Кіріспе

Гвинеяның орманды аймағы. Guinée forestière (Орманды Гвинея) – Гвинеяның оңтүстік-шығысындағы орманды таулы аймақ, Сьерра-Леоненің солтүстік-шығысына дейін созылады. Бұл Гвинеяның төрт табиғи аймағының бірі және елдің 23% жабатын жерді құрайды. Оған Нзерекоре әкімшілік аймағының барлық бөлігі кіреді, сондай-ақ Сьерра-Леоне және Либериямен шекаралас. Оның тасты топографиясында бірнеше тау тізбектері бар және орташа биіктігі 460 метрді құрайды. Орманды Гвинеяда ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген Нимба тауының қатаң табиғи қорығы және Зиама массиві биосфералық қорығы сияқты маңызды биологиялық әртүрлілік аймақтары орналасқан. 2014 жылғы Эбола індетінің алғашқы жағдайы Геккеду префектурасындағы Мелианду ауылында тіркелді. Жергілікті тілдік топтар көршілес аймақтардан кейіннен келе бастады; олардың тайпалары 15 ғасырдан бастап қалыптасты.

Дін тарихы

1850 жылдары Самори Туре Вассулу империясын құрды, оның ішінде орманды Гвинея да болды. Тур Гвинея таулы аймағын басып алған, содан кейін өз империясын Гана, Кот-д'Ивуар және Малиге дейін кеңейткен әскери басшы. Оның империясының кеңейуі мешіттер құру және жергілікті діни рәміздерді жою арқылы орманды Гвинеядағы жергілікті халықтарды мәжбүрлеп діни нанымға айналдыруға әкелді. Француз отаршылары батыс білім беру жүйесі мен француз мәдениетін енгізу арқылы қоғамның негіздерін өзгертті. Бұл үшін ауыл мектептерін құру керек болды, онда математика мен француз тілінде сауаттылық сабақтары оқытылатын. Бұл ағындар 1990-шы жылдары Либерия мен орманды Гвинея арасындағы шекарада босқындар лагерьлерін құруға әкелді. Босқындардың көпшілігі Гвинея үкіметі мен БҰҰ-ның бас қожалығының көмек көрсетуді тек орман аймағына шектеуіне байланысты Орман аймағына бағытталды. Шешімдер орманды Гвинеяға босқындар жүйесін шектеу үшін жасалды, себебі ол шалғай орналасқан және саяси себептермен болған болуы мүмкін.

Демография

Орманды Гвинеяның жалпы халқы 2,1 миллион адамды құрайды (2011 жыл). Орманды Гвинеяның демографиялық құрамы қалалық және ауылдық жерлерде тұратын адамдар арасында бөлінеді, халықтың бес бөлігінің бірі қалаларда тұрады. Ең көп халқы бар екі қала – 290 000 тұрғыны бар Геккеду және 2014 жылғы халық санауы бойынша 195 000 тұрғыны бар Нзерекоре. Орманды Гвинея Гвинеяның төрт аймағының ішінде халық тығыздығы ең жоғары аймақ болып табылады, 2009 жылы шамамен бір шаршы километрге 55 адам шаққанда. Дегенмен, бұл көрсеткіш Гвинеяның астанасы Конакридегі бір шаршы километрге 3440-тан астам адамнан әлдеқайда төмен. Орманды Гвинея халқының шамамен 67% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, бұл Гвинея аймақтары арасындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі. Бұл ауылдық жерлерде өмір сүруге бейімділікпен байланысты, онда осы мәселеге тап болғандардың 65% құрайды, білім деңгейі төмен және негізгі кәсіп – ауыл шаруашылығы. Орманды Гвинея этникалық әртүрлілігімен белгілі, оның ішінде Тома және Кисси топтары бар, сонымен қатар Сьерра-Леоне азаматтық соғысынан, Либерия азаматтық соғыстарынан және Кот-д'Ивуар азаматтық соғысынан келген көптеген босқындарға пана берген. Нзерекоре – ең ірі қала. Бұрынғы президент Муса Дадис Камара және бұрынғы премьер-министр Жан-Мари Доре Орманды Гвинеяда дүниеге келген. Орманды Гвинеяның тілдік аймақтарында Кепеле, Лома және Киси тілдерінің негізгі топтары таралған.

Тілдік топтар

Кепелелер 16 ғасырда Батыс Суданнан көшіп келген. Олардың әлеуметтік құрылымы ең жоғары басшылармен ұйымдастырылған, олар дауларды шешеді және Гвинея үкіметі мен халқының арасында арадастық жасайды. Кепеле аймағы Либериямен шекаралас, ал орманды Гвинеяда 100 000 адам өз ана тілінде сөйлейді. Бұл Кпеле халқының бірінші либериялық азаматтық соғыстан кейін орманды Гвинеяға бас сауғалау үшін келгенінің нәтижесі. Лома тайпасы Манде империясының құлдырауынан кейін 15 ғасырда пайда болды. Олар француздар мен басқа көршілес тайпалармен болған қақтығыстан кейін Либерия мен Гвинеяға көшіп барды. Лома халқы, кпеле халқы сияқты, орманды Гвинея мен Либерияның ортақ аймағында тұрады, олардың жалпы саны 400000-нан асады. Алайда Гвинея мен Либерияның лома халқының мәдениеті, диалектісі мен тарихы ерекше. Киссилер Фута Джалон таулық аймағынан 17 ғасырда көшіп келген. Кисси халқы Гвинея, Либерия және Сьерра-Леоне аймағын қамтиды, бірақ олар негізінен Гвекэду аймағында шоғырланған. Олардың ауылдарында 150-ден астам адам тұрады және әр ауылдың аға мүшесімен ұйымдастырылады. Олар негізінен күріш, кофе және кола өсіретін фермерлер; күріш өсіру 18 ғасырда басталды және олардың мәдениетінің маңызды бөлігін құрайды. Ол ЮНЕСКО-ның таңдау критерийлерінің IX және X критерийлеріне сәйкес келеді, бұл оның флора мен фаунаның эволюциясы мен даму процестерінің маңыздылығын және оның биологиялық әртүрлілігін сақтауды көрсетеді. Бұл қасиеттер Нимба саңырауқұлағының, тірі бақаның және шимпанзелердің құралдарды пайдалануын байқаған түрлерде байқалады. 1960 жылдан бастап Нимба жотасы темір және алмас кенін өндіруге арналған көзге айналды, бұл табиғи қорықтың құлдырауына әкелді.

Зиама тау массиві

Зиама массиві - бұл 116 200 гектар көлеміндегі биосфералық қорық, ол бір кездері үздіксіз Батыс Африка жаңбырлы ормандар белдеуінің қалдығы болып саналады. Бұл Гвинеяның биік тауларында Нзерекореден 100 км жерде орналасқан тропикалық, орманды таулы аймақ. 1980 жылы ЮНЕСКО-ның биоқорық статусына ие болды және онда CITES қосымшасына енгізілген 22 қауіп төндіретін жануарлар дүниесі бар. Мұнда 1 300 тамырлы өсімдіктер, 124 сүтқоректілер және 286 құс түрлері мекендейді. Зиама массиві Батыс Африка жаңбырлы ормандарының қауіп төндіретін мегафаунасына баспана береді, мысалы орман пилоты, орман бұқасы, пигмей бегемот, бонго антилопасы және құрып кету қаупі төнген батыс шимпанзе. Жергілікті тұрғындар саны шамамен 29000 адам, ал осы қорықтың кейбір аумақтары жергілікті экономикалық қызмет үшін бөлінген, өйткені бұл қызмет тұрғындарға табыс әкеледі. Бұл орман шаруашылығы мен хинин өңдеу станцияларын қамтиды. Алайда, ең ішкі 60 000 гектар орман кесу мен аң аулау сияқты адам әрекеттерінен қорғалған.

Диэке классификацияланған жаңбырлы орман

Диэке классификацияланған орманы 64 000 гектар орман қоры болып табылады, ол төменгі және батпақты ормандармен сипатталады. Шын мәнінде, бұл Батыс Африканың ең аз ашылған қорғалған аймақтарының бірі; дегенмен, кейбір зерттеулер Диэке - пигмейлік бегемот пен құрып кету қаупі төнген батыс шимпанзелердің бекінісі деп болжайды. Диэке классификацияланған орманы Батыс Гвинеяның төменгі ормандардың бір бөлігін құрайды, ол Нзерекореден оңтүстікке қарай орналасқан және осы аймақты көршілес елдер Сьерра-Леоне мен Либериямен бөліседі. Бұл Африкадағы биологиялық әртүрлілік үшін маңызды орын болып саналады және WWF "үлкен биологиялық маңыздылықты", сондай-ақ карликті крокодил, Бей дуикері және Диана маймылы және Батыс қызыл колобус сияқты жойылып бара жатқан приматтардың түрлерін атап өтті. Бұл аймақ әрқашан жасыл және жапырақты орманға бөлінеді және аймаққа тән өсімдік түрлері бар. Орман құрамы негізінен жазық жерлерде өскен жаңбырлы орманнан тұрады, кейбір аймақтарда батпақтар бар. Бұл аймақта жылына 1900-3000 мм жауын-шашын түседі, бұл Батыс Африканың ең ылғалды жерлерінің біріне айналады. Бұл ауылдың шекараға жақын орналасуына және үш ел арасындағы адамдардың еркін ағынына байланысты көршілес Либерия мен Сьерра-Леоне елдеріне таралды. Эбола Гвинеядағы ең бірінші зардап шеккен қала аумағы Гвекэдудан Конакриге де тарады, алғашқы жағдай 2014 жылдың 17 наурызында тіркелді. Эбола дағдарысы Гвинеяда жалпы саны 3811 адамға әсер етті. Гвинея 2015 жылдың желтоқсанында "Эболадан азат" деп жарияланды; алайда 2016 жылдың 17 наурызында Нзерекореде Эболаның тағы екі жағдайы тіркелді.

Денсаулық сақтау жүйесіне әсері

Forest аймағы Эбола дағдарысынан ең қатты зардап шеккен аймақтардың бірі болды, ал әлсіреген денсаулық сақтау жүйесі емге қатысудың азаюы, стандарттан төмен дәрі-дәрмектердің қолданылуының өсуі және денсаулық сақтау жүйесіне деген сенімсіздік сияқты кездейсоқ әсерлерге ие болды. Эбола дағдарысы "бірқатар қосымша ауыртпалықтар әкелді" деп айтылды. Марқұмның денесін дайындау және экгумация сияқты марқұмның рәсімдерін қоршаған мәдени тәжірибелер Эбола емдеу орталықтарының денені бақылауына қайшы келді. Бұл шетелдік гуманитарлық көмек пен науқастардың отбасылары арасындағы шиеленісті тудырды, бұл "Шекарасыз дәрігерлерге" қатысты күшті шабуылдарға, сондай-ақ жергілікті тұрғындар ауылдарға кіруді болдырмау үшін ауылдарға жақын жердегі физикалық бөгеттерге айналды. Сөйтіп, олар өздерінің дәстүрлерін өзгертіп, өздерінің дәстүрлерін қалыптастырды. Адамның оңаша және әлеуметтік емес мінез-құлқы күдік тудырды. Шетелдіктер де, қауым мүшелері де сиқыршы ретінде қаралуы мүмкін, ал теріс коннотацияларының салдарынан остракизмге ұшырады. Осылайша, осы сиқыршылыққа қатысты жағымсыз пікір Эбола ауруын емдеу орталықтарында ашу тудырды, олар Эболаның таралуын болдырмау үшін антиәлеуметтік мінез-құлықты жақтады.