Француздық сауда желісі Fnac тарихы

Кіріспе

Француздық сауда желісі

Fnac (fnak) – ойын-сауық құралдары мен тұтынушы электроникасын сатуда маманданған француздық көпұлтты сауда желісі. Fnac компаниясын 1954 жылы Андре Эссель мен Макс Терет құрды. 1954 жылы құрылған Fnac – мүшелікке ғана арналған, жеңілдікпен тауар сатып алу клубы болатын. Ол коммерциялық және тұтынушылық тауарларға айрықша жеңілдіктер ұсынды, бұл негізін қалаушылардың социалистік принциптеріне негізделген. Олардың мақсаты – жұмысшылардың өмірін жалақыны арттыру арқылы емес, төмен бағалар арқылы жақсарту болатын. Бірінші дүкен 1954 жылдың 31 шілдесінде Парижде, Севастополь көшесіндегі екінші қабаттағы пәтерде ашылды. 1975 жылы тауар қатарына бейнежазбалар қосылды. Бұл дүкен FNAC Micro деп аталды, ол компьютерлік өнімдерге арналған дүкен болып, үлкен табысқа ие болды. 1993 жылы Испанияның Мадрид қаласында алғашқы Fnac дүкені ашылды. Кейбір сәтсіздіктерге қарамастан, компания 1990-шы жылдардың басында француз экономикасындағы төмендеуге байланысты табысын өсірді, бірақ пайдасы азайды. 1991 жылы компанияның жалпы сатылымы 7,4 миллиард франк құрады, ал пайдасы шамамен 55 миллион франкқа төмендеп, 159,5 миллион франкқа жетті. Келесі жылы кіріс 8,9 миллиард франкқа дейін өскеніне қарамастан, таза пайдасы 31,9 миллион франкқа дейін азайды. Fnac-тың пайдасының төмендеуі аналық компания GMF-тің 80 пайыздан астам үлесіне ұқсас жағдайды тудырды. Капиталды көбейту үшін GMF 1993 жылдың шілдесінде FNAC-тегі акцияларын мемлекеттік Crédit Lyonnais компаниясының еншілес компаниясы Altus Finances және француз су компаниясы Compagnie Générale des Eaux-қа қарасты мүлік тобы Phenix-ке 2,4 миллиард франкқа сатуға келісті. Бұл мәміле Комиссия des opérations de bourse (COB) тарапынан тексерілді, бірақ 1993 жылдың қыркүйегінде мақұлданды. Crédit Lyonnais 64 пайыз акциямен басым акционер атанды, ал Générale des Eaux 34 пайызға ие болды. Қалған екі пайыз акциялар мемлекеттік меншікте қалды. 1994 жылы Crédit Lyonnais компаниясының активтерін 20 миллиард франкқа қысқарту жоспарының аясында компаниядағы 64 пайыздық үлесін сатуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 1994 жылдың шілдесінде Altus Finances еншілес компаниясы FNAC-тың басым үлесін 1,9 миллиард франкқа Pinault Printemps Redoute компаниясының ең ірі акционері және негізін қалаушысы Франсуа Пиноға сатуға келісті. 1994 жылдан бастап PPR немесе Pinault Printemps Redoute Fnac-тың көпшілік акционері болды және компанияны бас компанияның басшысы Франсуа Пиноның ұлы Франсуа Анри Пино басқарды. Жаңа меншік иелері WMD және FNAC Music еншілес компанияларын жапты және бөлшек сауда желісін одан әрі кеңейтуге күш салды. 1995 жылы компания Франциядағы 45-ші дүкенін ашты, ал 1996 жылы Барселонада екінші испан дүкені ашылды. 1995 жылы Fnac дүкені Берлинде жабылды, ал компания Бельгиядағы халықаралық кеңеюін жалғастырды, ол енді табысты болды. 1996 жылдың қазан айында жаңа бас компания Бельгиядағы филиалды толық бақылауға алды және Бельгиядағы дүкендердің санын екі есеге көбейту жоспарларын жариялады, бұл 1997 жылы бесінші дүкеннің ашылуымен басталды. 1996 жылдың наурыз айында Франсуа Анри Fnac төрағасы болып тағайындалды және Францияда екі дүкен ашты. Осы кезде Fnac-тың кірісі 10 миллиард франктан асып, таза пайдасы 200 миллион франкқа жетті. 2017 жылы Fnac Darty жарнама берушілерге өзінің веб-кеңістіктерін сату арқылы онлайн жарнамаға кірді. Атап айтқанда, қаңтар айында топ Арно де Сен-Пасту басқарған мамандандырылған бөлім құрды. 2017 жылдың мамыр айында Fnac Crédit Agricole және Consumer Finance серіктестігімен Fnac Mastercard деп аталатын өзінің банктік картасын іске қосты. 2017 жылдың 17 шілдесінде Энрике Мартинес пен Жак Вейрат Fnac-тың жаңа басшылары болып тағайындалды және Каррефурға кеткен Александре Бомпардтың орнына келді. Импала инвестициялық компаниясының қазіргі төрағасы Жак Вейрат директорлар кеңесінің төрағасы болды, ал бұрын Fnac Darty компаниясының Солтүстік Еуропа аймағын басқарған Энрике Мартинес компанияның бас директоры болып тағайындалды. 2018 жылдың ақпан айында француздық мүлік және жазатайым оқиғаларды сақтандыру компаниясы (Sfam) Fnac Darty тобының екінші ірі акционері атанды. 2018 жылдың 30 тамызында UFC Que choisir "алдауға құрылған маркетингтік тәжірибелер" үшін шағым түсіргенін хабарлады. 2019 жылдың маусым айында компанияға "алдауға құрылған маркетингтік тәжірибелер" үшін 10 миллион евро айыппұл салынды. FNAC дүкенінен телефон сатып алған тұтынушыларға 30 евро көлемінде ақшаны қайтару ұсынылады, бұл оларды банк деректерін қалдыруға итермелейді, бірақ олар білмей тұрып, сақтандыру шартына қол қояды. Бұл оларды бір жылға айына 15,99 евро төлеуге міндеттейді, ал ай сайынғы төлемдер кейіннен 37,99 евроға жетеді, көптеген тұтынушылар бұл жағдайды бірнеше айдан кейін ғана біледі. 2020 жылдың сәуір айында COVID-19 пандемиясының басталуына байланысты Fnac үкімет кепілдігімен берілген 500 миллион евролық несиені алған алғашқы ірі француз компаниясы болды.

Fnac (fnak) is a French multinational retail chain specializing in the sale of entertainment media and consumer electronics. Fnac was founded by André Essel and Max Théret in 1954. Founded 1954, Fnac was a members only discount buyers' club, offering sharp discounts on commercial and consumer products, based on the founders' socialist principles. Their aim was to improve the lives of the workers, not through higher salaries but through lower prices. The first shop was opened in a sublet, a second floor apartment on the rue de Sebastopol in Paris on July 31, 1954. In 1975, videos were added to the product range. This store was converted to a computer products only concept, called FNAC Micro, which proved more successful. In 1993, the first Fnac store was opened in Madrid, Spain. Despite some failures, the company revealed growing revenues though shrinking profits in the early 1990s, also attributed to the recession in the French economy. In 1991 the company recorded gross sales of FFr 7.4 billion, while profits fell approximately FFr 55 million, to FFr 159.5 million. The following year, despite a rise in revenues to FFr 8.9 billion, the company's net income dropped to FFr 31.9 million. The falling profits for Fnac was a similar situation to the parent company, GMF whose share count totalled more than 80 percent. To raise more capital, GMF agreed to sell its shares of FNAC in July 1993 to Altus Finances, a subsidiary of government owned Crédit Lyonnais, and Phenix, a property group owned by French waterworks company Compagnie Générale des Eaux, for FFr 2.4 billion. The deal came under scrutiny by the Commission des opérations de bourse (COB) though was allowed to proceed in September 1993. Crédit Lyonnais became the majority shareholder, with 64 percent of shares, while Générale des Eaux held 34 percent. The remaining two percent of shares continued to be publicly owned. In 1994, Crédit Lyonnais announced it was going to sell its 64 percent share of the company as part of a FFr 20 billion asset reduction plan. In July 1994, the Altus Finances subsidiary agreed to sell the majority stake in FNAC for FFr 1.9 billion to François Pinault, the largest shareholder in and architect of Pinault Printemps Redoute. Since 1994, PPR or Pinault Printemps Redoute has been the majority shareholder of Fnac and the company was led by François Henri Pinault, son of the parent company's head François Pinault. The new ownership saw the closure of the WMD and FNAC Music subsidiaries and instead concentrated on further expansion of its retail chain. In 1995, the company added its 45th French store, while a second Spanish store, in Barcelona was opened in 1996. In 1995, the Fnac store was closed in Berlin and the company instead continued its international expansion in Belgium, which were now becoming profitable. In October 1996, the new parent company assumed full control of the Belgian affiliate and announced plans to double the number of stores in Belgium that began with the opening of a fifth store in 1997. In March 1996, François Henri, was named chairman of Fnac and opened two stores in France. At this point, Fnac had revenues passing FFr 10 billion and net earnings of FFr 200 million. In 2017, Fnac Darty launched into online advertising with the sale of its own web spaces to advertisers. In particular, the group set up a specialised department in January, headed by Arnauld de Saint Pastou. In May 2017, Fnac launched its own bank card, called Fnac Mastercard, in partnership with Crédit Agricole and Consumer Finance. On 17 July 2017, Enrique Martinez and Jacques Veyrat became the new bosses of Fnac and replaced Alexandre Bompard, who left for Carrefour. Jacques Veyrat, currently chairman of the investment company Impala, becomes chairman of the board of directors, while Enrique Martinez, who previously headed the Northern Europe region at Fnac Darty, is appointed CEO of the company. In February 2018, the French Property and Casualty Insurance Company (Sfam) became the second largest shareholder in the Fnac Darty group. On August 30, 2018, the UFC Que choisir announces filing a complaint for "deceptive marketing practices". In June 2019, the company was fined 10 million euros for "deceptive marketing practices". Customers buying a phone in a FNAC store are indeed offered a refund offer of 30 euros, which leads them to leave their bank details to enjoy, signing unknowingly an insurance contract mixed documents. It then commits them for one year to pay 15.99 euros per month, monthly payments then rising to 37.99 euros, customers often not aware of the situation that several months later. In April 2020, following the outbreak of the COVID 19 pandemic, Fnac was the first large French company to tap a government guaranteed loan (500 million euro).

Операциялар

2018 жылдың қазанына қарай, компания Франция, Бельгия, Португалия, Испания, Швейцария және Нидерландыда дүкендерге ие, сондай-ақ Люксембург, Марокко, Катар, Кот-д'Ивуар, Камерун, Сенегал және Конго Республикасында франчайзинг жүйесі бойынша өкілдіктері бар.

Бельгия

Fnac Бельгияда он үш дүкенді пайдаланады, олар Аальст, Антверпен (екі дүкен, соның ішінде Вийнегем қаласының шетінде орналасқан біреуі), Брюгге, Брюссель (үш дүкен), Шарлеруа, Гент, Хассельт, Лёвен, Лувен-ла-Нёв және Лиеж қалаларында орналасқан.

Бразилия

Бразилияда танымалдылығының шарықталу кезінде, бірнеше бразилиялық қалада бір уақытта он екі Fnac дүкені жұмыс істеді. 2017 жылдың шілдесінде Бразилиядағы барлық Fnac операциялары Livraria Cultura-ға өткізілді. 2018 жылдың қазан айында барлық дүкендер жабылып, онлайн жұмыс тоқтатылды.

Италия

Fnac 2000 жылдан бері Италияда Болонья, Милан және Рим секілді көптеген қалаларда бірнеше дүкен ашты. 2014 жылы барлық дүкендер жабылып, олардың меншігі Orlando Italy қорына өтті.

Люксембург

Fnac Люксембург Ұлы Герцогтығында франшиза негізінде жұмыс істейді, ал оның интернет-дүкені Бельгиялық платформа арқылы қызмет көрсетеді.

Қатар

Доха астанасында екі FNAC дүкені бар, біреуі Laguna Mall-да, екіншісі Доха фестивальдік қаласында.

Швейцария

2018 жылғы деректер бойынша Швейцарияда алты Fnac дүкені бар, олардың екеуі Женевада, біреуі Лозаннада, біреуі Фрибургда, біреуі Контейде және біреуі Нойшательде орналасқан.

Тунисі

Fnac Тунисте екі дүкенді пайдаланады. Бірінші дүкен 2018 жылы Тунисте, ал екіншісі 2019 жылы Суссада ашылды.

Лояльдік бағдарлама

Fnac лояльдік бағдарламасын жүзеге асырады, әрбір картаны кассаға ұсынғанда және әр жұмсалған евро үшін ұпайлар саналады. Мүшелік жарнасы бар. Әр 4 000 ұпай жинаған сайын карта иесіне 10 евроға бағаланған сыйлық картасы беріледі. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, бағдарламада 1,8 миллион мүше тіркелген, ал адалдық картасы кредит картасы ретінде де қолданылады. 2008 жылдан бастап картаның екі түрі бар: бір жылдық және үш жылдық мүшелік карталары. Мүшелік картасы техникалық құралдарға, кітаптарға және түрлі айлық акцияларға 5% жеңілдік ұсынады.

Өнімдер ассортименті

Fnac дүкендері аудио, кітаптар, CD, компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету және аппараттық құралдар, DVD, телевизорлар және бейне ойындар сияқты алуан түрлі тауарларды сатады. 6 қабатты ғимаратты Жан Клод Бессо жобалаған және ол кең алаңққа ие. Бұл ғимарат Иври порты жобасының бір бөлігі. Бұрын компанияның бас кеңсесі Клишы-ла-Гаренн, О-де-Сен қаласында орналасқан. 2006 жыл шамасында Fnac компаниясы Виссусқа көшеді деген қауесет тарады. 2008 жылы бас кеңсе Иври-сюр-Сен қаласына көшірілді. Сол жылы Fnac.com еншілес компаниясы Обервильерден Ивриге көшірілді.

Мәдениет

Fnac жыл бойы "форумдар" өткізеді, бұл клиенттерге Педро Альмодовар, Джордж Лукас және Дэвид Кроненберг сияқты тұлғалармен тікелей әңгімелесуге, Пол Остер, Пьер Бурдье және Франсуаза Жиру сияқты авторлармен пікір алмасуға, сондай-ақ концерттерге қатысуға мүмкіндік береді. Бұл концерттерде Янн Тиерсен, Бен Харпер, Keane және Дэвид Боуи сияқты музыканттар өнер көрсеткен. Жыл сайын "кітап жәрмеңкесі" ұйымдастырылады, онда жазушылар, саясаткерлер және жұртшылық арасында талқылаулар өтеді. Әдебиет, мәдениет, қоғам және ғылым салаларына қатысты мәселелер талқыланады. 2001 жылдан бері компания жыл сайын Le prix du roman Fnac сыйлығын табыс етеді, оның жеңімпаздарын кітап сатушылар мен сарапшылар тобы анықтайды. Доминик Майнар, Пьер Шаррас және Пьер Пежу осы сыйлықтың иегерлерінің қатарында. Бұл шаралар компанияның fnaclive.com (француз тілінде) веб-сайтында көрсетіледі. Компания музыканың жанұясын қорғауға міндеттенетінін мәлімдейді. 2002 жылдың ақпан айында Fnac UPFI (Union des Producteurs Phonographiques Français Indépendants) ұйымымен бірлесіп "Manifeste pour la diversité musicale" манифестін жариялады, бұл тәуелсіз лейблдер мен олардың өкілдеріне қолдау көрсету саясатының бастауы болды. Fnac "Indétendances" атты жинақты шығарады, ол тәуелсіз лейблдерден таңдалған он суретшінің екі айда бір рет жарық көретін туындыларын қамтиды, ал олардың жұмысын насихаттау үшін дүкендердегі тыңдау орындарының бір бөлігіне арналған.

Танымал мәдениетте

1995 жылы түсірілген испандық қорқыныш комедиясы "El Día de la Bestia" (ағылшын тілінде "The Day of the Beast") фильмінде басты кейіпкер Анхель Мадридтегі Кальяо алаңындағы Fnac дүкенінен кітап ұрлауға әрекеттенгенде ұсталады. 2005 жылғы испандық триллер "Мар рохо", басты рөлде Марибел Верду, Барселонадағы Fnac дүкеніндегі қарулы тонаудан басталады.