін жиналады. Мадридтегі Испания Ұлттық кітапханасында Кан. Лик. Луис Джеронимо де Алькосердің, Испанияда туған, 1650 жылға дейін осы құрмет туралы жазған хаты сақталған. Қазіргі Базилика осы бейнені құрметтеу үшін салынған, ол ескі собордың қасиетті орнында сақталады, ал дәліз енді оны осындай үлкен жиынға лайықты заманауи Базиликамен біріктіреді.
The town's patroness is the Virgin of La Altagracia, a painting brought to the island by Spanish missionaries and now displayed in the Sanctuary of Our Lady of La Altagracia. Every year on her feast day (January 21), thousands of Dominicans gather to venerate the miraculous image at what might be the earliest Marian shrine in the Americas. The Spanish National Library in Madrid has a letter from Can. Lic. Luis Jerónimo of Alcocer, born on Hispaniola, mentioning the veneration as early as 1650. The current Basilica was built to honor the image, which remains displayed in the old Cathedral's Sanctuary, which a corridor now unites to a modern basilica suitable for such large gatherings.
Хигуэйдің киелі жері
1505 жылы жергілікті тайно тайпаларын, содан кейін Ямайканы бағындырған Хуан де Эскивель Хигуэйдің Сальвалеон тарихи ауылын құрды және оған приход шіркеуін қосты. Америкадағы алғашқы Мариялық қасиетті орны Испания королінің бұйрығымен патшалық елтаңбасымен әшекейленді. Қазіргі кірпіштен салынған кафедралық соборды 16 ғасырдың ортасында Кан. Альонсо Рок бастап, Оңтүстік Американы азат етушісінің бесінші атасы Симон Боливардың архитектуралық көмегімен салды. Аймақтағы жер сілкінісіне қарамастан, берік құрылыс бүлінуге төтеп берді. Онда бес қарапайым, бірақ мықты аркадан тұратын күмбезді шатыр бар. Оларды қолдаған күмбез апельсин қабығына немесе жұлдызға ұқсаса, ал алтарь аймағы теңіз қабығының пішінімен ерекшеленді. Бас алтарьдың ортасында күміс нишада ежелгі қасиетті сурет орналасқан. 16 ғасыр суретшісі жергілікті магони ағашын қолмен ойып жасаған. Әшекейлі күміс балдахин бас алтарьды, сатыларды және сакрариумды жабады. Ескі кафедралық собордың сыртқы пішіні қарапайым, сондай-ақ қоңырау мұнарасы да қарапайым. Хоакин Альфау 1864 жылы қоңырауларды сыйға тартты, ал он екі жылдан кейін еденді төсеу үшін мәрмәр сатып алды. Қасиетті орын көптеген құрбандық заттарды сақтайды. Кейбіреулері тарихи құндылығы бар, ал кейбіреулері аймақты бір кезде қамқын болған алтын мен күміс іздеу туралы естеліктер немесе қызықты нәрселер. 1922 жылы тәуелсіздікті және 15 тамыздағы суреттің каноникалық және паптық тәж кигізуді тойлау үшін тұрғындар алтын мен асыл тастардан жасалған әдемі тәж сыйлады, оның үстінде алмастан жасалған айқаш және екі қатты алтыннан жасалған періште орналасқан. Суреттің өзі алтын мен күміс жақтауға ие, оған асыл тастармен әшекейленген. Бұл суретті Рим папасы Пий X архиепископ Адольфо Алехандро Нуэльге 1912 жылы Республика Президенті болып сайланғанын еске алу үшін сыйлады (бірінші американдық оккупация оның өкілеттігі аяқталар алдында аяқталды және ол оны керемет суретке сыйлады). Кафедралық собордың қазынасында колониялық дәуірдегі үлкен алтын монумент, сондай-ақ әсем күміс тақ (алтын инкрустациясы және қоңыраулары бар) сақталады, ол 1811 жылы Сан-Дионисио шіркеуінен суретті көшіру кезінде қолданылған. Тағы бір күміс тостаған 1737 жылға дейін сақталады, ол Сент-Анжелес Корольдік аудиенциясының президентінің сыйы. Басқа да құнды заттарға алтын және күміс серуен таяқтары, сондай-ақ көптеген құнды көне күміс бұйымдары кіреді, оның ішінде айқаш, екі тостаған және кесе, мейрам күндері және басқа да арнайы жағдайларда қолданылатын шатырдың алты таяғы, айқаш және шіркеу шамдары, шамдақтар мен гүл вазалары бар.
Juan de Esquivel, conqueror of the local Taino and later Jamaica, founded the historic village of Salvaleón of Higüey in 1505, and included a parish church. The first Marian sanctuary in America was emblazoned with a royal shield by order of the King of Spain. The current brick cathedral was started in the middle of the 16th century by Can. Mr. Alonso of Rock with the architectural assistance of Simón Bolívar, fifth grandfather of the Liberator of South America. Despite the region's earthquakes, the solid construction has resisted deterioration. It has a vaulted ceiling of five simple but sturdy arches. While the dome they support resembles an orange skin or star, a seashell shape emphasized the altar area. At the center of the high altar, a silver niche highlights the ancient holy painting. The 16th century artist carved the local mahogany by hand. An ornate silver baldaquin covers the high altar, steps and Sacrarium. The old cathedral has a simple exterior, as does the bell tower. Joaquín Alfáu donated the bells in 1864, and a dozen years later paid for marble to pave the floor. The Sanctuary keeps many votive offerings. Some are of historic value, others are curiosities or reminders of the gold and silver fever that once infected the region. In 1922, to celebrate independence as well as the painting's Canonical and Papal Coronation on August 15, residents donated a beautiful crown of gold and precious stones, topped by a cross of diamonds and two solid gold angels. The painting itself has a gold and silver frame, inlaid by precious stones including an emerald donated by Pope Pius X to Archbishop Adolfo Alejandro Nouel to commemorate his election as President of the Republic in 1912 (shortly before the first American occupation ended his term and he donated it to the miraculous image). The cathedral's treasury also holds a gigantic intricate colonial golden monstrance, as well as an elegant silver throne (with golden inlays and chimes), which was used in 1811 during the painting's transfer from the Church of San Dionisio. Another silver chalice dates from 1737, gift of the President of the Real Audience of Saint Other precious objects include gold and silver walking canes, as well as many precious antique silver items including a crucifix, two chalices and cups, six sticks for the canopy used on feast days and other special occasions, a cross and parochial candlesticks, candelabras and flower vases.
Әуежай
Пунта-Кана халықаралық әуежайы (IATA: PUJ, ICAO: MDPC) – Доминикан Республикасының шығысындағы Пунта-Кана қаласында орналасқан жеке меншік коммерциялық әуежай. Әуежай дәстүрлі Доминикан стилінде салынған, ашық терминалдарының шатырлары пальма жапырақтарымен жабылған. Пунта-Канаға жоспарлы рейстермен және чартерлік рейстермен бірнеше әуе компаниялары ұшады. 2002 жылы әуежай 1 миллионнан астам жолаушыны қабылдады, бұл оны Доминикан Республикасының ең қызығушылық танытатын әуежайы етіп белгіледі. 2007 жылы Пунта-Канаға 3 миллионнан астам жолаушы келді. Әуежай операторлары жаңарту жоспарлап отыр, оның ішінде қосымша ұшу-қону жолағын салу да қарастырылып жатыр.
Punta Cana International Airport (IATA: PUJ, ICAO: MDPC) is a privately owned commercial airport in Punta Cana, eastern Dominican Republic. The airport is built in a traditional Dominican style with open air terminals with their roofs covered in palm fronds. A number of scheduled and charter airlines fly to Punta Cana. The airport handled more than 1 million visitors in 2002, making it the busiest airport in the Dominican Republic. In 2007 Punta Cana received more than 3 million passengers. The operators plan to upgrade the airport, including adding another runway.