Кіріспе

15-ші дивизия (第15師団) - Жапон императорлық армиясының жаяу әскер дивизиясы. Оның tsūshōgō кодтық атауы Фестиваль дивизиясы (祭兵団) болды, ал оның әскери символы 15D болды. 15-ші дивизия - Жапон империясы армиясының 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысының соңғы кезеңінде құраған төрт жаңа жаяу әскер дивизиясының бірі. Жапонияның ресурстары шектеулі болғандықтан, бүкіл IJA Маньчжурияда соғысуға бел буды, жапондық аралдарды шабуылдан қорғау үшін бірде-бір дивизия қалдырылмады. 15-ші дивизия бастапқыда генерал-лейтенант Окихара Кофуның қолбасшылығымен Нагояның айналасындағы адамдардан жиналды.

Соғыс аралық кезең

Портсмут келісім-шарты 15-ші дивизияның Маньчжурияға жіберілуі мүмкін болғанға дейін жасалды және ол Кореяға гарнизон күш ретінде жіберілді. 1907 жылы 24 наурызда логистикалық батальон Ушигомедегі әскери мектепке ауыстырылды, ал бүкіл дивизия 1907 жылы 28 наурызда Чиба штатының Нарашино қаласына көшірілді. Дивизия 1908 жылы 15 қарашада Айчи префектурасының Тоёхаси қаласында орналасқан өзінің бастапқы дивизия штабында қайта құрылды. Алайда 1925 жылы 1 мамырда оны соғыс министрі Угаки Казусиге Като Такааки әкімшілігінің кезінде шығындарды үнемдеу шарасының бір бөлігі ретінде 13-ші, 17-ші және 18-ші дивизиялармен бірге таратты.

Екінші қытай-жапон соғысы

1937 жылдың шілдесінде Қытайға қарсы ашық соғыс басталып, Екінші қытай-жапон соғысы басталды. 15-ші дивизия 1938 жылы 4 сәуірде Киотода IJA 16-шы дивизиясының резервтік күштерінан үшбұрышты дивизия ретінде қайта құрылды. Генерал-лейтенант Йосио Иваматсудың қолбасшылығымен Қытай материгіне Нанкиннің айналасындағы гарнизон күштері ретінде және жапондықтар басып алған аймақтарда қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін тағайындалды.

Имфал шайқасы

1943 жылы 17 маусымда 15-ші дивизия Британдық Үндістанға қарсы шабуылға қатысу үшін Бирмадағы IJA 15-ші армиясына қайта тағайындалды. Нанкин гарнизоны жаңадан құрылған 61-ші дивизиямен алынды. Дивизия Таиландтағы жол құрылысымен бірнеше ай бойы кешіктірілді. Бірмаға келген дивизия IJA 31-ші және 33-ші дивизияларымен бірге U Go операциясының бөлігі ретінде Имфалға шабуылға қатысты, содан кейін Мейктила мен Мандалай шайқасы болды. Осы операциялар кезінде дивизия өз адамдарының жартысынан көбін ұрыста немесе аурудан жоғалтты және 1945 жылдың тамызында, соғыс аяқталар алдында, Тайландқа, ресми түрде таратылды. Операция U Go 1944 жылдың наурыз айының басында басталуы жоспарланған, бірақ 15-ші дивизияның баяу келуіне байланысты шабуылдың басталуы 15 наурызға ауыстырылды. 15-дивизия үш шабуылдаушы дивизияның орталық позициясын құрады, оның негізгі мақсаты Кангпокпиде Имфал мен Кохима арасындағы жолды кесіп тастау болды. Картада бұл Имфалға қарай ең қысқа және ең тікелей жол болды, бірақ дивизия тек нашар жолдармен қиын жерлерді кесіп өтуі керек болды. Ауыр жер теңізіне байланысты дивизияның далалық артиллериясы таулық оқпен ауыстырылды, ал танкіге қарсы жабдықтар артта қалды. Дивизияның тоғыз батальонынан біреуі екінші Чиндит операциясымен айналысатын күшке бөлінді, ал оның 67-ші полкінің көпшілігі әлі Таиландта болды. Осылайша, 15-дивизия науқанды 6 батальонмен, 18 оқпен және туберкулезбен өлімге ұшыраған генерал-лейтенант Масафуми Ямаучимен бастады. Көп ұзамай оны 15-ші армияның қолбасшысы генерал Ренья Мутагучи алға жылжытуға мәжбүр болды. Сангшактағы британдық күш 15-ші дивизияның операциялық аймағында болды, бірақ оның баяу жылдамдығынан 31-ші дивизияның бөлімшелері 23 наурызда осы позицияға шабуыл жасады. 60-шы полк көп ұзамай келді, бірақ 27 наурыздағы соңғы шабуылға қатысуға рұқсат етілмеді. 15-ші дивизия 3 сәуірде Кангпокпиде Имфал-Кохима жолын кесіп тастады. Көп ұзамай дивизия Имфалды көрмей тұрған Нуншигам жотасын басып алды. Бұл жерден жапондықтар IV корпустың штабына қауіп төндіре алды; бұл олардың Имфалға ең жақын болатынын білдірді. Британдықтардың бұл жотадағы қарсы шабуылына М3 Ли танкілері кірді, бұл жапондықтарға шоқ болды, өйткені олар жерді бронетранспорт үшін мүлдем өту мүмкін емес деп санайды. Британдықтар қатты зардап шексе де, жапондық батальон қатерлі ісіктен қашып құтылудың аз-ақ алдында тұрды. Осы сәтсіздікке қарамастан Ямаучи солтүстіктен Имфалды қоршауға алуын жалғастырды. Британдық командир генерал Джеффри Скуонс 15-дивизия жапон майданындағы ең әлсіз буын екендігіне көз жеткізді және оны жоюға Үндістанның 23-ші және 5-ші пехоталық дивизияларына бұйрық берді. Келесі айларда ағылшындықтар саны жағынан басым, танкілері де тоқтатылмас жапондықтарды бірінен кейін бірі қыраттан сүртіп тастады. Маусымның ортасында Жапонияның 31-ші дивизиясы ауыр зардап шеккеннен кейін Кохимадан кері шегіне бастады. Бұл Имфал-Кохима жолын тосқауылдайтын 60-шы полкке мүмкін емес жағдайға әкелді, ал британдықтар 22 маусымда жолды бұзып, қайта ашады. Келесі күні командирлер алмасып, Ямаучидің орнын генерал-лейтенант Рюичи Шибата басқарды. 7 шілдеде дивизия Паллельге соңғы шабуыл жасау туралы бұйрық алды, бірақ қазір ол әскери құралым ретінде қираған еді; оның қалдықтары Чиндвин өзенінің арғы жағына қауіпсіз жерге кері шегініп кетті.

Мейктила мен Мандалай шайқасы

Имфалдағы жеңістен кейін және одақтастардың солтүстікте алға жылжуынан кейін, Бирмадағы жапондық күштер одақтастардың Иравадиден өтуін тоқтатуға тырысу үшін қорғанысқа мәжбүр болды. 1945 жылдың қаңтар айында 15-дивизия 53-дивизиямен бірге Мандалайды қорғауға жіберілді. Дивизияға біраз күш-жігер берілді, бірақ 4500 адам әлі де номиналды күшінің жартысынан аз болды. Қарсылас 19 -шы жаяу әскер дивизиясы 14 қаңтарда Иравадидің шығыс жағында алғашқы көпіршіктерін құрды және оларды шығарудың барлық әрекеттері сәтсіз болды. Тез жиналғаннан кейін британдық қолбасшы генерал Томас Уинфорд Рис өз адамдарына алға жылжуды бұйырды. Барлық қарсылықтарды елемей, оның алдыңғы элементтері 7 наурызда Мандалайды көзге түсірді. 15-дивизия, қазір генерал-майор Кёе Ямамотоның қол астында, бұрынғы бірма астанасын соңғы адамға дейін қорғауға бұйрық алды. Екі негізгі позицияның ішінде жапондықтар 12 наурызға дейін Мандалай төбесінен сүрінді, бірақ Дюфферен фортының қалың қабырғалары артиллерия мен әуе шабуылдарына төтеп берді. 18 наурызда дивизияға қайтадан әскерге шығуға рұқсат етілген жаңа бұйрық берілді. Осы уақытқа дейін Жапонияның Бирмадағы позициясы толығымен құлдырап кетті. 15-ші дивизияның аман қалғандары (алғашқы күші 15 000 адамнан кем) жауыз Карен халқының аумағы арқылы және Оңтүстік Шан мемлекеттері арқылы Таиландтың Качанабури қаласына қайтып оралды, онда ол 1945 жылы 15 тамызда Жапонияның берілу кезінде қалды.