Кіріспе

Ойын теориясындағы екі ойыншыны үйлестіру ойыны. Ойын теориясындағы "жыныстар шайқасы" – екі ойыншыны үйлестіру ойыны, сонымен қатар қақтығыс элементтерін де қамтиды. Ойынды 1957 жылы Р. Дункан Люс және Говард Райффа өздерінің классикалық "Ойындар және шешімдер" кітабында таныстырды. Кейбір авторлар ойыншыларға жыныс тағайындаудан аулақ болуды ұсынады және оның орнына 1-ші және 2-ші ойыншыларды қолданады, ал кейбіреулері ойынды Бах немесе Стравинский деп атайды, екі концертті екі оқиға ретінде пайдаланады. Ойынның сипаттамасы Люс пен Райффаның түпнұсқалық оқиғасына сәйкес келеді. Бір ер адам мен бір әйел бүгін кешке кездесуді жоспарлап отыр, бірақ таңдауға екі оқиға бар: жүлделі жұдырықшайындар және балет. Ер адам жүлделі жұдырықшайындарға баруды артық көреді. Әйел балетке көбірек қызығушылық танытады. Екеуі де әртүрлі оқиғаларға қарағанда бір оқиғаға баруды жөн көреді. Егер олар бір-бірімен сөйлесе алмаса, қайда бару керек? "Жыныстар шайқасы (1)" деп белгіленген төлем матрицасы ер адам қатарды, ал әйел бағанды таңдағандағы төлемдерді көрсетеді. Әрбір ұяшықтағы бірінші сан ер адамның, екіншісі әйелдің төлемін білдіреді. Бұл стандартты бейнелеу әртүрлі орындарға барудан ғана емес, сонымен қатар қате орынға барудан туындайтын қосымша зиянды ескермейді (мысалы, ер адам балетке, ал әйел жүлделі жұдырықшайындарға барады, екеуі де қанағаттанбайды). Мұны ескеру үшін ойын "Жыныстар шайқасы (2)" ретінде бейнеленеді, онда жоғарғы оң жақ ұяшықта ойыншылардың әрқайсысы 1 төлем алады, себебі олар кемінде сүйікті оқиғаларына қатыса алады.

Тепе-теңдік талдау

Бұл ойынның екі таза стратегиялық Нэш тепе-теңдігі бар, бірінде екі ойыншы да жүлделік жекпе-жекке барады, екіншісінде екеуі де балетке барады. Сондай-ақ, аралас стратегиялық Нэш тепе-теңдігі де бар, онда ойыншылар белгілі бір ықтималдықтарды пайдаланып кездейсоқ таңдайды. «Жыныстардың шайқасы» (1) ойынында көрсетілген сыйақылар үшін аралас стратегиялық тепе-теңдікте ер адам 3/5 ықтималдығымен жүлделік жекпе-жекке, ал әйел 3/5 ықтималдығымен балетке барады, сондықтан олар 6/25 = (3/5)(2/5) ықтималдығымен жүлделік жекпе-жекке және 6/25 = (2/5)(3/5) ықтималдығымен балетке бірге барады. Бұл ойын теориясы үшін қызықты жағдайды ұсынады, өйткені Нэш тепе-теңдігінің әрқайсысы белгілі бір кемшілікке ие. Екі таза стратегиялық Нэш тепе-теңдігі әділ емес; бір ойыншы үнемі екіншісінен жақсы нәтиже алады. Аралас стратегиялық Нэш тепе-теңдігі тиімсіз: ойыншылар 13/25 ықтималдығымен үйлесімсіздікке ұшырайды, нәтижесінде әр ойыншының күтілетін пайдасы 6/5-ке тең болады (әрқайсысының нашаррақ таза стратегиялық тепе-теңдігінен алатын 2 сыйақыдан кем). Белгілі бір тепе-теңдікке қол жеткізу үшін күтулер қалай қалыптасатыны әлі анық емес. Мұндай қиындықтарды шешудің бір жолы – өзара байланысты тепе-теңдікті пайдалану. Ең қарапайым түрінде, егер ойыншылар ортақ түрде байқалатын кездейсоқ құрылғыға қол жеткізе алса, олар құрылғының нәтижесіне сәйкес ойындағы стратегияларын байланыстыруға келісе алады. Мысалы, егер ойыншылар стратегияларын таңдамас бұрын тиысқанды лақтыра алса, олар тиысқанның нәтижесіне байланысты стратегияларын байланыстыруға келісе алады, мысалы, сырға – балет, ал қапқа – жүлделік жекпе-жек таңдау арқылы. Тиысқанның нәтижесі белгілі болғаннан кейін, егер екінші ойыншы өз әрекетін өзгерте алмайды деп ойласа, ешбір ойыншы ұсынған әрекеттерін өзгертуге мүдделі болмайтынын ескеріңіз. Нәтижесінде, толық үйлесім әрқашан қамтамасыз етіледі және тиысқанды лақтыру алдында ойыншылардың күтілетін пайдасы дәл тең болады. Дегенмен, тіпті корреляциялық құрылғы болған жағдайда да, ойыншылар оны елемейтін Нэш тепе-теңдіктері сақталады; өзара байланысты тепе-теңдіктерге корреляциялық құрылғының болуы және екі ойыншының да оны өз шешімдерін қабылдауда қолданатынына сенуі қажет.