Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жанартаулық шығу тегі бар арал
Island of volcanic origin
Геологиялық тұрғыдан алғанда, жанартаулық арал – жанартаудың әрекетінен пайда болған арал. Мұндай аралдарды шөгінділерден немесе коралл рифтерінің көтерілуінен (көбінесе суға батқан жанартаулардың үстінде қалыптасқан) пайда болған төмен аралдардан ажырату үшін "жоғары арал" термині қолданылуы мүмкін.
Geologically, a volcanic island is an island of volcanic origin. The term high island can be used to distinguish such islands from low islands, which are formed from sedimentation or the uplifting of coral reefs (which have often formed on sunken volcanos).
Анықтама және шығу тегі
Бірнеше жанартау аралдары бар, олар теңіз деңгейінен көп көтерілмейді, көбінесе кішкентай аралдар немесе тау жыныстары ретінде жіктеледі, ал Банаба, Хендерсон аралы, Макатеа, Науру және Ниуэ сияқты төменгі жатқан аралдар теңіз деңгейінен жоғары көтеріледі. Осы екі түрдегі аралдар көбінесе бір-біріне жақын орналасқан, әсіресе Оңтүстік Тынық мұхиты аралдарында, мұнда төменгі жатқан аралдар көптеген жанартау аралдарын қоршап тұрған жартастардың үстінде кездеседі. Жанартау аралдары әдетте ыстық нүктеден пайда болып жоғары көтеріледі.
There are a number of volcanic islands that rise no more than above sea level, often classified as islets or rocks, while some low islands, such as Banaba, Henderson Island, Makatea, Nauru, and Niue, rise over above sea level. The two types of islands are often found in proximity to each other, especially among the islands of the South Pacific Ocean, where low islands are found on the fringing reefs that surround most volcanic islands. Volcanic islands normally rise above a hotspot.
Тұрғылықты жағдай
Жанартау аралдары көбінесе өлшемдері бойынша әртүрлі болады. Белгілі бір өлшемнен жоғары аралдарда әдетте таза жер асты сулары кездеседі, ал төменгі аралдарда олар жиі болмайды, сондықтан жанартау аралдарында тұру ықтималдығы жоғары. Көптеген жанартау аралдары мұхиттың терең шарапатынан пайда болып, ішкі жағында тік немесе таулы ландшафттармен және әртүрлі биіктіктегі шыңдармен сипатталады. Зерттеушілердің байқауынша, мұндай аралдар көбінесе тығыз тропикалық орманмен жабылады. Бұл көптеген аралдардың ішкі бөлігіндегі қоныстануды шектейді, нәтижесінде қауымдастықтар жағалау бойында дамиды. Ірі аралдарда өзендер болуы мүмкін, бұл су тасқынының қаупін тудырады. Өзендер ағыс бойына шөгінділерді жеткізеді, олар жағалаудың пішінін анықтап, эрозия процесіне әсер етеді. Биік жанартау аралдары көбінесе қорғаушы шеттік немесе кедергі рифтерімен қоршалған, осылайша лагуналар пайда болады.
Volcanic islands usually range in size between Islands above a certain size usually have fresh groundwater, while low islands often do not, so volcanic islands are more likely to be habitable. Many volcanic islands emerge from the deep abyss of the ocean, and feature rough or mountainous landscapes in their interiors and a diverse array of summit elevations. Researchers have observed that the island will often be covered by dense tropical forest. These limit settlement on the interior of many islands, forcing communities to develop along the coast. Larger islands may have rivers, resulting in flood hazards. Rivers deliver sediment downstream, which can dominate the shape of the coast and contribute to erosion. Tall volcanic islands are often surrounded by protective fringing or barrier reefs, creating lagoons.