Свен Вильхем Нюквист: Швецияның ұлы операторы

Кіріспе

Швед операторы Свен Вильгельм Никвист (; 3 желтоқсан 1922 – 20 қыркүйек 2006) – швед операторы және кинорежиссер. Оның туындылары көбінесе натурализм және қарапайымдылығымен ерекшеленеді. Оны көптеген адамдар барлық уақыттағы ең ұлы операторлардың бірі деп санайды. Ол режиссер Ингмар Бергманмен бірлескен жұмысымен әйгілі. Ол «Шыбырлаулар мен зарлы айқайлар» (1972) және «Фанни мен Александр» (1982) фильмдері үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Никвист Бергманмен «Көктемдегі бойжеткен» (1960), «Айна арқылы қараңғыда» (1961), «Қысқы жарық» (1963), «Персона» (1966), «Шыбырлаулар мен зарлы айқайлар» (1973), «Некедегі сахналар» (1973), «Бетпе-бет» (1978) және «Күзгі соната» (1978) фильмдерінде де жұмыс істеді. Никвист Вуди Алленмен бірлесіп «Тағы бір әйел» (1988), «Қылмыс және қателіктер» (1989) және «Жұлдызды кеш» (1998) сияқты фильмдерде жұмыс істегенімен де танымал. Оның басқа фильмдері: «Жатақ» (1976), «Агнес Кудайы» (1985), «Құрбандық» (1986), «Төзе алмас жеңілдік» (1988), «Чаплин» (1992), «Сиэтлда ұйықтамай» (1993) және «Гилберт Грейпті не жеп қойды» (1993).

Ерте өмір және білім

Никвист Швецияның Мохеда қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы өмірінің көп бөлігін Бельгия Конгосында өткізген лютерандық миссионерлер болғандықтан, Никвист Швецияда туыстарымен өсті және ата-анасын сирек көретін. Әкесі Африка жабайы табиғатын суретке түсіретін әуесқой фотограф болған, оның әрекеттері Никвисттің көркем өнерге деген қызығушылығын тудырған болуы мүмкін. Жастық шағында талантты спортшы болған Никвисттің алғашқы кинематографиялық тәжірибесі – секіру техникасын жақсарту үшін биіктіктен секіруін түсіру болды. Стокгольмдегі қалалық фотографтар мектебінде бір жыл оқығаннан кейін, ол 19 жасында швед киноиндустриясына қадам басты.

Мансап

1941 жылы ол «Кедей миллионер» фильмінде жұмыс істеп, Сандрю студиясында оператордың көмекшісі болды. 1943 жылы Италияға Cinecittà студиясында жұмыс істеуге кетіп, екі жылдан кейін Швецияға оралды. 1945 жылы 23 жасында ол толыққанды операторға айналды, алғашқы жеке жұмысы «Фростмо тауындағы балалар» фильмінде болды. Келесі бірнеше жыл бойы ол көптеген шағын швед фильмдерінде жұмыс істеді және Африкадағы ата-анасымен бірге жануарлар дүниесін түсірді, бұл кадрлар кейін «Солғай дәрігердің ізімен» (сондай-ақ «Оңтүстік крест астында») деген деректі фильм ретінде шықты. Швецияға оралғаннан кейін ол режиссер Ингмар Бергманмен «Саудуст және Тінсел» (АҚШ: «Жылаңаш түн», 1953) фильмінде жұмыс істей бастады. Ол фильмде үш оператордың бірі болды, ал қалғандары Гуннар Фишер және Хилдинг Блад. Никвист ақырында Бергманның тұрақты операторына айналды. Ол Бергманның «Оскар» сыйлығын алған «Қыз көктем» (1959) және «Шынық арқылы қараңғыда» (1960) фильмдерінде жалғыз оператор болып жұмыс істеді. Бергманның психологиялық драмасы «Персона» (1966) арқылы ол бет-әлпетті жақыннан түсіруді революциялады. Альф Шёбергпен «Сотшы» (1960) және Май Цеттерлингпен «Сүйікті жұптар» (1964) сияқты басқа швед режиссерлерімен жұмыс істегеннен кейін, ол АҚШ және басқа елдерде келесі фильмдерде жұмыс істеді: Ричард Флейшердің «Соңғы жүгіру» (1971); Луи Маллдың «Қара ай» (1975) және «Сүйкімді бебе» (1978); Роман Поланскидің «Жатақхана» (1976); Ян Труэллдің «Дауыл» (1979); Боб Рафелсонның «Пошташы әрқашан екі рет қоңырау шалады» (1981) нұсқасы; Норман Джуисонның «Агнес Құдай» (1985); Вуди Алленнің «Тағы бір әйел» (1988), «Қылмыстар және қателіктер» (1989) және «Селебрити» (1998); Ричард Аттенбороның «Чаплин» (1992); Нора Эфронның «Сиэтлдегі ұйқысыз» (1993); Лассе Холстромның «Гилберт Грейппен не жеп жатыр» (1993) және «Сөйлесетін нәрсе» (1995). Никвист өзінің екі фильмі үшін «Үздік операторлық жұмыс» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды: «Шырылдаған және ысқырыққан» (1972) және «Фанни мен Александр» (1982), екеуі де Бергманның фильмдері. Никвист өзінің сүйікті операторлық жұмысы «Фанни мен Александр» екенін айтты. 1973 жылы 9-шы Гулдбагж сыйлығында «Шырылдаған және ысқырыққан» фильміндегі жұмысы үшін «Ерекше жетістік» сыйлығын жеңіп алды. Сондай-ақ, ол «Өмірдің шыдамсыз жеңілдігі» (1988) үшін операторлық «Оскар» сыйлығына, ал «Ешкі» (1991) үшін «Ең үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясына ұсынылды. Никвист Канн кинофестивалінде өзінің «Қорбандық» (1986) фильмі үшін арнайы сыйлық алды, бұл Андрей Тарковскийдің соңғы режиссерлік жұмысы болды, ол сол кезде туған елінен, Ресейден жер аударылған еді. Ол Америка операторлар қоғамына қосылған алғашқы еуропалық оператор болды және 1996 жылы ASC-ден өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлық алды.

In 1941, he became an assistant cameraman at Sandrews studio, working on The Poor Millionaire. He moved to Italy in 1943 to work at Cinecittà Studios, returning to Sweden two years later. In 1945, aged 23, he became a full fledged cinematographer, with his first solo credit on The Children from Frostmo Mountain. He worked on many small Swedish films for the next few years, and spent some time with his parents in Africa filming wildlife, footage which was later released as a documentary entitled In the Footsteps of the Witch Doctor (also known as Under the Southern Cross). Back in Sweden, he began to work with the director Ingmar Bergman on Sawdust and Tinsel (US: The Naked Night, 1953). He was one of three cinematographers to work on the film, the others being Gunnar Fischer and Hilding Bladh. Nykvist would eventually become Bergman's regular cinematographer. He worked as sole cameraman on Bergman's Oscar winning films The Virgin Spring (1959) and Through a Glass Darkly (1960). He revolutionised the way faces are shot in close up with Bergman's psychologic drama Persona (1966). After working with other Swedish directors, including Alf Sjöberg on The Judge (1960) and Mai Zetterling on Loving Couples (1964), he then worked in the United States and elsewhere, on: Richard Fleischer's The Last Run (1971); Louis Malle's Black Moon (1975) and Pretty Baby (1978); Roman Polanski's The Tenant (1976); Jan Troell's Hurricane (1979); Bob Rafelson's version of The Postman Always Rings Twice (1981); Norman Jewison's Agnes of God (1985); Woody Allen's Another Woman (1988), Crimes and Misdemeanors (1989) and Celebrity (1998); Richard Attenborough's Chaplin (1992); Nora Ephron's Sleepless in Seattle (1993); and Lasse Hallström's What's Eating Gilbert Grape (1993) and Something to Talk About (1995). Nykvist won the Academy Award for Best Cinematography for two of his films: Cries and Whispers (1972), and Fanny and Alexander (1982), both of which were Bergman films. Nykvist said that his favorite cinematography was Fanny and Alexander. At the 9th Guldbagge Awards in 1973 he won the Special Achievement award for his work on Cries and Whispers. He was also nominated for a Cinematography Oscar for The Unbearable Lightness of Being (1988), and in the category of Best Foreign Language Film for The Ox (1991), in which he directed Max von Sydow and Liv Ullmann. Nykvist won a special prize at the Cannes Film Festival for his work on The Sacrifice (1986), the last film directed by Andrei Tarkovsky, who by then was in exile from his native Russia. He was the first European cinematographer to join the American Society of Cinematographers, and received a Lifetime Achievement Award from the ASC in 1996.

Жеке өмір және өлім

Бұрынғы әйелі Ульрика 1982 жылы қайтыс болды. Никвисттің мансабы 1998 жылы афазиямен ауырып, 2006 жылы 83 жасында қайтыс болғаннан кейін кенеттен аяқталды. Ол үш кітап жазды, оның ішінде Curtain Call 1999 жылы жарық көрді. 1999 жылы оның ұлы Карл Густав Никвист ол туралы "Жарық мені серік етеді" атты деректі фильм түсірді.

Фильм

Жыл Атауы Режиссер Ескертулер 1943 Қараңғыдағы Смаланд Шэмил Бауман Олле Нордемармен бірге 1945 Гоморрон Билл! Лориц Фальк Петер Виннер Хильдинг Блад және Горан Стриндбергпен бірге Балалар Фростмофьел тауынан Рольф Хусберг Олле Нордемармен бірге 13 орындық Борье Ларссон 1946 Тұзды шашырату және ұңғылдар Шэмил Бауман 1947 Жаман Лена және көккөзді Пер Леннарт Валлен Малодегі май Шэмил Бауман 1949 Шайтан және Смаландтық Ивар Йоханссон Карл Эрик Эдлундпен бірге Теңіз жағалауының көктемі Пер Гунвалл Делсбодан келген Ұлы Лассе Ивар Йоханссон Бохус батальоны Сёльве Седерстранд Артур Спьют 1950 Лоффе полицей болады Элоф Арле Горан Стриндбергпен бірге Бидай даласы Ивар Йоханссон 1952 Лилак уақыты Өзі Олоф Бергстрём 1953 Барабас Альф Сёберг Горан Стриндбергпен бірге Клокрикеге жол Гуннар Скоглунд Шаң мен жылтыр Инмар Бергман Хильдинг Бладпен бірге 1954 Тьюрёдегі дауыл Арне Маттссон Карин Мансдоттер Альф Сёберг Салка Валка Арне Маттссон 1955 Тамаша өтірік Шэмил Бауман Майк Роуд Менің жаным Шэмил Бауман Горан Стриндбергпен бірге Соңғы сақина Гуннар Скоглунд 1956 Күнде күлімдеу Даниэль Бирт Көгілдір теңіз Гуннар Скоглунд Горилла Өзі Лоренс Мармштедт Ларс Хенрик Оттосон Түн баласы Гуннар Хелльстрём Құйрықты қыз Арне Маттссон Батыл сарбаз Йонссон Хакан Бергстрём Руне Эриксонмен бірге 1957 Арманшының саяхаты Ларс Магнус Линдгрен Синнёве Солбаккен Гуннар Хелльстрём 1958 Қара киімдегі әйел Арне Маттссон Лайла Рольф Хусберг 1959 Арфасын сатқан періште Курт Хоффман Менің әйелімді қарызға аламын ба? Арне Маттссон 1960 Көктемдік бойдақтық Инмар Бергман Сахналық қорқыныш Курт Хоффман Адамгершілік мәселесі Джон Кромвелл Төреші Альф Сёберг 1961 Мырза Миссисипидің үйленуі Курт Хоффман Көзілдіріктен қарау арқылы Инмар Бергман Мүрде ойыны Хельмут Эшли Мені сүй, жаным Свен Линдберг 1962 Аққу және жеті жонглёр Курт Хоффман 1963 Қысқы жарық Инмар Бергман Махаббатты үйрену керек Курт Хоффман Үнсіздік Инмар Бергман Жер астындағы ханзаданың шляпасы Бенгт Лагерквист 1964 Осы әйелдердің бәрі Инмар Бергман Махаббатқа Жорн Доннер Кешірімді киім Вилгот Сёман Сүйіскен жұбайлар Май Зеттерлинг 1965 Лианброн Өзі Транзит Эрвин Лейзер Бернхард Вики 1966 Персона Инмар Бергман 1967 Розанна Ханс Абрамсон Күйік бала 1968 Жәндіктер сағаты Инмар Бергман Ұят 1969 Ан Магритт Арне Скуэн Аннаның құмарлығы Инмар Бергман 1970 Иван Денисовичтің өміріндегі бір күн Каспар Вреде 1971 Тиісу Инмар Бергман Соңғы жүгіріс Ричард Флейшер Құсқақпан Торгни Викман 1972 Азат әйел Волькер Шлёндорф Сиддхарта Конрад Рукс Жылау және шу Инмар Бергман 1974 Көгершін Чарльз Джарротт Некеден көрінетін көріністер Инмар Бергман Құтқару Каспар Вреде 1975 Сиырғажай Инмар Бергман Монизмания 1995 Кенне Фант Қара ай 1976 Жүзді жүзбе-жүз Инмар Бергман Жасырын тұрғын Роман Полански 1977 Жыланның жұмыртқасы Инмар Бергман 1978 Әдемі бала Луи Малле Бір және бір Эрланд Йозефсон Өзі Ингрид Тулин Күздік соната Инмар Бергман 1979 Дауыл Ян Троэлл Жаңадан бастау Алан Дж. Пакула 1980 Апельсин революциясы Эрланд Йозефсон Сондай-ақ өндіруші ретінде де көрсетілген Уилли және Фил Пол Мазурски 1981 Почташы әрқашан екі рет қоңырау шалады Боб Рафелсон 1982 Консерві зауыры Дэвид С. Уорд Фанни және Александр Инмар Бергман 1983 Жұлдыз 80 Боб Фосс Кармен трагедиясы Питер Брук 1984 Сван махаббаты Волькер Шлёндорф 1985 Құдайдың Агнес Норман Джуисон 1986 Арманшыл жанкүйер Алан Дж. Пакула Құрбандық Андрей Тарковский 1988 Көтерілудің шыдамсыз жеңілдігі Филип Кауфман Катинка Макс фон Сюдов Клаус Луфпен бірге Басқа әйел Вуди Аллен 1989 Қылмыс және бұзылыстар 1991 Бастердің жатын бөлмесі Ребекка Хорн Тұлқы Өзі 1992 Чаплин Ричард Аттенборо 1993 Сиэтлде ұйықтамаймын Нора Эфрон Гилберт Грейптің несі бар Лассе Халльстрём 1994 Құрметпен Алек Кешишиан Тек сен Норман Джуисон Аралас гайкалар Нора Эфрон 1995 Әңгімелесуге нәрсе бар Лассе Халльстрём Кристин Лаврансдаттер Лив Ульманн 1996 Жеке жасырын жазбалар 1998 Атақты Вуди Аллен Перделі қосымша Питер Йейтс

Year Title Director Notes 1943 In Darkest Smaland Schamyl Bauman With Olle Nordemar1945 Gomorron Bill! Lauritz FalkPeter Winner With Hilding Bladh and Göran Strindberg Barnen från Frostmofjället Rolf Husberg With Olle Nordemar 13 stolar Börje Larsson 1946 Saltstänk och krutgubbar Schamyl Bauman 1947 Lata Lena och blåögda Per Lennart Wallén Maj på Malö Schamyl Bauman1949 The Devil and the Smalander Ivar Johansson With Carl Erik Edlund Sjösalavår Per Gunvall Big Lasse of Delsbo Ivar Johansson Bohus Battalion Sölve CederstrandArthur Spjuth 1950 Loffe blir polis Elof Ahrle With Göran Strindberg The Realm of the Rye Ivar Johansson 1952 In Lilac Time Under södra korset HimselfOlof Bergström1953 Barabbas Alf Sjöberg With Göran Strindberg The Road to Klockrike Gunnar Skoglund Sawdust and Tinsel Ingmar Bergman With Hilding Bladh1954 Storm over Tjurö Arne Mattsson Karin Månsdotter Alf Sjöberg Salka Valka Arne Mattsson1955 The Magnificent Lie Schamyl BaumanMike Road Darling of Mine Schamyl Bauman With Göran Strindberg Sista ringen Gunnar Skoglund1956 Laughing in the Sunshine Daniel Birt Blånande hav Gunnar Skoglund Gorilla HimselfLorens MarmstedtLars Henrik Ottoson Night Child Gunnar Hellström The Girl in Tails Arne Mattsson Den tappre soldaten Jönsson Håkan Bergström With Rune Ericson1957 A Dreamer's Journey Lars Magnus Lindgren Synnöve Solbakken Gunnar Hellström1958 The Lady in Black Arne Mattsson Laila Rolf Husberg1959 The Angel Who Pawned Her Harp Kurt Hoffmann Får jag låna din fru? Arne Mattsson1960 The Virgin Spring Ingmar Bergman Stage Fright Kurt Hoffmann A Matter of Morals John Cromwell The Judge Alf Sjöberg 1961 The Marriage of Mr. Mississippi Kurt Hoffmann Through a Glass Darkly Ingmar Bergman Mörderspiel Helmut Ashley Lita på mej älskling Sven Lindberg 1962 Snow White and the Seven Jugglers Kurt Hoffmann1963 Winter Light Ingmar Bergman Love Has to Be Learned Kurt Hoffman The Silence Ingmar Bergman Prins hatt under jorden Bengt Lagerkvist 1964 All These Women Ingmar Bergman To Love Jörn Donner The Dress Vilgot Sjöman Loving Couples Mai Zetterling1965 Lianbron Himself Transit Erwin LeiserBernhard Wicki 1966 Persona Ingmar Bergman 1967 Roseanna Hans Abramson Bränt barn 1968 Hour of the Wolf Ingmar Bergman Shame 1969 An Magritt Arne Skouen The Passion of Anna Ingmar Bergman 1970 One Day in the Life of Ivan Denisovich Caspar Wrede 1971 The Touch Ingmar Bergman The Last Run Richard Fleischer Lockfågeln Torgny Wickman1972 lt=A Free Woman Volker Schlöndorff Siddhartha Conrad Rooks Cries and Whispers Ingmar Bergman 1974 The Dove Charles Jarrott Scenes from a Marriage Ingmar Bergman Ransom Caspar Wrede 1975 The Magic Flute Ingmar Bergman Monismanien 1995 Kenne Fant Black Moon Louis Malle 1976 Face to Face Ingmar Bergman The Tenant Roman Polanski 1977 The Serpent's Egg Ingmar Bergman 1978 Pretty Baby Louis Malle En och en Erland JosephsonHimselfIngrid Thulin Autumn Sonata Ingmar Bergman1979 Hurricane Jan Troell Starting Over Alan J. Pakula 1980 Marmalade Revolution Erland Josephson Also credited as producer Willie & Phil Paul Mazursky 1981 The Postman Always Rings Twice Bob Rafelson 1982 Cannery Row David S. Ward Fanny and Alexander Ingmar Bergman 1983 Star 80 Bob Fosse La tragédie de Carmen Peter Brook 1984 Swann in Love Volker Schlöndorff 1985 Agnes of God Norman Jewison 1986 Dream Lover Alan J. Pakula The Sacrifice Andrei Tarkovsky 1988 The Unbearable Lightness of Being Philip Kaufman Katinka Max von Sydow With Claus Loof Another Woman Woody Allen 1989 Crimes and Misdemeanors 1991 Buster's Bedroom Rebecca Horn The Ox Himself 1992 Chaplin Richard Attenborough 1993 Sleepless in Seattle Nora Ephron What's Eating Gilbert Grape Lasse Hallström 1994 With Honors Alek Keshishian Only You Norman Jewison Mixed Nuts Nora Ephron 1995 Something to Talk About Lasse Hallström Kristin Lavransdatter Liv Ullmann 1996 Private Confessions 1998 Celebrity Woody Allen Curtain Call Peter Yates

Мұра

Свен Никвисттің операторлық өнеріне арналған сыйлығы жыл сайын Гётеборг кинофестивалінде, Свен Никвист операторлық қорымен бірлесіп табыс етіледі. 2003 жылы Халықаралық операторлар гильдиясы жүргізген сауалнама бойынша Ныквист тарихтың ең ықпалды он операторының бірі деп саналды.