Кіріспе

Қытай экспедициялық армиясы – 1939 жылдан 1945 жылға дейін Жапон императорлық армиясының бас армиясы. Қытай экспедициялық армиясы 1939 жылдың қыркүйегінде Орталық Қытай экспедициялық армиясы мен Жапонның Солтүстік Қытайдағы аймақтық армиясының бірігуі нәтижесінде құрылды және штаб-пәтері жапондық бағынышты қайта ұйымдастырылған ұлттық үкіметтің астанасы Нанкин қаласында орналасқан. Қытай экспедициялық армиясы Қытайдағы барлық жапон әскери операцияларына жауапты болды және Екінші Қытай-жапон соғысы кезіндегі басты күш болды, ең көп кезеңінде 1 миллионнан астам әскер оның құрамында болды. Қытай экспедициялық армиясы 1945 жылдың тамызында Жапонияның капитуляциясынан кейін таратылды. Әскери әдебиеттерде Қытай экспедициялық армиясы көбінесе "CEA" аббревиатурасымен аталады.

Тарих

Лугоу көпірі оқиғасынан кейін Жапон Қытай гарнизондық армиясы Шанхай экспедициялық армиясымен күшейтілді. Бұл күшті Жапонның 10-армиясы толықтырды және Шанхайдан Ханчжоуды басып алу үшін ішкі аймаққа қарай жорық жасады. 1937 жылдың қазан айында бұл күш Жапонның Орталық Қытай аймақтық армиясы деп қайта аталды. Нанкиннің құлауынан кейін Орталық Қытай экспедициялық армиясы құрылды. 1939 жылдың 12 қыркүйегінде 362-ші армиялық бұйрық бойынша Орталық Қытай экспедициялық армиясы мен Солтүстік Қытай аймақтық армиясы біріктіріліп, Қытай экспедициялық армиясы құрылды. Екінші Қытай-Жапон соғысы бойында штаб-пәтері Нанкин қаласында орналасқан болды. Солтүстік Қытай аймақтық армиясы Пекиндегі бағынышты бөлімше ретінде сақталды және Сары өзеннен Ұлы Қабырғаға дейінгі, соның ішінде Ішкі Моңғолиядағы Солтүстік Қытай жазығындағы операцияларға жауапты болды. Жапонның 6-аймақтық армиясы Қытайдың орталық және оңтүстік бөліктерін қамтыды, ал Нанкиндегі бас штабқа тікелей бағынышты бірнеше тәуелсіз армиялар гарнизондық қызметке, стратегиялық резервке және арнайы операцияларға жұмылдырылды. Соғыс аяқталған кезде оның құрамында 1 бронетанктік және 25 жаяу әскер дивизиясы бар 1 050 000 сарбаз болды. Сонымен қатар, 22 тәуелсіз бригада болды: 11 жаяу әскер, 1 атқыштар, және 10 аралас (жаяу әскер, артиллерия, бронетехника және қолдау бөлімшелерінен құралған). Соғыстың соңына қарай оның оқ-дәрі қорының көп бөлігі мен көптеген бөлімшелері Тынық мұхиты аймағына ауыстырылды, бұл Қытай экспедициялық армиясын әлсіз және жеткіліксіз күшпен қалдырды. Қытай экспедициялық армиясы 1945 жылдың 15 тамызында капитуляциялады, бірақ оның әскерлері одақтас әскерлер келгенге дейін қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін қарулы күйде қалды.