Кіріспе

Британдық бизнесмен (туған жылы 1931)

Кеннет Уильям Бейтс (4 желтоқсан 1931 жылы туған) – британдық бизнесмен, футбол басшысы және қонақүй иесі. Ол Уэмбли стадионының дамуына қатысты және «Челси» мен «Лидс Юнайтед» футбол клубтарының бұрынғы иесі және төрағасы болды. Бейтс 1960 жылдары «Олдхэм Атлетик» клубының төрағасы болып бес жыл қызмет етті, сондай-ақ «Уиган Атлетик» клубында да болды. 1982 жылы ол «Челсиді» 1 фунт стерлингке сатып алды. Оның басшылығымен клуб «Стэмфорд Бридж» стадионынан шығарып жіберуге тырысқан жылжымайтын мүлік дамытушыларымен ұзаққа созылған күресте жеңіске жетті. Оның қызметінің соңында «Челси» Премьер-лигада үздік алтылыққа тұрақты түрде кірді және 1970 жылдардан бері алғашқы маңызды трофейларын жеңіп алды, бірақ клубтың 80 миллион фунт стерлингке жуық қарызы болды. 2003 жылдың шілдесінде ол клубты ресейлік миллиардер Роман Абрамовичке сатты, одан шамамен 18 миллион фунт стерлинг алды. 2005 жылдың қаңтарында Бейтс ауыр қарызбен күресіп жатқан тағы бір клуб – «Лидс Юнайтедтің» 50% үлесін сатып алды. 2007 жылдың мамырында «Лидс» әкімшілікке өтіп, Бірінші лигаға түсті. Клуб 2010 жылы Чемпиондық лигасына қайта оралды және 2011 жылдың мамырында Бейтс клубтың жалғыз иесі болғаны расталды. 2012 жылдың қарашасында Бейтс «Лидс Юнайтедтегі» үлесін GFH Capital компаниясына сатты.

Ерте өмір

Бейтс 1931 жылы Элинг қаласында дүниеге келді. Одан кейін анасы қайтыс болды, әкесі қашып кетті, сондықтан ол ата-әжесімен мемлекеттік пәтерде өсті. Ол «Квинс Парк Рейнджерс» командасын жақтаған өсті, бірақ футболшы болып карьера жасауға қол жеткізе алмады. Ол жеке байлығын жүк тасымалдау бизнесі арқылы тапты, кейін карьер, дайын бетон және сүт шаруашылығы салаларына көшті. Бейтс 1960 және 1970 жылдары түрлі кәсіпорындармен айналысты, соның ішінде Британдық Виргин аралдарында және Родезиядағы жобалармен. «Лидс Юнайтед» жанкүйерлерінің «Сквер Болл» журналы Бейтстің 1967 жылы «Олдхэм Атлетик» командасының Родезияға сапары кезінде Родезия премьер-министрі Иан Смитпен түскен суретін жариялады, ол кезде Родезияға БҰҰ санкциялары салынған болатын.

Британдық Виргин аралдары

Square Ball британдық Виргин аралдарында түсірілген деректі фильммен жұмыс істегеннен кейін, Бейтс Тортола маңындағы Анегада аралының көп бөлігін 199 жылға жалға алып, бақылауға алуға тырысты, бірақ арал тұрғындарының наразылығынан жергілікті үкімет шешімін өзгертуге мәжбүр болды және британ үкіметі тергеу бастады. Аралды жалға алу туралы бастапқы келісім Бейтс-Хилл келісімі деп аталды. Бүгінде Тортоладағы бір саябаққа сол аралдың тұрғыны және келісімге қарсы шыққан көшбасшы Ноэл Ллойдтың есімі берілген. 1976 жылы ол Ирландиялық Сенім Банкін құрды, бірақ ол мыңдаған инвесторды қаражатсыз қалдырды.

Олдхэм мен Уиган

1960 жылдары бес жыл Олдхэм Атлетик клубының төрағасы болғаннан кейін, 1980 жылы Бейтс бұрынғы бизнес әріптесі Фредди Паймен бірлесіп Уиган Атлетик клубының тең иесі және вице-президенті атанды. Ол банк кепілдіктері арқылы маңызды қаржылық қолдау көрсетті, соның нәтижесінде сол кездегі бас жаттықтырушы Ларри Ллойд бірнеше ойыншыны, оның ішінде Эвертоннан Эмонн О’Кифті 65 000 фунтқа сатып алуға мүмкіндік алды. 1982 жылдың мамыр айында Ллойдтың жетекшілігімен Уиган үшінші дивизионға жол пускенді.

Челси футбол клубы

1982 жылы Бейтс «Челсиді» 1 фунт стерлингке сатып алды. Ол клубты сатып алған кезде клуб қаржылық қиындықтарда болды, сонымен қатар жанкүйерлері арасында жаман әйгілі хулигандық элементтер болды. Олар Футбол лигасының екінші дивизионында да қиындық көріп жатты, бұл 1955 жылдан 1971 жылға дейінгі сәтті кезеңмен салыстырғанда, клуб Футбол лигасының бірінші дивизионында, ФА кубогында, Лига кубогында және Еуропа Кубок иелері кубогында жеңіс однына жеткен кез еді. 1982–1983 маусымда үшінші дивизионға түсіп қалмас үшін асыққаннан кейін, Бейтс менеджер Джон Нилге Керри Диксон, Дэвид Спиди, Пэт Невин, Микки Томас, Эдди Нидзвицки және Найджел Спакман сияқты ойыншыларды сатып алуға қаражат бөлді, олар клубқа жаңаруға және тікелей лигадағы алдыңғы қатардағы алты команданың қатарында орналасуға көмектесті. «Челси» 1984 жылдан бері ағылшын футболының жоғары дивизионында бір маусымды қоспағанда, барлық маусымдарды өткізді. Бейтс 2003 жылы төрағалықтан кеткен кезде клуб ағылшын футболының жетекші клубтарының бірі ретінде қайта орнатылды, Премьер-лигада жеті рет алдыңғы алты команданың қатарына енді және бірнеше маңызды кубоктарды жеңіп алды, сонымен қатар көптеген шетелдік халықаралық жұлдыздарды, оның ішінде көптеген шетелдік халықаралық ойыншыларды қатарға қосты. Алғашқы жылдары ол «Челсидің» үй стадионы «Стэмфорд Бридждің» маңызды бөлігін сатып алған «Марлер Эстейтс» компаниясымен ұзақ және табысты сот процесін жүргізді. Ол клубпен еркін меншікті қайта біріктірді (және осылайша оның болашағын қамтамасыз етті) «Марлер» нарық құлдырағаннан кейін банкрот болғаннан кейін, бұл оған олардың банктерімен келісім жасауға және болашақ әзірлеушілерді болдырмау үшін құрылған «Челси Пич Оунерс» ұйымын құруға мүмкіндік берді, сонымен қатар клубты қаржылық жағынан тұрақты етуге тырысты. Сондай-ақ, ол 1995 жылға дейін «Стэмфорд Бридж» стадионын қайта жаңартып, 2001 жылға қарай 42 000-нан астам көрерменге арналған стадионға айналдырды. 1980 жылдардың ортасында ол «Стэмфорд Бридж» стадионының айналасына электр қоршауын орнатып, жанкүйерлердің стадионға басып кіруін болдырмақ болды, бірақ жергілікті кеңес электр қуатын қосуға рұқсат бермегеннен кейін қоршау тез арада алынып тасталды. Бейтс «Челсиде» 21 жыл бойы жұмыс істеді, осы кезеңде ол көптеген жаңалықтарға назар аударды және кемінде тоғыз менеджерді жұмысқа алды. Оның матчтық бағдарламадағы жазбалары, онда ол көбінесе түрлі тұлғаларды сынады, сонымен қатар даулы болды. 2002 жылы «Челси» жанкүйері Дэвид Джонстон «Челсидің тәуелсіз жанкүйерлер қауымдастығын» паразиттер деп сипаттағаннан кейін оған жала жабу ісі бойынша сотқа берді; Бейтс соттан тыс келісімге келді, жауапкершілікті мойындамады. 1990 жылдары ол «Челсидің» меценаты және вице-төрағасы Мэтью Хардингпен клубтың бағыты туралы қатыгез дауға қатысты, бұл Хардингтің «Челсидің» басқармасынан шеттетілуіне әкелді. Дау 1996 жылдың қазанында Хардингтің тікұшақ апатында қаза табуымен аяқталды. Бейтс келесі жылы Хардинг туралы: «Мен зұлымдықтың жеңіске жетуіне сенбеймін және ол зұлым адам болды. Ол енді жоқ болғандықтан, «Челсиде» жағдай жақсырақ» деді. Оның төрағалық етуінің соңында «Стэмфорд Бридж» едәуір жаңартылып, модернизацияланды, ал ол (сол кезде) «Челсидің» ең табысты төрағасы болды. Клуб бірнеше маңызды кубоктарды жеңіп алды және Премьер-лигадағы алдыңғы алты команданың қатарында тұрақты түрде аяқтады, тіпті 1999 жылы үшінші орынды алып, чемпион «Манчестер Юнайтедтен» тек төрт ұпай ғана артта қалды, сонымен қатар Жанфранко Зола, Роберто Ди Маттео, Грэм Ле Со, Марсель Десайи және Джимми Флойд Хассельбайнк сияқты жоғары деңгейдегі ойыншылардан тұратын командамен УЕФА Чемпиондар лигасына жолдама алды. Алайда, клубтың болашағына 80 миллион фунт стерлингтік борыш қауіп төндірді, бірақ ол клубтың стадионы «Стэмфорд Бриджге» кепілдік берілді. 2003 жылы ол клубты ресейлік мұнай магнаты Роман Абрамовичке 140 миллион фунт стерлингке сатты, 17 миллион фунт стерлинг пайда тапты. Брюс Бак 2004 жылдан 2022 жылға дейін клуб төрағасы болды және Роман Абрамовичке клубты сатуды басқарды. Сатудан кейін Бейтс «Челси Вилладж» акцияларына иелік еткені үшін Қаржылық қызметтер органы (FSA) тарапынан тергеуге алынды, бірақ іс ақыры тоқтатылды. Ол 2004 жылдың наурызына дейін клуб төрағасы болып қалды, содан кейін ол отставкаға кететінін мәлімдеді. Ол кеткеннен кейін екі аптадан соң ол қайтадан назар аударды, өйткені ол «Болтон Уондерерстің» матчтық бағдарламасында бір реттік мақала жазды, бұл оқиғаға қатысты және қызық болды.

Қалқанша қарақшы

1986 жылғы маусымда Бейтс шотландтық «Партик Тистл» клубының бақылау үлесін акциялар шығару арқылы шамамен 100 000 фунт стерлингке сатып алды. Бұл туралы оған клуб төрағасы Миллер Рейд хабарлағаннан кейін, ол Бейтске таныс болатын. Бейтс «Челсидің» тәжірибелі бұрынғы ойыншысы Дерек Джонстоунды менеджер етіп тағайындады, «Партик» клубын «Челсидің» фермерлік клубы ретінде пайдалану ниетімен (Билли Доддс пен Колин Уэст «Блюзден» «Ягс» клубына жалға берілді, ал Джон Макнотт екі клубқа да байланысты болды). 1989 жылғы сәуірде Глазго клубындағы Бейтстің үлесін жаңа төраға Джим Дональдты қоса алған жергілікті кәсіпкерлер тобы сатып алды.

ФА мен Уэмбли стадионы

Бейтс Футбол қауымдастығының (ФА) басқарушы органының белсенді мүшесі болды және Уэмбли стадионын қайта жаңарту жобасының бастапқы кезеңдеріне қатысты. 1997 жылы ол «Уэмбли Ұлттық стадионы» ЖШС төрағасы болып тағайындалды. 2001 жылы ол басқармадан қолдау алмағанын айтып, лауазымынан кетті. Жобаның баяу ілгерілеуіне ашуланған ол, кейіннен жобаны ілгерілетудің ең тиімді жолы сол кездегі Спорт министрі Кейт Хойды атып өлтіру екенін ұсынды.

Лидс Юнайтед

2005 жылдың қаңтар айында Шеффилд Уэнсдейге инвестиция салу әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, Бейтс сол кезде қиындыққа тап болған Чемпиондық лига командасының, «Лидс Юнайтедтің» басты иесі және төрағасы болды, клубтың 50% үлесін сатып алды. Ол «соңғы бір мүмкіндікті сынап көргісі келетінін» айтты. Бейтс бұрынғы клубы «Челсимен» келіспеушілікке ұшырады, оларды «Лидстің» үш жас ойыншысын «тартып алды» деп айыптады, бірақ «Челси» бұл айыптауларды жоққа шығарды. «Челси» өз кезегінде Бейтстің «Челсидің қазіргі директорлары – Сібірден келген алаяктар тобы» деген сөзі үшін Англия футбол қауымдастығына (FA) шағымданды. Бейтс бұл Абрамовичке қатысты антисемиттік пікір екенін жоққа шығарды. Бейтс «Челсидің» өзіне шағым жасағанын естігенде: «Анама тоғайда көкірегі қысылғалы осылай күлген емеспін», – деді. FA Бейтспен келісіп, оның жауап беруге қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Оның «Лидс» клубы да тексеріске түсті, өйткені «Фарсли Селтик» командасы «Лидстің» жастарды бұрыс жолмен қабылдағанын айыптады. «Челсиге» қарсы арыз екі клуб жеке келісімге келгеннен кейін тоқтатылды. Бейтс «Лидстің» үй стадионы «Элланд Роудты» және «Торп Арч» жаттығу алаңын қайта сатып алуды жоспарлаған. Алайда, клубты иеленген сегіз жыл ішінде (2005 жылдың қаңтарынан 2012 жылдың желтоқсанына дейін) осы мақсаттарының ешқайсысына қол жеткізе алмады. 2007 жылдың мамырында «Лидс» әкімшілікке өтті (төленбеген қарызы 35 миллион фунт стерлингті құрады, бұл төрт маусым бұрын 100 миллион фунт стерлингтен азайтылған), және Англия футболының үшінші лигасына түсіп қалды. Көп ұзамай, клубты әкімшілік етіп отырған KPMG, жаңадан құрылған «Лидс Юнайтед Футбол Клубы Лимитед» компаниясына сатуға келіскені хабарланды, онда Бейтс үш директордың бірі болды. Бейтс басқаратын консорциум клубты оффшорлық компаниялар арқылы әкімшілерден 1,5 миллион фунтқа сатып алды. Бейтс жанкүйерлердің арасында танымал болмады, ал жазғы уақытта ойын кезінде наразылық акциялары өткізіліп, төрағаның отставкаға кетуін талап етті. 2011 жылдың мамырында, Англия Премьер-лигасына көтерілуді күтіп (бірақ бұл орындалмады), Бейтс BBC хабарлағандай, «Лидс Юнайтедтің» жалғыз иесі болғанын растады. Бейтс «Лидс Юнайтед» төрағасы болған кезеңде бес менеджермен жұмыс істеді (менеджерлер алмасып отырғанда көптеген уақытша менеджерлерді есепке алмағанда). Кевин Блэквелл Бейтс «Лидске» келген кезде менеджер болды және келесі маусымда плей-офф финалында сәтсіздікке ұшырап, лигадағы орны нашарлағаннан кейін жұмыстан босатылды. Кейін Деннис Уайз Кевин Блэквеллдің орнына тағайындалды, бірақ «Лидстің» бірінші лигаға түсуіне жауапты болғаннан кейін (олардың тарихында алғаш рет), Уайз «Лидстің» маусымды жақсы бастауына қарамастан (он бес ұпай шегерілгеніне қарамастан) менеджерлік емес лауазымға Ньюкасл Юнайтедке көшті. Гэри МакАллистер Уайздың орнына тағайындалды, ол «Лидсті» Бірінші лиганың плей-офф финалына жеткізе алды (15 ұпай шегерілгеніне қарамастан), бірақ «Донкастер Роверске» 1:0 есебімен жеңіліс «Лидсті» тағы бір жылға Бірінші лигаға жіберді. 2008-09 маусымда «Лидс» маусым алдындағы фавориттердің бірі болды, бірақ жақсы бастағаннан кейін формасы күрт төмендеді, бес рет жеңілгеннен кейін (соның ішінде ФА кубогында «Хистонга» 1:0 есебімен жеңілгеннен кейін) Бейтс МакАллистерді жұмыстан босатуға шешім қабылдады. 23 желтоқсанда «Лидс Юнайтед» жаңа менеджері ретінде Саймон Грейсонды тағайындады. 2012 жылдың 1 ақпанында Бейтс Грейсонды жеңілістер тізбегі, Грейсонның «қаржылық шектеулерге» тап болғаны және жаңа көшбасшылық пен бағыт қажеттігі туралы мәлімдемесіне байланысты лауазымынан босатылды. 2012 жылдың 18 ақпанында Нил Уорнок тұрақты менеджер болып тағайындалғанға дейін Нил Редферн уақытша менеджер болып тағайындалды. 2012 жылдың 21 қарашасында Бейтс «Лидсті» Таяу Шығыстағы жеке капитал тобы «GFH Capital-ге» сату туралы келісімді аяқтады, олар клубтың 100% акцияларын иеленді. Бейтс 2012/13 маусымының соңына дейін төраға болып қалатыны және содан кейін клуб президенті болатыны хабарланды. 52 миллион фунт стерлинг сомасындағы ақшалай келісім 2012 жылдың 21 желтоқсанында ресми түрде аяқталды. 2013 жылдың 1 шілдесінде Бейтс төрағалықтан ресми түрде кетіп, құрметті президент лауазымына көшті. Оның орнына төрағалыққа Салах Нуруддин тағайындалды. Алайда, оның президенттік лауазымы ұзаққа соқпады; ол 2013 жылдың 26 шілдесінде жеке ұшағы үшін төлем туралы даудан кейін жұмыстан босатылды.