Кіріспе
Америкалық саясаткер және кәсіпкер (1837–1922)
Морган Гарднер Булкели (26 желтоқсан 1837 – 6 қараша 1922) – Американың Республикалық партиясының саясаткері, кәсіпкер және сақтандыру саласының басшысы. 1876 жылы ол бейсболдың Ұлттық лигасының тұңғыш президенті болды және осы себепті 1937 жылы Ұлттық бейсбол Даңқы залына енгізілді. Оның бейсбол басшысы ретіндегі қызметінің қысқа мерзімді болғандықтан, бұл шешім әлі де даулы болып қала береді. Булкели Коннектикут штатының Ист-Хаддам қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, судья Элифалет Адамс Булкели, белгілі жергілікті заңгер және кәсіпкер, сондай-ақ Aetna Life Insurance Company компаниясының алғашқы президенті болған. Отбасы Хартфордқа көшіп келді, онда Морган Булкели Бруклин қаласында жұмыс істеместен бұрын білім алды. Ол Американдық Азамат соғысында қысқа ғана уақыт қызмет етті, бірақ ешқандай шайқасқа қатыспады. 1872 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Хартфордқа оралып, банк президенті және Aetna компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды, ал 1879 жылы компания президенті болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы лауазымды иеленді. 1876 жылы Хартфорд Дарк Блюз бейсбол командасы жаңа Ұлттық лигаға қосылуға өтініш білдіргенде, команда президенті Булкели бейсболда тәжірибесі аз болса да, лига президенті болуға шақырылды. Ол бір маусым қызмет етті, ал жұмыстың көп бөлігін Чикаго Уайт Стокингс командасының иесі Уильям Хулберт атқарды. Булкели Хартфорд қалалық кеңесінде де қызмет етті және 1880 жылы Хартфорд қаласының мэрі болып екі жылдық мерзімге сайланды. Булкели Коннектикут штатының губернаторы болып сайланды және 1889 жылы қызметке кірісті. Республикалық партия оны қайтадан кандидат етпеді, бірақ штат заң шығарушы органы 1890 жылғы сайлау қорытындысы бойынша келісімге келе алмағандықтан, ол тағы екі жыл қызмет етті. Өкілдік мерзімі аяқталғаннан кейін лауазымында болған Булкели Мемлекеттік үйдің басшылық кеңселеріне кіре алмайтынын анықтады; ол кеңселерді бұғуылмен ашты, осылайша «Бұғуыл губернаторы» деген лақап атын алды. Ол 1893 жылы қызметтен кетіп, 1905 жылдан 1911 жылға дейін Коннектикут штатынан АҚШ сенаторы болып сайланды. Өмірінің соңғы жылдарында ол қоғамдық және қайырымдылық қызметтеріне белсенді қатысты. 1922 жылы қайтыс болғаннан кейін Хартфордтағы бірнеше нысанға, соның ішінде көпір мен орта мектепке оның есімі берілді.
Ерте өмір және мансап
Морган Гарднер Булкели 1837 жылғы 26 желтоқсанда Коннектикут штатының Ист-Хаддам қаласындағы жергілікті отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы екеуі де 200 жылдан астам бұрын «Мейфлауэр» кемесінің жолаушыларынан тараған. Булкелилердің танымал атасы – Массачусетс штатындағы Конкорд қаласын құрған Питер Булкли. Морган алты баланың үшіншісі және екінші ұлы болды (ағасы мен інісі жас кезінде қайтыс болды). Морганның әкесі, Элифалет Адамс Булкели, карьерасының басында Ист-Хаддамның мұрагерлік сотында қызмет еткендіктен, көбінесе «Судья Булкели» деп аталды. Ол заңгер, кәсіпкер, мемлекеттік қызметкер және «Aetna Life Insurance Company» мен Коннектикут штатындағы Республикалық партияның негізін қалаушы болды. Оның анасы, Лидия Смит Морган, J. P. Morgan-мен туыс болған. Булкели отбасы бастапқыда Ист-Хаддамда тұрды, бірақ судья Хартфордта жақсы мүмкіндіктер бар екенін көріп, 1847 жылы сол жерге көшіп келді. 1856 жылы Йель колледжін бітірген ағасы Чарльздан өзгеше, Морган жақсы оқушы болған жоқ, Хартфордтағы Орталық мектепте (кейін Браун мектебі деп аталды) және Бейкон академиясында оқыды, бірақ Бейкон академиясын бітірген жоқ. Ол Лидия Булкелидің ағасы Генри Морганмен жұмыс істеді, Хартфордты қысып, ағасының «H. P. Morgan & Company» компаниясында, Нью-Йорктегі Бруклинде жұмыс істеді. Ол жерде құрғақ тауарлар саудасын үйреніп, шамамен жиырма жыл бойы жұмыс істеді, соңында серіктес болды. Бруклинде ол Кингс округінің Республикалық комитетінің мүшесі болды. Банк арқылы ол көптеген қайырымдылық және қоғамдық іс-шараларға қатысып, 1874 жылы Хартфорд қалалық кеңесіне сайланды.
Бейсбол
Бірінші кәсіби бейсбол лигасы, Ұлттық кәсіби бейсболшылар қауымдастығы (Ұлттық қауымдастық немесе NA) 1871 жылы ойынға кірді. 1874 жылы Хартфорд командаға қосылды; Булкели команданың акционері және президенті болды, «Хартфорд Dark Blues» командасының президенті. Хартфорд сегіз команданың арасында жетінші орынды иеленді және жұлдызды ойыншыларды шақыруға тырысты. 1875 жылы Кэнди Каммингс және ойыншы-менеджер Боб «Ұшқыш нәрселерге өлім» Фергюсон басшылығымен Хартфорд үшінші орынды алды. «Чикаго Ақ шұлықтарының» иесі Уильям Хулберт ең күшті NA командаларымен жаңа лига құру жоспарын жасады. 1876 жылдың 2 ақпанында Нью-Йоркте өткен кездесуде, Шығыс командасының төрт президенті, оның ішінде Булкели, және Батыс командасының төрт президенті, оның ішінде Хулберт, Ұлттық лиганы құруға келісті. Булкели лотерея арқылы таңдалған бес директордың бірі болды. Булкели президенттік лауазымға тағайындалды. Альберт Сполдинг кейіннен Булкелидің ынтасыз болғанын еске алды, бірақ Хулберт оны бейсболдың туған және дамыған Шығысына құрмет көрсету үшін көндірді. Булкели бір жыл ғана қызмет ететінін мәлімдеді, ал шындығында Хулберт президенттігі кезінде көп жұмыс істеді. Бейсболға тікелей қатысы жоқ Булкелидің тағайындалу себептері белгісіз. Irv Goldfarb Америка бейсбол зерттеулер қоғамы үшін жазған «Булкели» мақаласында: «Ерте кәсіби бейсболдың провинциалды әлемі шығыстан келген адамды лауазымға тағайындау ең тиімді саяси шешім болар еді» делінген. Хартфорд командасының басшысы ретінде Булкели командасының нәтижелерін стадионнан ойынға келмеген жанкүйерлер жиналатын жерге жіберуге рұқсат бермеді, бұл «Чикаго Трибьюн» газеті ақымақтық деп бағалады. Президент ретінде Булкели заңсыз құмар ойындарға, ішімдікке және жанкүйерлердің тәртіпсіздігіне қарсы күресті. Goldfarb Миллс комиссиясын «бейсболдың шығу тегі туралы күмәнді тұжырымдары бүгінге дейін талқыланып келе жатқан комиссия» деп сипаттады. Булкели басқарған кезеңде Aetna компаниясы жаңа сақтандыру түрлерін әзірледі, оларға апат, жауапкершілік, денсаулық және автокөлік сақтандыруы кірді. 1878 жылы Булкели республикашыл партиядан Хартфорд қаласының мэрі лауазымына кандидат болды. Ол Джордж Г. Самнерден жеңілді. Ол өзінің танымалдылығын арттыру үшін жұмыс істеді және 1879 жылы Коннектикут штатының Капитолийін ашу кезінде жарықтандыруды ұйымдастырды. 1880 жылы ол қайтадан кандидат болғанда, Коннектикут өзенінің бойындағы қалалардағы ирланд иммигранттарының көптеген дауыстарын сатып алды, бұл оның 1878 жылы жеңіліске ұшырауына себеп болған. Булкели бұрынғы кеңесші Гидеон Уинслоумен бірлесіп, дауыс сатып алу үшін 5 долларлық азық-түлікпен сатып алды. Бұл сома жұмысшының бірнеше күндік еңбегіне тең болды. Булкелидің өмірбаяуын жазған Кевин Мерфи: «Хикаясыздық болмаса, Булкели 1880, 1882, 1884 және 1886 жылдары [өзен бойында] қалай осылай жақсы нәтижелерге қол жеткізе алады? Жауабы, әрине, жоқ» деді. Бұл жемқорлық оған 1880 жылы барлық сегіз округте жеңіс сыйлады, тіпті кейбір республикашылдардың қолдауын жоғалтты, бірақ үш рет сәтті сайлауға қатысқанда аз дауыс сатып алу арқылы оны қайта жеңіп алды. 1880 жылы демократиялық басымдығы бар бесінші және алтыншы округтерде жеңіске жеткен ол екі рет жеңіліп, қайта сайлау кезінде бір рет бөлісті, бірақ орташа есеппен 45 пайыз дауыс алды. Қала әкімі болған кезінде Булкели қаладағы кедей балаларға арналған жыл сайынғы саяхатты қолға алды, оған қаржы жетіспейтін, және оны өз қаражатынан қаржыландырып, бірнеше жүз балаға Фенвикке бару үшін пойыз жалдады. Бұл кедейлер палаталарының оған дауыс беруінің себебі ретінде айтылды. 1884 жылы Булкели Еуропада болғандықтан саяхат өткізілмеді және одан кейін тоқтатылды. Чарльз В. Бурпи өзінің Хартфорд округі тарихында Булкелидің әкімдігін «өте іскерлік және тиімді, көптеген маңызды муниципалдық жобаларды бастап, ілгерілетумен қатар, қаланың кедейлеріне ыңғайлы жағдай жасау үшін жалақысынан да көп жұмсады» деп бағалады.
Коннектикут губернаторы
1886 жылы Булкели Коннектикут губернаторы лауазымына екі жылдық мерзімге республикашылдардың кандидаттығын тіледі, бірақ штаттық конвенцияда Финес Лунсбериден жеңіліп қалды. Республикашылдарды Булкелидің конвенциядан кейін де, қаңтарда Лунсберинің қызметке кірісу рәсімінен кейін де Лунсбериге қабылдау шарасын өткізгені таң қалдырды. Партиялық дәстүр бойынша губернатор Лунсбери екінші мерзімге қайта сайлануға ұмтылмады, ал 1888 жылы республикашылдар Булкелиді кандидат етіп ұсынды, ал демократтар Лузон Морристі өз кандидаттары ретінде таңдады. Сайлауда Моррис Булкелиден шамамен 1400 дауыс көп алды, бірақ абсолютті көпшілікке жете алмады. Сол кездегі заң бойынша, егер кандидат көпшілік дауыс алмаса, Коннектикут штатының Бас Ассамблеясы штаттық лауазымдарға сайлауды шешетін болды, және республикашылдар басымдығы бар заң шығарушы орган Булкелиді сайлады. Булкели губернатор ретінде күнінің көп бөлігін Aetna компаниясының президенті ретіндегі міндеттеріне арнады және ресми қызметі кезінде корпорацияға пайда әкелуге уақыт тапты, Коннектикут штатының сыртындағы сақтандыру компанияларына салықты арттыру туралы заңды қабылдауға қол жеткізді. Ол сондай-ақ штаттан тыс салтанатты шараларға қатысты, республикалық президент Бенджамин Харрисонның (Булкели сияқты, халықтың дауысымен жеңіліске ұшыраған) қызметке кірісу рәсіміне қатысты және Джордж Вашингтонның президенттік лауазымға тағайындалғанының жүз жылдығын атап өту үшін Нью-Йорктегі шеруге қатысты. 1889 жылдың маусым айында заң шығарушы орган Хартфорд пен Шығыс Хартфорд арасындағы Коннектикут өзені арқылы өтетін көпірден алынатын төлемді жою туралы ұсынысын қабылдады. Булкели 1890 жылы қайтадан сайлануға үміткер болды, бірақ штаттық конвенцияда жеңіліп қалды, онда демократтардың қарсыласы Моррис болған Сэмюэл Э. Мервин сайланды. Моррис сайлауда көпшілік дауыс алды, ал жаңа демократиялық штаттық Сенат ол және басқа демократиялық кандидаттар штаттық лауазымдарға көпшілік дауыспен ие болды деп мәлімдеді, ал республикашылдар Өкілдер палатасы олардың көпшілік дауысы болмағанын мәлімдеп, Сенатты олармен бірге кездесіп, штаттық лауазымдарға сайлау жүргізуге шақырды. Өкілдер палатасындағы республикашылдардың көпшілігі Сенаттағы демократиялық көпшіліктен артық болғандықтан, республикашылдардың сайлауға жеткілікті заң шығарушылары болар еді. Сенат бұл ұсынысты қабылдамай, демократтарды жеңімпаз деп жариялады, ал Палата бұл әрекетті мойындаудан бас тартты. Бұл тұрақсыздық Булкели сияқты республикашылдардың қызметте қалуын білдірді. Палата бақылаушы лауазымына демократтардың үміткері Николас Стаубтың сайлануын мақұлдады және ол ант берді. Стауб штаттық Капитолийдегі атқарушы кеңселердің есігіне құлып қойды. 1891 жылдың 21 наурызында Булкели есіктің өзіне жабылып тұрғанын көрді және оны бұрышкермен ашты, осылайша "Бұрышкер губернаторы" деген лақап атқа ие болды. Булкели және басқа республикашылдар 1892 жылдың қарашасында олардың ізбасарлары сайланғанға дейін билікте болды. Сенат қаржыландыру туралы заң жобаларын қабылдаудан бас тартты; Булкели үкіметті Aetna компаниясынан алған қарыздармен қаржыландырды. Нью-Йорк губернаторы Дэвид Б. Хилл, демократ болғандықтан, Булкели губернатор ретінде қол қойған экстрадиция туралы өтінішті орындаудан бас тартты. Алайда, 1892 жылдың қаңтарында Коннектикут штатының Жоғарғы соты Булкелинің заңды түрде губернатор екенін шешкеннен кейін, Стауб штаттың кейбір шоттарын төлеуге келісті. Сол жылдың қарашасында Моррис айқын көпшілік дауыспен сайланды, ал Булкели 1893 жылдың қаңтарында қызметінен кетті. Бас Ассамблея Aetna компаниясына толық көлемде өтемақы төледі. 1901 жылы Коннектикут штаты өз конституциясына өзгеріс енгізді, онда штаттық лауазымға үміткердің абсолютті көпшілік емес, көпшілік дауыспен сайлануы мүмкін екендігі көзделді.
Сенатқа үміткер
1893 жылдың қаңтар айында қызметтен кеткеннен кейін Булкели АҚШ Сенатының орынды саяси мансабындағы логикалық келесі қадам деп ойлады. Коннектикут штатының Сенатындағы екі орынды республикашылдар Орвилл Платт пен Джозеф Хоули иеленді, екеуі де танымал саясаткерлер болатын және Бас Ассамблеямен бірнеше рет қайта сайланды (сенаторлар 1913 жылға дейін халық емес, штат заң шығарушы органдары тарапынан сайланды). 1893 және 1899 жылдары Булкели Хоулидің республикалық заң шығарушы партиясының қайта тағайындалуына кедергі келтіріп, оның орнын өзіне алуға тырысты, бірақ екі рет те жас саяси қарсыласы Сэмюэл Фессенден орынды иеленетінінен сескеніп, Хоулиге қолдау көрсетті. 1896 жылғы Республикалық ұлттық конвентте Булкели Коннектикут штатының сүйікті ұлы, вице-президенттікке кандидат болды және Огайо штатының бұрынғы губернаторы Уильям МакКинлидің серігі болу үшін дауыс беруде үшінші орынды иеленді, бірақ Нью-Джерсиден келген Гаррет Хобартқа есе жіберді. 1895 жылы Коннектикут өзені арқылы Хартфорд пен Шығыс Хартфорд арасындағы көпір өртеніп кетті. Заң шығарушы орган жаңа көпірді салуды қадағалау үшін комиссия құрды, оның төрағасы Булкели болды. Бастапқыда Хартфорд көпірі деп аталған, бірақ 1922 жылы қайтыс болғаннан кейін Булкели көпірі деп аталған көпір 1908 жылы ашылды. 1904 жылға қарай Булкелидің Сенатқа үміткер болуына қарсылық азайды. Хоули ауыр сырқатқа шалдықты (оның Сенаттағы мерзімі аяқталғаннан кейін екі аптадан соң, 1905 жылдың наурыз айында қайтыс болды), ал Фессенден Коннектикут штаты Азамат соғысынан бері күтіп келген федералдық үкіметтен алған қаражатқа тым жоғары заңгерлік төлем таңбалап, саяси қателік жасады. 1904 жылдың қараша айында республикалық заң шығарушылар кеңесінде Булкели 248 дауыс алды, ал Фессенден 42 дауысқа ие болды. 1905 жылдың қаңтарында Бас Ассамблея Сенат орынына демократ А. Хитон Робертсонға қарағанда Булкелиге көп дауыс берді.
Сенатор (1905-1911)
Бюлкели 1905 жылғы 4 наурызда президент Теодор Рузвельт шақырған Сенаттың арнайы сессиясында сенатор ретінде ант берді. Оның алғашқы міндеттерінің бірі – бұрынғы сенатор Хоулидің жерлеу рәсіміне қатысу болды. Сенатор Платт Хартфордта осы адамның естелігіне арналған шарада сөз сөйледі, ол Сенатта онымен шамамен ширек ғасыр бойы қызмет еткен, содан кейін Вашингтонға оралды. Кейбір мәліметтерге сәйкес, ол жерлеу рәсімінде суық тиді, ауырып, 21 сәуірде қайтыс болды. Осылайша, Бюлкели жеті апта қызмет еткеннен кейін Коннектикут штатынан аға сенатор атанды – Хоули өмірінде төрт алты жылдық мерзімінде ешқашан қол жеткізе алмаған мәртебе. Платтың орнына Фессенденнің қолдауындағы конгрессмен Фрэнк Брандеги келді. Бюлкели сол кезде "Миллионерлер Сенаты" деп аталған топқа қосылды, себебі сол кездегі Сенат Делавэрден Генри А. Дюпон, Нью-Йорктен Чонси Депью және Джон Д. Рокфеллердің қайнағасы, Род-Айлендтен Нельсон Олдрич сияқты бай және ықпалды адамдармен толы болды. Бюлкели де олардың көпшілігі сияқты бай болды, ал 1906 жылы "Cosmopolitan" журналы "мүдделерге" қатысы бар елу сенатордың тізімін жасағанда, оның ішінде Бюлкели де болды. Консерватор болғандықтан, Бюлкели Республикалық партияның прогрессивті қанатының өкілі Рузвельтке қарсы болды. Рузвельт ұлттық парктері мен Панама каналы сияқты жобаларға федералдық үкіметтен қаржы жұмсауды көздеді, ал Бюлкели шығындарға көбірек бейім емес еді. Ол Рузвельттің федералдық үкіметтің өкілеттіктерін кеңейтуін сынап, президенттің сақтандыру саласын федералдық деңгейде реттеу әрекеттеріне қарсы тұрды. Бюлкелидің "Америкалық ұлттық өмірбаянында" жазылған мақаласын жазған Х. Роджер Гранттың айтуынша, Бюлкели Нью-Йорктегі ірі сақтандыру компаниялары федералдық реттеу жүйесіне үстемдік етеді деп қорқып жүрген. Сонымен қатар, ол АҚШ басқаруындағы Филиппин аралдарынан әкелінетін тауарларға тарифтерді төмендетуге бағытталған әкімшілік шараларға да қарсы болды, себебі ол жерден арзан темекі импорттау Коннектикут штатындағы темекі өсірушілеріне зиян келтіреді деп санады.